Skąd pochodzą nazwiska?

[Lidia M. Nowicka]

496.
Kubiak

A. Etymologia

Etymologia nazwiska Kubiak znajduje się w Internecie, w udostępnionej wszystkim przez Wortal „Genealogia Polska” (”GENPOL.com”) bazie „Geneza nazwisk łatwo i przyjemnie". Analizy nazwisk, zamieszczone w tej bazie, przygotowała Pani dr Alina Naruszewicz-Duchlińska z Katedry Językoznawstwa Historycznego Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie.

Dodam tylko, że sufiks nazwiskotwórczy -ak w antroponimii pojawia się w formacjach utworzonych od imion dwuczłonowych lub chrześcijańskich, czyli właśnie jak w przypadku omawianego nazwiska (Kub-i–ak). Historycznie sufiks ten pełnił funkcję deminutywną (zdrobnieniową) lub patronimiczną, czyli językowo wyrażającą relacje pokrewieństwa i powinowactwa w rodzinie. Przywoływał pojęcie ojca i syna lub też w ogóle istoty młodej, chłopca. Badania dowodzą, że sufiks -ak jest jednym z najczęstszych modeli strukturalnych polskich nazwisk. Przyjmuje się, że ten typ był najbardziej charakterystyczny dla Polski północnej.

Prof. Kazimierz Rymut podaje, iż nazwę osobową (nazwisko) Kubiak po raz pierwszy odnotowano na terenie Polski w dokumencie z 1798 roku.

B. Frekwencja i rozmieszczenie geograficzne

Dane o frekwencji nazwiska Kubiak wskazują, iż należy ono w Polsce do popularnych, którą Jarosław Maciej Zawadzki obejmuje przedziałem od 16 001 do 37 000 osób (zob. Kazimierz Rymut, Słownik nazwisk współcześnie w Polsce używanych, Instytutu Języka Polskiego PAN, Kraków 1992-1994, t. I-X – w wersji internetowej zamieszczonej na stronie serwisu heraldyczno-genealogicznego Ośrodka Dokumentacji Wychodźstwa Polskiego w Pułtusku oraz Jarosław Maciej Zawadzki, 1000 najpopularniejszych nazwisk w Polsce, Świat Książki, Warszawa 2002, s. 31).

Pomocne może być zapoznanie się ze współczesnym rozmieszczeniem na terenie Polski mieszkańców o nazwisku Kubiak - według wskazówek, które podałam wcześniej przy nazwisku 354. Wojtanek. Badanie związków i zależności między częstotliwością występowania nazwisk a terenem, gdzie mieszkały lub mieszkają osoby je noszące może, z pewnym prawdopodobieństwem, wskazać na swoiste gniazdo rodowe osób noszących dane nazwisko. Szczególnie gdy pojawia się wyraźny, ograniczony obszar, gdzie osób noszących dane nazwisko jest najwięcej.

C. Dodatek

W celu dotarcia do informacji o osobach noszących interesujące Ciebie nazwisko, wpisz je w okienko „SURNAME” wyszukiwarki Genealogy Surname Navigator. Otrzymasz wiele danych o osobach, o tym nazwisku, znajdujących się w zasobach Internetu.

Również pozdrawiam –
Lidia

[izabela]

Witam
  Jestem tu po raz pierwszy a szukam dwóch nazwisk
 Natkaniec -zdążyłam sie juz dowiedzieć ,że większy "klan' to Skała w Jurze krakowsko-częstochowskiej
i
Miernikowski tu z tego co wiem to Książ Wielki , Antolka ,Tochołów to była kieleczyzna

Moze ktos mi pomóc?

[Lidia M. Nowicka]

Izabelo,

szukaj dokładniej a informacje o nazwisku Natkaniec znajdziesz w tym wątku .

497.
Miernikowski

A. Etymologia

Na gruncie języka polskiego jest kilka prawdopodobnych motywacji etymologii nazwiska Miernikowski. Może ono pochodzić od:
- apelatywu (wyrazu pospolitego) miara, mierzyć,
- możliwe pochodzenie również od imion złożonych typu Mirosław, 
- podstawę nazwiska może też stanowić nazwa miejscowa Mierniki.

Nazwisko utworzono za pomocą rozbudowanego sufiksu –(ow)ski dodanego do podstawy Miernik–.

Jak wyjaśnia Edward  Breza: „[…] przyrostki -ski i jego pochodne -iński, -eński, -ocki, -ecki, -icki, -ucki, często użyte zostały modelowo, tzn. tworzą formy pochodne od nazwisk odimiennych (Urbański od Urban) lub odapelatywnych (Kaczorowski  od Kaczor) […]. Przyrostek ten bowiem pierwotnie tworzył nazwiska od nazw miejscowości u szlachty (rycerstwa), która posiadała ziemie w tych wsiach Borzyszkowcy w Borzyszkowach, Piechowscy w Piechowicach, Mściszewscy w Mściszewicach, Suliccy w Sulicicach. Nazwiska te uznawane były za społecznie lepsze od  tzw. nazwisk mieszczańskich i chłopskich, a więc równym imionom i nazwom pospolitym (apelatywom). Dlatego mieszczaństwo i chłopstwo zapragnęło ich struktury, przekształcając tzw. nazwiska mieszczańskie i chłopskie w szlacheckie. Tak Majek od Maj, Derda od derda, dyrda ‘człowiek szybko, gdzieniegdzie wolno chodzący’, Cybula od rzeczownika cebula gw. Cybula przekształcili swoje nazwiska w struktury na -ski: Majkowski, Derdowski, Cybulski itd. Tak też z niemieckich nazwisk Szulc(z), Hofman(n) czy Ofman powstają Szulczewski i Hofmański” (zob. Breza Edward, Nazwiska Pomorzan: pochodzenie i zmiany, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, 2004, t. III, s. 9).

Inne, zbliżone formy nazwisk, występujące współcześnie w Polsce, to: Mierna, Miernecki, Miernia, Mierniak, Miernicki, Mierniczak, Mierniczek, Mierniewicz, Mierniewski, Miernik, Miernikiewicz itp.

B. Frekwencja i rozmieszczenie geograficzne

Dane o frekwencji nazwiska Miernikowski wskazują, iż należy ono w Polsce do nazwisk rzadkich, o tzw. niskiej częstotliwości występowania, które Jarosław Maciej Zawadzki obejmuje przedziałem od 31 do 900 osób (zob. Kazimierz Rymut, Słownik nazwisk współcześnie w Polsce używanych, Instytutu Języka Polskiego PAN, Kraków 1992-1994, t. I-X – w wersji internetowej zamieszczonej na stronie serwisu heraldyczno-genealogicznego Ośrodka Dokumentacji Wychodźstwa Polskiego w Pułtusku oraz Jarosław Maciej Zawadzki, 1000 najpopularniejszych nazwisk w Polsce, Świat Książki, Warszawa 2002, s. 31).

C. Dodatek

W celu dotarcia do informacji o osobach noszących interesujące Ciebie nazwisko, wpisz je w okienko „SURNAME” wyszukiwarki Genealogy Surname Navigator. Otrzymasz wiele danych o osobach, o tym nazwisku, znajdujących się w zasobach Internetu.

Łączę pozdrowienia –
Lidia

[kamos90]

Witam!
Chciałbym się dowiedzieć o dwóch nazwiskach:
Goch oraz Bloch.

Liczę na pomoc i pozdrawiam!

[Lidia M. Nowicka]

498.
Bloch

A. Etymologia

Spółgłoska -ch- występująca w nazwisku Bloch (jak również Goch) była szczególnie produktywna w tworzeniu skrótów imiennych, co widoczne jest również współcześnie w imionach: Stach (od Stanisław), Jach (od Jan), Bolech (od Bolesław). W dawnej Polsce występował np. Pach (od Paweł), Mach (od Maciej), Pioch czy Piech (od Piotr), Roch (od Radosław) itd. Toteż nazwisko  Bloch, pierwotnie jako imionisko, najprawdopodobniej powstało od imion na Bło-, typu staropolskiego Blogota, Błożej (= Błażej).
Możliwe jest też pochodzenie nazwiska od niemieckiej nazwy osobowej Bloch. Zobacz nazwisko Bloch na niemieckiej stronie GenWiki.

W/w „GenWiki” podaje, że nazwa osobowa Bloch pojawia się około 1255 roku. W Polsce podobną nazwę osobową Błoch odnotowano w źródłach pisanych z 1337 roku.

Inne, zbliżone formy nazwisk, występujące współcześnie w Polsce, to: Blocha, Blochel, Blochliński, Blochowski, Błoch, Błocha, Błochin, Błochnik, Błocho, Błochowiak, Błochowicz itp.

B. Frekwencja i rozmieszczenie geograficzne

Dane o frekwencji nazwiska Bloch wskazują, iż należy ono w Polsce do grupy o średniej frekwencji, którą Jarosław Maciej Zawadzki obejmuje przedziałem od 2001 do 16 000 osób (zob. Kazimierz Rymut, Słownik nazwisk współcześnie w Polsce używanych, Instytutu Języka Polskiego PAN, Kraków 1992-1994, t. I-X – w wersji internetowej zamieszczonej na stronie serwisu heraldyczno-genealogicznego Ośrodka Dokumentacji Wychodźstwa Polskiego w Pułtusku oraz Jarosław Maciej Zawadzki, 1000 najpopularniejszych nazwisk w Polsce, Świat Książki, Warszawa 2002, s. 31).

Pomocne może być zapoznanie się ze współczesnym rozmieszczeniem na terenie Polski mieszkańców o nazwisku Bloch - według wskazówek, które podałam wcześniej przy nazwisku 354. Wojtanek. Badanie związków i zależności między częstotliwością występowania nazwisk a terenem, gdzie mieszkały lub mieszkają osoby je noszące może, z pewnym prawdopodobieństwem, wskazać na swoiste gniazdo rodowe osób noszących dane nazwisko. Szczególnie gdy pojawia się wyraźny, ograniczony obszar, gdzie osób noszących dane nazwisko jest najwięcej.

C. Dodatek

W celu dotarcia do informacji o osobach noszących interesujące Ciebie nazwisko, wpisz je w okienko „SURNAME” wyszukiwarki Genealogy Surname Navigator. Otrzymasz wiele danych o osobach, o tym nazwisku, znajdujących się w zasobach Internetu.

499.
Goch

A. Etymologia

Nazwisko Goch należy przypuszczalnie wywodzić od imion złożonych na Go-, typu Godzimir, Godzisław, Gorzysław.

Interesujące objaśnienie słowa goch podaje Jan Karłowicz w Słowniku gwar polskich - jako przysłówek ‘wszakże, przecież, toć, no’ używany nałogowo przez Lud Kaszubski bez widocznej potrzeby. Goch to może też być przezwisko mieszkańca środkowych Kaszub używającego wyrazu nałogowego goch (zob. Jan Karłowicz, Słownik gwar polskich, T. 1, A do E, Kraków 1900, s. 334 – licznik stron 344).

Mniej prawdopodobne, że nazwisko pochodzi od apelatywu (nazwy pospolitej) gocha ‘gorzałka’ (zob. hasło: Goch Słownik gwar…, j.w., s. 95 – licznik stron 101 oraz Słownik języka polskiego, ułożony pod red. Jana Karłowicza, Adama Kryńskiego i Władysława Niedźwiedzkiego. Warszawa 1900, t. I. A-G, s. 862).

Prof. Kazimierz Rymut podaje, iż nazwę osobową (nazwisko) Goch po raz pierwszy odnotowano na terenie Polski w dokumencie z 1431 roku.

Inne, zbliżone formy nazwisk, występujące współcześnie w Polsce, to: Gocha, Gochan, Gochel, Gochn, Gochna, m., Gochnia, Gochniak, Gochniewski, Gochnio, Gochno, Gochnów, Gochoła itp.

B. Frekwencja i rozmieszczenie geograficzne

Dane o frekwencji nazwiska Goch wskazują, iż należy ono w Polsce do grupy o niskiej frekwencji, którą Jarosław Maciej Zawadzki obejmuje przedziałem od 901 do 2000 osób (zob. Kazimierz Rymut, Słownik nazwisk współcześnie w Polsce używanych, Instytutu Języka Polskiego PAN, Kraków 1992-1994, t. I-X – w wersji internetowej zamieszczonej na stronie serwisu heraldyczno-genealogicznego Ośrodka Dokumentacji Wychodźstwa Polskiego w Pułtusku oraz Jarosław Maciej Zawadzki, 1000 najpopularniejszych nazwisk w Polsce, Świat Książki, Warszawa 2002, s. 31).

Również pozdrawiam –
Lidia

[izabela]

 Witam
  I serdecznie dziękuję. Naprawdę mam co raz większą ochotę zacząć "grzebać w przeszłości"

[Dariusz__]

Dzień dobry,skąd pochodzi nazwisko Domonik ? . Bardzo proszę o odpowiedź

Pozdrawiam Dariusz.

[Lidia M. Nowicka]

500.
Domonik

A. Etymologia

Nazwisko Domonik (Domon-ik), należy do tzw. patronimików czyli nazwisk odmiennych, tj. powstałych od imion własnych.
Patronimika uważane są za najstarszy rodzaj dziedzicznych nazw osobowych określających synów od nazwisk (mian) ojców.

Na patronimiczny charakter nazwiska wskazuje dodany do podstawy Domon- sufiks -ik: „ […] przyrostki -ewicz oraz -owicz i -ak oraz pochodne -czak, -owiak, -ek, pochodne -czek, -ik, pochodne -czyk, -uk, pochodne -czuk, -ec, pochodne -owiec i -ewiec pełnią funkcję patronimiczną, tj. nazywają dzieci od nazwiska ojca (a w przypadku nieznajomości ojca od nazwiska matki) […]” (zob. Edward Breza, Nazwiska Pomorzan: pochodzenie i zmiany, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, 2004, t. III, s. 9).

Podstawę nazwiska mogą stanowić takie imiona jak:
- Dominik, znane w Polsce od XIV wieku. Imię pochodzenia łacińskiego od słowa Dominicus ‘Pański, należący do Pana (Boga)’,
- Domomir, forma imienia Domamir, pochodzenia starosłowiańskiego. Wspomniane w dokumentach z 1065 roku,
- Damian, w dawnej Polsce, od XII wieku, używane w różnych formach: Doman, Damianin, Damijan, Demijan,  Duman.

Taka może być, na podstawie ogólnych zasad tworzenia się nazwisk polskich, prawdopodobna geneza nazwiska, ale nie musi. Brzmienie i forma graficzna naszych nazwisk generalnie ustaliły się dopiero na przełomie XVIII i XIX wieku wraz z szerszym przyjęciem i stosowaniem reguł ortograficznych i słowotwórczych. Niewykluczone, że badając historię własnego rodu natrafisz na zaświadczenia historyczne, które w sposób bardziej oczywisty i dobitny wskażą na pochodzenie miana (nazwania) protoplasty - a obecnie Twojego rodowego nazwiska. Zawsze należy zweryfikować etymologiczne hipotezy badaniami genealogicznymi.

Inne, zbliżone formy nazwisk, występujące współcześnie w Polsce, to: Domon, Domonek, Domoniak, Domoniczak, Domonowski, Domoń, Domoński itp.

B. Frekwencja i rozmieszczenie geograficzne

Dane o frekwencji nazwiska Domonik wskazują, iż należy ono w Polsce do nazwisk rzadkich, o tzw. niskiej częstotliwości występowania, które Jarosław Maciej Zawadzki obejmuje przedziałem od 31 do 900 osób (zob. Kazimierz Rymut, Słownik nazwisk współcześnie w Polsce używanych, Instytutu Języka Polskiego PAN, Kraków 1992-1994, t. I-X – w wersji internetowej zamieszczonej na stronie serwisu heraldyczno-genealogicznego Ośrodka Dokumentacji Wychodźstwa Polskiego w Pułtusku oraz Jarosław Maciej Zawadzki, 1000 najpopularniejszych nazwisk w Polsce, Świat Książki, Warszawa 2002, s. 31).

Pomocne może być zapoznanie się ze współczesnym rozmieszczeniem na terenie Polski mieszkańców o nazwisku Domonik - według wskazówek, które podałam wcześniej przy nazwisku 354. Wojtanek. Badanie związków i zależności między częstotliwością występowania nazwisk a terenem, gdzie mieszkały lub mieszkają osoby je noszące może, z pewnym prawdopodobieństwem, wskazać na swoiste gniazdo rodowe osób noszących dane nazwisko. Szczególnie gdy pojawia się wyraźny, ograniczony obszar, gdzie osób noszących dane nazwisko jest najwięcej.

C. Dodatek

W celu dotarcia do informacji o osobach noszących interesujące Ciebie nazwisko, wpisz je w okienko „SURNAME” wyszukiwarki Genealogy Surname Navigator. Otrzymasz wiele danych o osobach, o tym nazwisku, znajdujących się w zasobach Internetu.

Również pozdrawiam –
Lidia

[Dudekt]

Proszę mi napisać coś o nazwisku Dudek

[Lidia M. Nowicka]

501.
Dudek

A. Etymologia

Istnieje wiele prawdopodobnych podstaw źródłosłowu nazwiska Dudek. Potencjalnie mogło ono powstać:
- od dudek ‘gatunek ptaka’,
- od dudka, w znaczeniach: księga o wąskich stronicach, mała duda, piszczałka, rodzaj jabłka, narzędzie do poskramiania niesfornych koni,
- od staropolskiego dudek ‘symbol braku roztropności, głupoty’; przenośnie ‘głupiec’,
- od staropol. dudek ‘gra w karty’,
- od nazwy polskiej monety srebrnej (dydek, dudek, trojak). Do XVIII w. na pieniądze mówiono dudki. I dziś jeszcze, gdy sezon na Podhalu jest udany, turystów nie brakuje, górale z radością liczą zarobione dudki.
Nazwisko mogło powstać też na bazie nazwy toponimicznej (nazwy miejscowej) z rdzeniem dudk-, np. Dudki, Dudków.

Wiedza o historii rodziny, zweryfikowana zaświadczeniami historycznymi, być może pozwoli rozwikłać zagadkę pochodzenia miana Twojego protoplasty.

Inne, zbliżone formy nazwisk, występujące współcześnie w Polsce, to: Dudczak, Dudczenko, Dudczyk, Dudczyn, Dudecki, Dudeczek, Dudeczka, Dudeczko, Dudeka, Dudka, Dudkiewicz, Dudko, Dudkow, Dudkowiak, Dudkowicz, Dudkowik, Dudkowski, Dudków i itp.

B. Frekwencja i rozmieszczenie geograficzne

Dane o frekwencji nazwiska Dudek wskazują, iż należy ono w Polsce do grupy bardzo popularnych, którą Jarosław Maciej Zawadzki obejmuje przedziałem od 16 001 do 75 000 osób – a rozmieszczenie geograficzne nosicieli nazwiska pokazuje, iż blisko 70% z nich mieszka na południu kraju (zob. Kazimierz Rymut, Słownik nazwisk współcześnie w Polsce używanych, Instytutu Języka Polskiego PAN, Kraków 1992-1994, t. I-X – w wersji internetowej zamieszczonej na stronie serwisu heraldyczno-genealogicznego Ośrodka Dokumentacji Wychodźstwa Polskiego w Pułtusku oraz Jarosław Maciej Zawadzki, 1000 najpopularniejszych nazwisk w Polsce, Świat Książki, Warszawa 2002, s. 31 i 90).

Pomocne może być zapoznanie się ze współczesnym rozmieszczeniem na terenie Polski mieszkańców o nazwisku Dudek - według wskazówek, które podałam wcześniej przy nazwisku 354. Wojtanek. Badanie związków i zależności między częstotliwością występowania nazwisk a terenem, gdzie mieszkały lub mieszkają osoby je noszące może, z pewnym prawdopodobieństwem, wskazać na swoiste gniazdo rodowe osób noszących dane nazwisko. Szczególnie gdy pojawia się wyraźny, ograniczony obszar, gdzie osób noszących dane nazwisko jest najwięcej.

C. Dodatek

W celu dotarcia do informacji o osobach noszących interesujące Ciebie nazwisko, wpisz je w okienko „SURNAME” wyszukiwarki Genealogy Surname Navigator. Otrzymasz wiele danych o osobach, o tym nazwisku, znajdujących się w zasobach Internetu.

Łączę pozdrowienia –
Lidia

[ppl55]

Dzień dobry
Skąd pochodzą nazwiska: Pokrzywa, Pawłowski, Musiał, Niewinny, Szepietowski, Jaroszyński, Zarębski, Chorąbała, Fiołek, Babiński, Kubik, Tokarz, Rybicki, Pcionek, Chęć, Pizoń

Bardzo proszę o odpowiedź i z góry bardzo dziękuję

Pozdrawiam Piotr Pizoń

[michalf]

Witam serdecznie. Noszę bardzo rzadkie nazwisko Fiejtek i chciałbym się dowiedzieć, co może ono oznaczać. Choć jestem z Białegostoku, to mój dziadek urodził się w Starej Wsi pod Limanową i z tamtych stron zapewne wywodzi się jego rodzina oraz to nazwisko. Inne osoby noszące to nazwisko zamieszkują głównie południową Polskę (prawdopodobnie jacyś dalecy krewni).  Z góry dziękuję.

[Lidia M. Nowicka]

Piotrze,

objaśnienie źródłosłowu nazwiska Kubik zostało zamieszczone już w tym wątku.

Natomiast  etymologia nazwisk: Chęć, Musiał, Pawłowski, Rybicki, znajduje się w Internecie, w udostępnionej wszystkim przez Wortal „Genealogia Polska” (”GENPOL.com”) bazie „Geneza nazwisk łatwo i przyjemnie". Analizy nazwisk, zamieszczone w tej bazie, przygotowała Pani dr Alina Naruszewicz-Duchlińska z Katedry Językoznawstwa Historycznego Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie.

502.
Babiński

A. Etymologia

Nazwisko Babiński (Babiń+ski)  wymieniane jest jako odmiejscowe. Jego podstawę (Babiń- < Babin-) może stanowić nazwa miejscowa: Babino, dziś Babin, poznańskie, gmina Środa Wielkopolska lub Babin (kresy południowe) (zob. Słownik etymologiczno–motywacyjny staropolskich nazw osobowych. Odmiejscowe nazwy osobowe, Zofia Kaleta przy współudziale Elżbiety Supranowicz i Janiny Szymowej, Instytut Języka Polskiego PAN, Kraków 1997).

Nazwisko można też wywodzić od apelatywu (wyrazu pospolitego) baba, czyli: 1. stara kobieta, starucha, 2. żebraczka, uboga, biedna, 3. matka ojca lub matki, 4. rubasznie ‘mężatka’ „skoro dzieweczce czepiec włożą, już ona baba”, 5. rubasznie ‘żona, stara jejmość, połowica, magnifika”, „babę brać” = żenić się, 6. położna, akuszerka, 7. kobieta sprawiająca kłopot, krępująca, kumoszka, 8. pogardliwie kobieta „gdzie diabeł nie może, tam babę pośle”, 9. posługaczka, najemnica, wyrobnica, robotnica, 10. przekupka, 11. włościanka, kobieta wiejska, wieśniaczka, chłopka, 12. czarownica, wiedźma, przenośnie złośnica, sekutnica, kłótnica, kobieta swarliwa, 13. stręczycielka nierządu, 14. przenośnie o mężczyźnie = babiarz, niewieściuch, piecuch, niedołęga, tchórz, papla, plotkarz, 15. bałwan ze śniegu, 16. posąg kamienny męski albo żeński znajdowany w kurhanach, 17. ciężar do wbijania pali, do wytłaczania oleju, 18. szczotka, miotła do omiatania sufitów i ścian, 19. żelazo, na którym klepią kosy i sierpy (zob. Słownik języka polskiego, ułożony pod red. Jana Karłowicza, Adama Kryńskiego i Władysława Niedźwiedzkiego, Warszawa 1900, t. I. A-G, s. 77).

Jak wyjaśnia Edward  Breza: „[…] przyrostki -ski i jego pochodne -iński, -eński, -ocki, -ecki, -icki, -ucki, często użyte zostały modelowo, tzn. tworzą formy pochodne od nazwisk odimiennych (Urbański od Urban) lub odapelatywnych (Kaczorowski  od Kaczor) […]. Przyrostek ten bowiem pierwotnie tworzył nazwiska od nazw miejscowości u szlachty (rycerstwa), która posiadała ziemie w tych wsiach Borzyszkowcy w Borzyszkowach, Piechowscy w Piechowicach, Mściszewscy w Mściszewicach, Suliccy w Sulicicach. Nazwiska te uznawane były za społecznie lepsze od  tzw. nazwisk mieszczańskich i chłopskich, a więc równym imionom i nazwom pospolitym (apelatywom). Dlatego mieszczaństwo i chłopstwo zapragnęło ich struktury, przekształcając tzw. nazwiska mieszczańskie i chłopskie w szlacheckie. Tak Majek od Maj, Derda od derda, dyrda ‘człowiek szybko, gdzieniegdzie wolno chodzący’, Cybula od rzeczownika cebula gw. Cybula przekształcili swoje nazwiska w struktury na -ski: Majkowski, Derdowski, Cybulski itd. Tak też z niemieckich nazwisk Szulc(z), Hofman(n) czy Ofman powstają Szulczewski i Hofmański” (zob. Breza Edward, Nazwiska Pomorzan: pochodzenie i zmiany, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, 2004, t. III, s. 9).

B. Frekwencja i rozmieszczenie geograficzne

Dane o frekwencji nazwiska Babiński wskazują, iż należy ono w Polsce do grupy o średniej frekwencji, którą Jarosław Maciej Zawadzki obejmuje przedziałem od 2001 do 16 000 osób (zob. Kazimierz Rymut, Słownik nazwisk współcześnie w Polsce używanych, Instytutu Języka Polskiego PAN, Kraków 1992-1994, t. I-X – w wersji internetowej zamieszczonej na stronie serwisu heraldyczno-genealogicznego Ośrodka Dokumentacji Wychodźstwa Polskiego w Pułtusku oraz Jarosław Maciej Zawadzki, 1000 najpopularniejszych nazwisk w Polsce, Świat Książki, Warszawa 2002, s. 31).

Pomocne może być zapoznanie się ze współczesnym rozmieszczeniem na terenie Polski mieszkańców o nazwisku Babiński - według wskazówek, które podałam wcześniej przy nazwisku 354. Wojtanek. Badanie związków i zależności między częstotliwością występowania nazwisk a terenem, gdzie mieszkały lub mieszkają osoby je noszące może, z pewnym prawdopodobieństwem, wskazać na swoiste gniazdo rodowe osób noszących dane nazwisko. Szczególnie gdy pojawia się wyraźny, ograniczony obszar, gdzie osób noszących dane nazwisko jest najwięcej.

C. Dodatek

W celu dotarcia do informacji o osobach noszących interesujące Ciebie nazwisko, wpisz je w okienko „SURNAME” wyszukiwarki Genealogy Surname Navigator. Otrzymasz wiele danych o osobach, o tym nazwisku, znajdujących się w zasobach Internetu.

503.
Chorąbała

A. Etymologia

W dostępnych mi źródłach nie znalazłam objaśnienia źródłosłowu nazwiska Chorąbała. Obecnie występuje ono rzadko i przypuszczalnie należy już do wygasających. Odnotowano je w okresie staropolskim w Małopolsce na ziemi janowskiej, wśród kmieci wsi Łada. Wymienia je Zenon Ł. Baranowski, autor artykułu Najstarsze wykazy mieszkańców ziemi janowskiej (XVI-XVII w.).

Niewiele rodów pozostało przy średniowiecznych prymarnych nazwiskach  rodowych. Zdarzało się - ale bardzo rzadko - że nowo osiadły ród przejmował nazwisko po rodzie poprzednim, np. Wojciech Chorąbała, wójt z Pniew, wykupiwszy Puchały (na ziemi łomżyńskiej, na Mazowszu) od Puchalskich herbu Puchała, dał początek nowemu rodowi Puchalskich.

Jeśli chodzi o etymologię, to podstawa nazwiska może pochodzi od dawnego chorobny ‘chorowity’. Jak podaje Słownik gwar polskich: „Chorobnik = >>duch choroby: ‘Bodaj cię chorobnik porwał!’ „Idź do chorobnika!’ = złe życzenie, jak idź do czarta’ i t.p. << Chorobny = klątwa: >>O ty, chorobny, bodaś pęk! Por. Choroba. Chorobnik. >>Żebyś zmarniał, choroba duszo!<< Konopnicka. >>Chorobny = chorowity<<”  (zob. Jan Karłowicz, Słownik gwar polskich, T. 1, A do E, Kraków 1900, s. 199, licznik stron 209).

B. Frekwencja i rozmieszczenie geograficzne

Dane o frekwencji nazwiska Chorąbała wskazują, iż należy ono w Polsce do grupy rzadko spotykanych, wyjątkowych, którą Jarosław Maciej Zawadzki obejmuje przedziałem od 10 do 30 osób (zob. Kazimierz Rymut, Słownik nazwisk współcześnie w Polsce używanych, Instytutu Języka Polskiego PAN, Kraków 1992-1994, t. I-X – w wersji internetowej zamieszczonej na stronie serwisu heraldyczno-genealogicznego Ośrodka Dokumentacji Wychodźstwa Polskiego w Pułtusku oraz Jarosław Maciej Zawadzki, 1000 najpopularniejszych nazwisk w Polsce, Świat Książki, Warszawa 2002, s. 31).

504.
Fiejtek

A. Etymologia

W dostępnych mi źródłach nie znalazłam objaśnienia źródłosłowu nazwiska Fiejtek. Obecnie występuje ono rzadko. Potencjalnie, na gruncie języka polskiego, istniała możliwość urobienia tego nazwiska od: 
- wyrazu pospolitego chwiać (fiać, fiertać się, fierutać) ‘poruszać, kołysać’ (zobacz więcej > Jan Karłowicz, Słownik gwar polskich, T. 2, F – K, s. 14 – licznik stron 20),
- imienia Teodor, notowanego w Polsce od XIII wieku, pochodzenia greckiego Theodoros, powstałego od słów theos 'Bóg' oraz doron 'dar' (darowany przez Boga); na Kresach Wschodnich adaptowanego jako Fiedor.

Trudność w jednoznacznym określeniu podstawy nazwiska Fiejtek związana jest z funkcją, jaką pełnił przyrostek -ek. Po pierwsze sufiks -ek pozwalał na tworzenie nazwisk od istniejących już nazw osobowych, np. Fiejt- + przyrostek -ek > Fiejtek. Po drugie, przyrostek ten tworzy derywaty odrzeczownikowe typu: domek, synek, kotek, fiołek.

Inne, zbliżone formy nazwisk, występujące współcześnie w Polsce, to: Fied, Fiedko, Fiedkowicz, Fiedor, Fiedorczyk, Fiedorek, Fiedorkiewicz, Fiedorko, Fiedorowicz, Fiedur, Fiedurko, Fiedusz, Fieduszko, Fiejek, Fiejka, Fiejko, Fiejkowski, Fiejski itp.

B. Frekwencja i rozmieszczenie geograficzne

Dane o frekwencji nazwiska Fiejtek wskazują, iż należy ono w Polsce do nazwisk rzadkich, o tzw. niskiej częstotliwości występowania, które Jarosław Maciej Zawadzki obejmuje przedziałem od 31 do 900 osób (zob. Kazimierz Rymut, Słownik nazwisk współcześnie w Polsce używanych, Instytutu Języka Polskiego PAN, Kraków 1992-1994, t. I-X – w wersji internetowej zamieszczonej na stronie serwisu heraldyczno-genealogicznego Ośrodka Dokumentacji Wychodźstwa Polskiego w Pułtusku oraz Jarosław Maciej Zawadzki, 1000 najpopularniejszych nazwisk w Polsce, Świat Książki, Warszawa 2002, s. 31).

505.
Fiołek

A. Etymologia

Nazwisko Fiołek, to typowe nazwisko odapelatywne. Powstało od nazwy kwiatu fiołek. Wyraz fiołek zapożyczony został z łacińskiego viola i w dawnej Polsce miał także postać fioł, fijoł, fiał, fijał.

Inne, zbliżone formy nazwisk, występujące współcześnie w Polsce, to: Fijał (nazwa osobowa odnotowana w 1439 roku), Fijoł (1443), Fijoła, Fijołczęta, Fijołek, Fijołka, Fijołkowski, Fijołna, Fijołowski, Fioł, Fioła, Fiołka, Fiołko, Fiołkowski, Fiołków, Fjółkiewicz itp.

B. Frekwencja i rozmieszczenie geograficzne

Dane o frekwencji nazwiska Fiołek wskazują, iż należy ono w Polsce do grupy o niskiej frekwencji, którą Jarosław Maciej Zawadzki obejmuje przedziałem od 901 do 2000 osób (zob. Kazimierz Rymut, Słownik nazwisk współcześnie w Polsce używanych, Instytutu Języka Polskiego PAN, Kraków 1992-1994, t. I-X – w wersji internetowej zamieszczonej na stronie serwisu heraldyczno-genealogicznego Ośrodka Dokumentacji Wychodźstwa Polskiego w Pułtusku oraz Jarosław Maciej Zawadzki, 1000 najpopularniejszych nazwisk w Polsce, Świat Książki, Warszawa 2002, s. 31).

506.
Jaroszyński

A. Etymologia

Nazwisko Jaroszyński przypuszczalnie zostało utworzone na bazie nazwy toponimicznej (nazwy miejscowej) z rdzeniem jaroszyn-, np.: Jaroszyn (konińskie, gmina Lądek; lubelskie, gmina Puławy), Jaroszyńce itp. (zob. Słownik etymologiczno–motywacyjny staropolskich nazw osobowych. Odmiejscowe nazwy osobowe, Zofia Kaleta przy współudziale Elżbiety Supranowicz i Janiny Szymowej, Instytut Języka Polskiego PAN, Kraków 1997 oraz Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, pod red. Filipa Sulimierskiego, Bronisława Chlebowskiego i Władysława Walewskiego, Warszawa 1880-1914, wydanie elektroniczne).

B. Frekwencja i rozmieszczenie geograficzne

Dane o frekwencji nazwiska Jaroszyński wskazują, iż należy ono w Polsce do grupy o niskiej frekwencji, którą Jarosław Maciej Zawadzki obejmuje przedziałem od 901 do 2000 osób (zob. Kazimierz Rymut, Słownik nazwisk współcześnie w Polsce używanych, Instytutu Języka Polskiego PAN, Kraków 1992-1994, t. I-X – w wersji internetowej zamieszczonej na stronie serwisu heraldyczno-genealogicznego Ośrodka Dokumentacji Wychodźstwa Polskiego w Pułtusku oraz Jarosław Maciej Zawadzki, 1000 najpopularniejszych nazwisk w Polsce, Świat Książki, Warszawa 2002, s. 31).

507.
Niewinny

A. Etymologia

Nazwisko Niewinny, to nazwisko odapelatywne. Powstało przypuszczalnie od wyrazu pospolitego niewinny ‘bez zarzutu, skromny’.

Inne, zbliżone formy nazwisk, występujące współcześnie w Polsce, to: Niewinnik, Niewinowski, Niewinski, Niewiński itp.

B. Frekwencja i rozmieszczenie geograficzne

Dane o frekwencji nazwiska Niewinny wskazują, iż należy ono w Polsce do nazwisk rzadkich, o tzw. niskiej częstotliwości występowania, które Jarosław Maciej Zawadzki obejmuje przedziałem od 31 do 900 osób (zob. Kazimierz Rymut, Słownik nazwisk współcześnie w Polsce używanych, Instytutu Języka Polskiego PAN, Kraków 1992-1994, t. I-X – w wersji internetowej zamieszczonej na stronie serwisu heraldyczno-genealogicznego Ośrodka Dokumentacji Wychodźstwa Polskiego w Pułtusku oraz Jarosław Maciej Zawadzki, 1000 najpopularniejszych nazwisk w Polsce, Świat Książki, Warszawa 2002, s. 31).

508.
Pcionek

A. Etymologia

Podstawa nazwiska Pcionek przypuszczalnie pochodzi od staropolskiego pca ‘skorupa, pokrywa’.

Inne, zbliżone formy nazwisk, występujące współcześnie w Polsce, to: Pca, Pcak, Pcan, Pciachowski, Pciak, Pcian, Pcik, Pcion, Pciorek, Pciun itp.

B. Frekwencja i rozmieszczenie geograficzne

Dane o frekwencji nazwiska Pcionek wskazują, iż należy ono w Polsce do nazwisk rzadkich, o tzw. niskiej częstotliwości występowania, które Jarosław Maciej Zawadzki obejmuje przedziałem od 31 do 900 osób (zob. Kazimierz Rymut, Słownik nazwisk współcześnie w Polsce używanych, Instytutu Języka Polskiego PAN, Kraków 1992-1994, t. I-X – w wersji internetowej zamieszczonej na stronie serwisu heraldyczno-genealogicznego Ośrodka Dokumentacji Wychodźstwa Polskiego w Pułtusku oraz Jarosław Maciej Zawadzki, 1000 najpopularniejszych nazwisk w Polsce, Świat Książki, Warszawa 2002, s. 31).

509.
Pizoń

A. Etymologia

Nazwisko Pizoń, to nazwisko odapelatywne. Powstało przypuszczalnie od wyrazu pospolitego:
- pizia ‘vulva’ (zob. Słownik języka polskiego, ułożony pod red. Jana Karłowicza, Adama Kryńskiego i Władysława Niedźwiedzkiego, Warszawa 1908, t. IV. P-Prożyszcze, s. 138 i 215),
- możliwe też pochodzenie od piż ‘piżmo’.

Inne, zbliżone formy nazwisk, występujące współcześnie w Polsce, to: Piz, Pizacz, Pizak, Pizala, Pizalski, Pizała, Pizan, Pizar, Pizarczyk, Pizczek, Pizek, Pizeński, Pizia, Piziak, Pizin, Piziński, Pizio, Pizior, Piziorski, Piziowicz, Piziór, Piziuch, Piziur, Pizon, Pizor, Pizorski, Pizór itp.

B. Frekwencja i rozmieszczenie geograficzne

Dane o frekwencji nazwiska Pizoń wskazują, iż należy ono w Polsce do grupy o niskiej frekwencji, którą Jarosław Maciej Zawadzki obejmuje przedziałem od 901 do 2000 osób (zob. Kazimierz Rymut, Słownik nazwisk współcześnie w Polsce używanych, Instytutu Języka Polskiego PAN, Kraków 1992-1994, t. I-X – w wersji internetowej zamieszczonej na stronie serwisu heraldyczno-genealogicznego Ośrodka Dokumentacji Wychodźstwa Polskiego w Pułtusku oraz Jarosław Maciej Zawadzki, 1000 najpopularniejszych nazwisk w Polsce, Świat Książki, Warszawa 2002, s. 31).

510.
Pokrzywa

A. Etymologia

Nazwisko Pokrzywa, to nazwisko odapelatywne. Powstało od wyrazu pospolitego pokrzywa, ze staropolskiego też koprzywa.

Pierwsze źródłowo poświadczone wystąpienie tego nazwiska, na terenie Polski, pochodzi z 1441 roku. Niemniej jednak rok najstarszego dokumentu, w którym tę nazwę osobową mamy już odnotowaną, nie świadczy jeszcze, że pełniła ona już wtedy funkcję dziedziczonego nazwiska, które przetrwało do naszych czasów.

Inne, zbliżone formy nazwisk, występujące współcześnie w Polsce, to: Pakrzywa, Pokrzyfka, Pokrzywiak, Pokrzywicki, Pokrzywiec, Pokrzywiecki, Pokrzywniak, Pokrzywnik, Pokrzywniok, Pokszywa, Pokszywiec itp.

B. Frekwencja i rozmieszczenie geograficzne

Dane o frekwencji nazwiska Pokrzywa wskazują, iż należy ono w Polsce do nazwisk rzadkich, o tzw. niskiej częstotliwości występowania, które Jarosław Maciej Zawadzki obejmuje przedziałem od 31 do 900 osób (zob. Kazimierz Rymut, Słownik nazwisk współcześnie w Polsce używanych, Instytutu Języka Polskiego PAN, Kraków 1992-1994, t. I-X – w wersji internetowej zamieszczonej na stronie serwisu heraldyczno-genealogicznego Ośrodka Dokumentacji Wychodźstwa Polskiego w Pułtusku oraz Jarosław Maciej Zawadzki, 1000 najpopularniejszych nazwisk w Polsce, Świat Książki, Warszawa 2002, s. 31).

511.
Szepietowski

A. Etymologia

Nazwisko Szepietowski przypuszczalnie zostało utworzono na bazie nazwy toponimicznej (nazwy miejscowej) Szepietowo, poprzez dodanie do niej sufiksu (przyrostka) –ski (zob. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, pod red. Filipa Sulimierskiego, Bronisława Chlebowskiego i Władysława Walewskiego, Warszawa 1880-1914, wydanie elektroniczne).

Wsie o tej nazwie istniały już w XVI wieku a pierwsze źródłowo poświadczone wystąpienie tego nazwiska, na terenie Polski, pochodzi z 1580 roku.

Inne, zbliżone formy nazwisk, występujące współcześnie w Polsce, to: Sepetowski, Sepietowski, Siepietowski, Szepetowski, Szepiatowski, Szepietewski, Szepiotowski, Szepitowski, Szepytowski itp.

B. Frekwencja i rozmieszczenie geograficzne

Dane o frekwencji nazwiska Szepietowski wskazują, iż należy ono w Polsce do grupy o niskiej frekwencji, którą Jarosław Maciej Zawadzki obejmuje przedziałem od 901 do 2000 osób (zob. Kazimierz Rymut, Słownik nazwisk współcześnie w Polsce używanych, Instytutu Języka Polskiego PAN, Kraków 1992-1994, t. I-X – w wersji internetowej zamieszczonej na stronie serwisu heraldyczno-genealogicznego Ośrodka Dokumentacji Wychodźstwa Polskiego w Pułtusku oraz Jarosław Maciej Zawadzki, 1000 najpopularniejszych nazwisk w Polsce, Świat Książki, Warszawa 2002, s. 31).

512.
Tokarz

A. Etymologia

Nazwisko Tokarz, to przypuszczalnie nazwisko odapelatywne powstałe od wyrazu pospolitego tokarz ‘rzemieślnik specjalizujący się w obróbce drzewa’.
Możliwe, iż niektóre nazwiska powstały od nazw topograficznych z rdzeniem tokarz-, np. Tokarzew, Tokarzówka.

Pierwsze źródłowo poświadczone wystąpienie tego nazwiska, na terenie Polski, pochodzi z 1445 roku.

Inne, zbliżone formy nazwisk, występujące współcześnie w Polsce, to: Tokar Tokarcik, Tokarczak, Tokarczuk, Tokarczyk, Tokarek, Tokarka, Tokarkiewicz, Tokarzak, Tokarzczyk, Tokarzyk, Tokasz itp.

B. Frekwencja i rozmieszczenie geograficzne

Dane o frekwencji nazwiska Tokarz wskazują, iż należy ono w Polsce do grupy o średniej frekwencji, którą Jarosław Maciej Zawadzki obejmuje przedziałem od 2001 do 16 000 osób (zob. Kazimierz Rymut, Słownik nazwisk współcześnie w Polsce używanych, Instytutu Języka Polskiego PAN, Kraków 1992-1994, t. I-X – w wersji internetowej zamieszczonej na stronie serwisu heraldyczno-genealogicznego Ośrodka Dokumentacji Wychodźstwa Polskiego w Pułtusku oraz Jarosław Maciej Zawadzki, 1000 najpopularniejszych nazwisk w Polsce, Świat Książki, Warszawa 2002, s. 31).

513.
Zarębski

A. Etymologia

Nazwisko Zarębski ma trudny do ustalenia źródłosłów. Możliwe pochodzenie:
- od staropolskiego zaręba, zarąb ‘miejsce po wyciętych zaroślach’,
- od zarąbać ‘wyrąbać; zabić bronią sieczną’,
- od nazwy heraldycznej Zaremba (Zaręba),
- też od nazwy miejscowej Zaręby (częste), Zarębki.

Pierwsze źródłowo poświadczone wystąpienie tego nazwiska, na terenie Polski, pochodzi z 1746 roku.

B. Frekwencja i rozmieszczenie geograficzne

Dane o frekwencji nazwiska Zarębski wskazują, iż należy ono w Polsce do grupy o średniej frekwencji, którą Jarosław Maciej Zawadzki obejmuje przedziałem od 2001 do 16 000 osób (zob. Kazimierz Rymut, Słownik nazwisk współcześnie w Polsce używanych, Instytutu Języka Polskiego PAN, Kraków 1992-1994, t. I-X – w wersji internetowej zamieszczonej na stronie serwisu heraldyczno-genealogicznego Ośrodka Dokumentacji Wychodźstwa Polskiego w Pułtusku oraz Jarosław Maciej Zawadzki, 1000 najpopularniejszych nazwisk w Polsce, Świat Książki, Warszawa 2002, s. 31).

Łączę pozdrowienia –
Lidia

[kamos90]

Witam ponownie!

Tym razem chciałbym się dowiedzieć o pochodzeniu nazwiska Niksa.

Pozdrawiam!

[Lidia M. Nowicka]

514
Niksa

A. Etymologia

Etymologia nazwiska Niksa znajduje się w Internecie, w udostępnionej wszystkim przez Wortal „Genealogia Polska” (”GENPOL.com”) bazie „Geneza nazwisk łatwo i przyjemnie". Analizy nazwisk, zamieszczone w tej bazie, przygotowała Pani dr Alina Naruszewicz-Duchlińska z Katedry Językoznawstwa Historycznego Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie.

B. Frekwencja i rozmieszczenie geograficzne

Dane o frekwencji nazwiska Niksa wskazują, iż należy ono w Polsce do nazwisk rzadkich, o tzw. niskiej częstotliwości występowania, które Jarosław Maciej Zawadzki obejmuje przedziałem od 31 do 900 osób (zob. Kazimierz Rymut, Słownik nazwisk współcześnie w Polsce używanych, Instytutu Języka Polskiego PAN, Kraków 1992-1994, t. I-X – w wersji internetowej zamieszczonej na stronie serwisu heraldyczno-genealogicznego Ośrodka Dokumentacji Wychodźstwa Polskiego w Pułtusku oraz Jarosław Maciej Zawadzki, 1000 najpopularniejszych nazwisk w Polsce, Świat Książki, Warszawa 2002, s. 31).

Pomocne może być zapoznanie się ze współczesnym rozmieszczeniem na terenie Polski mieszkańców o nazwisku Niksa - według wskazówek, które podałam wcześniej przy nazwisku 354. Wojtanek. Badanie związków i zależności między częstotliwością występowania nazwisk a terenem, gdzie mieszkały lub mieszkają osoby je noszące może, z pewnym prawdopodobieństwem, wskazać na swoiste gniazdo rodowe osób noszących dane nazwisko. Szczególnie gdy pojawia się wyraźny, ograniczony obszar, gdzie osób noszących dane nazwisko jest najwięcej.

C. Dodatek

W celu dotarcia do informacji o osobach noszących interesujące Ciebie nazwisko, wpisz je w okienko „SURNAME” wyszukiwarki Genealogy Surname Navigator. Otrzymasz wiele danych o osobach, o tym nazwisku, znajdujących się w zasobach Internetu.

Również pozdrawiam –
Lidia

[MiJa]

Dzień dobry
spotkałem piękną Rosjankę spod podnóża Uralu
Ksenię Plivę
Proszę coś wiecej o  nazwisku i imieniu

[Lidia M. Nowicka]

spotkałem piękną Rosjankę spod podnóża Uralu

Michale,

czy imię człowieka ma znaczenie? Owszem – wiele mówi o... planie wychowawczym rodziców!
„Istnieje ścisły związek między tym, jakie imię wybierają dla dziecka rodzice, a tym jakie następnie podejmą wobec niego działania wychowawcze. Zwrócił na to uwagę twórca psychologii transakcyjnej Eric Berne (autor kultowej książki „W co grają ludzie?”). Jeszcze przed narodzinami dzieci rodzice mają w głowie plan, kim ono będzie, co osiągnie, jakie role życiowe przyjmie na siebie itp. Imię jest symbolicznym nośnikiem idei rodziców dotyczącej nie tylko tego, na co w związku z dzieckiem liczą, ale i jak je będą wychowywać”.
Zobacz więcej > Imię - tytuł życia.

Co do imienia Ksenia Słownik Encyklopedyczny Wielka Księga Imion, Wydawnictwo Europa, podaje:
„pochodzenia greckiego, od słowa ksenon ‘obcy, gość, cudzoziemiec’. Oznacza: obca, ale także gościnna. Greckie imię Ksenios (gościnny) było przydomkiem Zeusa jako opiekuna gości.
Zdrobnienia: Ksena. Obce formy: Xenia, Xena, Xene (ogólnie przyj. forma), Oksana (ros., ukr.), Ksenija (połud.-słow)”.
Znane historyczne postacie noszące to imię: św. Ksenia Rzymianka z Mylasy oraz św. Ksenia Petersburska.


Rozpatrując źródłosłów nazwiska Pliwa (Pliva) na gruncie języka polskiego, można by je wywodzić od apelatywu (wyrazu pospolitego) plewa, gwarowe pliwa 'łuska pozostała po wymłóceniu zboża': "Głupi, kto sieje plewy, żeby pszenicę zbierał" – Burleszki albo żarty dla kompanów , "Ludzka siła plewą jest jedną przeciw wszechmocności" - J. Kochanowski, „Raczej się ku brzegu miejmy, a tych plew darmo nie wiejmy – M. Rej (zob. Słownik języka polskiego, ułożony pod red. Jana Karłowicza, Adama Kryńskiego i Władysława Niedźwiedzkiego, Warszawa 1908, t. IV. P-Prożyszcze, s.  234 – licznik stron: 250/1005).
Potencjalną podstawą utworzenia nazwiska mogłoby być też plewić = pleć (zob. Słownik gwar polskich, opr. Jan Karłowicz, t. IV, Kraków 1906, s. 124 – licznik stron 132).
Porównaj też wyrażenie darmo plewy wiać 'o bzdurzeniu' (zob. Słownik etymologiczny języka polskiego A. Brücknera, Warszawa 1957, s. 375).

Oczywiście, źródłosłowu nazwiska pięknej Rosjanki, poznanej u podnóża Uralu, należy szukać w rosyjskojęzycznych opracowaniach onomastycznych. Niestety nie mam dostępu do tychże opracowań.

Życzę rozwoju i długich lat czarownej znajomości!

Łączę serdeczności –
Lidia

[aga0703]

Witam   Od pewnego czasu zastanaiwa mnie pochodzenie nazwiska - Sobstel. Jest bardzo rzadko spotykane, dlatego nie mogę znaleźć informacji na jego temat. Ktoś powiedział, że brzmi jakby było żydowskie, jednak nie wydaje mi się to prawdą. Jeśli wie Pani coś na ten temat bardzo proszę o pomoc. Z góry dziękuję

[Lidia M. Nowicka]

Agnieszko,

niestety, nie wiem nic na temat nazwiska Sobstel. Nie znalazłam analizy językoznawczej jego źródłosłowu w dostępnych mi opracowaniach i wcale nie jest to takie proste. Nazwisk są setki tysięcy i nie ma szczegółowych opracowań dla każdego z nich.
Zatem, skoro nic nie ogranicza mojej swobody, korzystam z najstarszego prawa wyobraźni, a Twoje nazwisko jest wyjątkowo wdzięcznym materiałem aby dać upust fantazji .

Można wskazać przynajmniej dwa prawdopodobne kierunki motywacyjne dla nazwiska Sobstel – odimienne oraz odapelatywne.
Nazwisko może pochodzić od staropolskich imion złożonych typu Sobiesław, też Sobiestian (= Sebastian) lub od nazwy osobowej Sobstel. Notujemy szereg analogicznych, pierwotnie nazw osobowych, które są w takiej samej zachowanej formie występującymi współcześnie nazwiskami, np.: Bogiel (po raz pierwszy na ziemiach polskich odnotowano to nazwisko w 1237 roku). Według Słownika nazwisk współcześnie używanych pod red. Kazimierza Rymuta, Kraków 1994, T. I,  s. 393 - w Polsce 535 osoby nosiły takie miano; Kisiel; Restel (współcześnie w Polsce 185 nosicieli tego nazwiska, w Niemczech 114 - od niemieckiej nazwy osobowej Röstel, ta od staro wysokoniemieckiej nazwy osobowej Rüsten, Rusten ‘szykować się, wyposażać, zbroić’); Wróbel itp.

Natomiast, ze względu na jego budowę, w nazwisku Sobstel można wyodrębnić cząstkę słowotwórczą Sobst– oraz sufiks (przyrostek) –el, jednak motywacja podstawy nie jest już tak oczywista. Kierunek apelatywny zdaje się odwoływać do zaimka sobie, też do ros. skrócenia sobst. od sobstwiennyj (собственный) ‘własny’.

Jak trudno dziś jednoznacznie wskazać zatartą już motywację obecnego nazwiska niech posłuży przykład wyjaśnienia źródłosłowu nazwy osobowej Cyrkiel zamieszczony na internetowej stronie Pracowni Onomastycznej Instytutu Filologii Polskiej Uniwersytetu Adama Mickiewicza:
„[…] Średniowysokoniemiecki wyraz pospolity zirkel, który można uznać za bazę dla nazwy osobowej Cyrkiel, zapożyczony został do polszczyzny w II połowie XV w. i znaczył 'koło, krąg', a także 'przyrząd do kreślenia kręgów'. Wyraz ten nabierał w polszczyźnie także innych znaczeń (m.in. astronomiczne 'orbita', 'przyrząd do kreślenia i odmierzania powierzchni' XVI-XVII w.). Informację taką znajdzie Pani w Etymologicznym słowniku języka polskiego Andrzeja Bańkowskiego (tom. I, s. 210). Nazwę osobową Zirk(e)l notują też słowniki historycznych nazwisk niemieckich. Co ciekawe, wskazują one na jej związek z wyrazem pospolitym zirkeler, mającym znaczenie: 'der die Runde macht, Nachtwächter', co po polsku tłumaczyć można jako określenie strażnika nocnego, 'nocny obchód straży'. Może zainteresuje Panią to, że nazwę osobową Cyrkiel, wiązać można również z nazwą osobową Cyrk (motywowaną przez łac. cirrus, niemieckie Zirkus 'krąg, okrągła arena'), od której mogła zostać utworzona za pomocą przyrostka -el [Cyrk(i)-el]. Przyrostek ten w języku niemieckim tworzył formy zdrobniałe nazw osobowych. K. Rymut w swoim słowniku "Nazwiska Polaków. Słownik historyczno-etymologiczny" (Kraków 1999 [Tom I. s.106]) wiąże nazwisko Cyrk z staropolskim cyrkać, cerkać 'wydawać głos podobny do głosu cyranki', a także z cyrka 'ozdoba, haft' […]”.

Sufiks -el jest częsty w nazwiskach. Jaka zatem jest słowotwórczo-znaczeniowa funkcja interesującego nas formantu –el? Przez dodanie tego przyrostka (tzw. hipokorystycznego) tworzył się (np. w języku polskim, niemieckim) formy zdrobniałe, pieszczotliwe, mające charakter spieszczenia nazwy osobowe. Przyrostek -el może pełnić również funkcję bądź to dzierżawczą, bądź też jedynie ogólnostrukturalną.
Natomiast w języku hebrajskim, przedrostek lub przyrostek "El", oznacza ‘Pan, Bóg’. Odnosząc się do supozycji, iż nazwisko Sobstel „brzmi jakby było żydowskie”, to właściwie trudno mówić o czymś takim jak nazwisko żydowskie. Żydzi w Polsce nosili bardzo różne nazwiska, od czysto polskich, poprzez niemieckie, hiszpańskie i czeskie. Powstawały one na ogólnych zasadach słowotwórstwa, jako patronimiki, nazwiska odmiejscowe lub mogły powstać z ludzkiego (urzędniczego) wymysłu. Polecam cykl trzech wspaniałych artykułów Waldemara Fronczaka, Gawędy o nazwiskach – O nazwiskach żydowskich, dostępnych na internetowej stronie Towarzystwa Genealogicznego Centralnej Polski.


W rozważaniach, o słowotwórczo-znaczeniowej funkcji interesującego nas formantu –el, nie sposób pominąć istot o naturze anielskiej. Anioły... stale obecne w tradycji, literaturze i sztuce perskiej, żydowskiej, chrześcijańskiej i mahometańskiej od tysięcy lat niezmiernie intrygują, pasjonują i inspirują kreatorów kultury i badaczy. W źródłach pisanych pojawiają się, stojący w hierarchii niebiańskiej wyżej niż pozostali aniołowie, różni archaniołowie, prawie zawsze Michael, Rafael i Gabriel. Według różnorakich tradycji niejednolita jest liczba archaniołów. Wymieniani bywają tacy jak: Ariel, Barakiel, Jehudiel, Nathaniel, Samael, Selaphiel…
I trudno nawet wspomnieć o całych zastępach aniołów, które istniały już w starożytnym Egipcie i Babilonii. Były to duchy i istoty pośredniczące między bogami a człowiekiem. Tym starożytnym aniołom przypisywano pewien rodzaj cielesności, co znajduje potwierdzenie w apokryficznej Księdze Henocha. Anioły tam występujące płodziły dzieci, odczuwały głód i pragnienie.

Na zakończenie tych wywodów, żałuję iż nie wnoszących nic do Twojej wiedzy o etymologii rodowego nazwiska, zacytuję, a co tam, jeden z moich ulubionych wierszy Jana Twardowskiego:

          „Aniele Boży Stróżu mój
          kiedy zasypiam nachyl się nade mną
          odmuchaj z księżyca
          zasłaniaj rękami przed złem –
          opowiadaj
          o mokrym ryjku gwiazdy
          o tym że niebo jest jeszcze całe
          o gorliwcach, którzy pchają się do Boga za szybko
          o porażonych żądłem zegara którzy stale smarują coś w książkach zażaleń
          o leszczynie przez całą zimę ukrytej w pąkach
          o tym że nawet teolog piszczy oparzony sercem
          o tym że wszystko musi spadać niespodzianie
          o papieżu, który ukląkł boso na schodku łzy
          o zgolonej aureoli
          o bitwie co porosła mchem
          o żabie co kochając staje się niebieska
          o tych którym wypadły mleczne zęby wiary
          o sprzeczności w każdej prawdzie
          o sakramencie uśmiechu
          daj mi na starość
          nie głosić kazań
          wygrzewać pusty konfesjonał bez penitentów
          a jeśli powiedzą że jestem do niczego
          skulić się jeszcze w kłębek [..]”.
 
Łączę pozdrowienia –
Lidia

[aga0703]

Dziękuję Pani za pomoc.
To bardzo interesujące wyjaśnienie, na pewno zajrzę do poleconej literatury.
Jeszcze raz dziękuję
Zastanawia mnie jeszczę etymologia nazwiska Sobczak, gdyby byłaby Pani w stanie powiedzieć coś na ten temat, byłabym bardzo wdzięczna. Jak wynika z historii mojej rodziny to nazwisko zostało zmienione na Sobstel w okresie zaborów.

[Lidia M. Nowicka]

515.
Sobczak

A. Etymologia

Trudny do ustalenia jest źródłosłów nazwiska Sobczak (Sob+cz+ak). W Polsce jest to jedno z popularniejszych nazwisk. Ma ono jednak przejrzystą budowę – można bowiem wyodrębnić podstawę Sob– oraz rozbudowany sufiks cz+ak.

Rdzeń nazwiska Sob- potencjalnie może mieć następujące podstawy etymologiczne:
- od staropolskiego imienia Sobek (uproszczona forma od słowiańskich imion złożonych typu Sobiesław, względnie Sebastian, które z kolei przekształcano formę Sobestian i zdrobnienie Sobek),
- istnieje też apelatyw (wyraz pospolity) sobek oznaczający: a) człowieka samolubnego, chytrego, egoistę; b) żartobliwie pieniądze, które ktoś sobie uskładał podbierając kogo, szczególnie męża (zob. więcej Słownik języka polskiego, ułożony pod red. Jana Karłowicza, Adama Kryńskiego i Władysława Niedźwiedzkiego, Warszawa 1915, t. VI. S-Ś, s. 254-255),
- od nazwy topograficznej np. Sobek, Sobczyk (zob. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, pod red. Filipa Sulimierskiego, Bronisława Chlebowskiego i Władysława Walewskiego, Warszawa 1880-1914, wydanie elektroniczne).

Występujący w nazwisku, rozbudowany sufiks -cz+ak w antroponimii najczęściej dodawano do staropolskich imion dwuczłonowych i chrześcijańskich. Historycznie pełnił funkcję deminutywną, czyli zdrabniającą oraz patronimiczną, czyli wyrażającą rodzinne relacje zależnościowe (zob. Katarzyna Skowronek, Współczesne nazwisko polskie: studium statystyczno-kognitywne, Kraków 2001, s. 140-141).

B. Frekwencja i rozmieszczenie geograficzne

Dane o frekwencji nazwiska Sobczak wskazują, iż należy ono w Polsce do popularnych, którą Jarosław Maciej Zawadzki obejmuje przedziałem od 16 001 do 37 000 osób – a rozmieszczenie geograficzne nosicieli nazwiska wskazuje, iż ponad 55% z nich mieszka na terenie Wielkopolski i części Mazowsza (zob. Kazimierz Rymut, Słownik nazwisk współcześnie w Polsce używanych, Instytutu Języka Polskiego PAN, Kraków 1992-1994, t. I-X – w wersji internetowej zamieszczonej na stronie serwisu heraldyczno-genealogicznego Ośrodka Dokumentacji Wychodźstwa Polskiego w Pułtusku oraz Jarosław Maciej Zawadzki, 1000 najpopularniejszych nazwisk w Polsce, Świat Książki, Warszawa 2002, s. 31).

Pomocne może być zapoznanie się ze współczesnym rozmieszczeniem na terenie Polski mieszkańców o nazwisku Sobczak - według wskazówek, które podałam wcześniej przy nazwisku 354. Wojtanek. Badanie związków i zależności między częstotliwością występowania nazwisk a terenem, gdzie mieszkały lub mieszkają osoby je noszące może, z pewnym prawdopodobieństwem, wskazać na swoiste gniazdo rodowe osób noszących dane nazwisko. Szczególnie gdy pojawia się wyraźny, ograniczony obszar, gdzie osób noszących dane nazwisko jest najwięcej.

C. Dodatek

W celu dotarcia do informacji o osobach noszących interesujące Ciebie nazwisko, wpisz je w okienko „SURNAME” wyszukiwarki Genealogy Surname Navigator. Otrzymasz wiele danych o osobach, o tym nazwisku, znajdujących się w zasobach Internetu.

Łączę pozdrowienia –
Lidia

[Dariusz__]

Dzień dobry proszę o interpretację
Na stronie o genealogii przeczytałem takie coś
Szwajka - od niemieckiej nazwy osobowej Schweik, ta od starowysokoniemieckiego imienia złożonego Swinder.
Czy oznacza to że nazwisko Szwajka jest Niemieckie ale zostało ono spolszczone np. Po wojnie tak samo jak zostało spolszczone nazwisko Shultz na Szulc ?
Pozdrawiam.

[Lidia M. Nowicka]

Dariuszu,

rzeczywiście, źródłosłów oparty o językoznawczą interpretację nazwiska Szwajka oraz innych zbliżonych form, takich jak: Swajka, Swajkowski Szwajk Szwajkiewicz Szwajko Szwajkos Szwajkosz Szwajkow Szwajkowski Szwayka Szwaykiewicz Szwaykowski Szweik Szweika Szweikowski Szwejk Szwejka Szwejko Szwejkow Szwejkus Szwek Szwekowski Szweykowski – zdaniem Kazimierza Rymuta – pochodzi od niemieckiej nazwy osobowej Schweik, ta od starowysokoniemieckiego imienia złożonego Swinder (zob. Kazimierz Rymut, Nazwiska Polaków. Słownik historyczno-etymologiczny, t. II. L-Ż. Kraków 2001).

Czy nazwisko jest genetycznie niemieckie i zostało spolszczone?
Polak noszący nazwisko genetycznie niemieckie mógł mieć niemieckich przodków 60 lat temu albo 300 lat temu. Mógł mieć jednak wyłącznie polskich przodków, których nazwisko uległo zniemczeniu a następnie ponownej polonizacji. Okres zaborów, dwie wojny światowe sprawiały, iż tereny zamieszkałe przez Polaków znajdowały się pod wieloletnim panowaniem niemieckim i nazwiska rdzennych mieszkańców tych terenów zostały przejęte z języka niemieckiego. 

Wszelako wbrew temu, co może się wydawać pytającym w tym wątku, nie wystarczy zapytać na forum i ma się zrobione. Rzecz w dziesiątkach godzin odbytych rozmów i ślęczenia nad księgami metrykalnymi i innymi źródłami wiedzy o przodkach. Aby znaleźć rzetelną odpowiedź, trzeba prześledzić zmiany rodowego nazwiska w czasie, na podstawie dokumentów zebranych w procesie badania historii własnej rodziny.

Pochodzenie językoznawcze nazwiska (jego źródłosłów) jest czymś innym niż pochodzenie rodu. Analiza etymologiczna nazwiska, oparta na ogólnych zasadach słowotwórczych języka polskiego, nie wystarczy do wyciągania kategorycznych wniosków dotyczących pochodzenia rodziny (rodu). Wiele tak samo brzmiących nazwisk może mieć kilka prawdopodobnych wariantów etymologii. Również różnie zapisane nazwiska mogą pochodzić od tej samej podstawy.

Ponadto, nie wszystkie nazwiska powstały w sposób czytelny i schematyczny, oparty na ogólnych zasadach słowotwórstwa. Nie zawsze też współczesne nazwisko musi być identyczne z tym, jakie nosili przodkowie wcześniej. Nazwiska mogły ulegać i często ulegały, daleko idącym przekształceniom. Na przykład powstawały różne warianty ich pisowni, odmiany czy tworzono nowe formy nazwisk, spowodowane codzienną praktyką urzędów państw zaborczych, które usiłowały zapisać nazwiska Polaków przy zastosowaniu norm ortograficznych języka niemieckiego. Część z nich została też zmieniona w wyniku błędu kancelisty… itp.

Podsumowując. Znamy ogólne zasady kształtowania się i pochodzenia nazwisk. Jednak w większości przypadków jednoznacznie nie można wskazać konkretów. Przodków swoich po nazwiskach nie poznasz jedynie "idąc wstecz" według dokumentów metrykalnych. Jedynie wieloletnie poszukiwanie źródeł historycznych pozwala w nielicznych przypadkach dotrzeć do rzeczywistego pochodzenia i może tylko metryki będą w stanie rzecz całą wyjaśnić. Najpierw należałoby zebrać wszystkie dokumenty dotyczące historii rodziny i nazwisk, geografię historyczną rodziny, zmiany graficzne w zapisach metrykalnych i na tej podstawie sformułować i rozstrzygnąć problem czy nazwisko zostało spolszczone, czy też może nastąpił proces jego repolonizacji.

Trudno, w ramach wypowiedzi na forum dyskusyjnym, omówić złożoność tej problematyki. Z konieczności ograniczyłam się jedynie do zasygnalizowania problemu.
Istnieje dość bogata literatura polskojęzyczna na temat polonizacji nazwisk niemieckich, germanizacji nazwisk polskich oraz repolonizacji nazwisk zgermanizowanych.

Germanizacja nazwisk polskich:
1. Maria Biolik, Germanizacja nazwisk polskich mieszkańców okolic Węgorzewa w latach 1653-1853, [w:] „Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Olsztynie. Prace Językoznawcze”, 1997 Z. 1, s. 5-19.
2. Bogusław Kreja, Zniemczone formy nazwisk polskich na Pomorzu, [w:] „Pomorze Gdańskie 4. Literatura i język”, Gdańsk 1967, s. 173-202.
3. Robert Świętochowski, Germanizacja nazwisk polskich na terenie Gdańska w latach 1874-1944, Wrocław, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1966.

Polonizacja nazwisk niemieckich:
4. Danuta Lech, Polonizacja nazwisk niemieckich na przykładzie współczesnych nazwisk mieszkańców Gliwic, [w:] „Nazewnictwo na pograniczach etniczno-językowych. Materiały z Międzynarodowej Konferencji Onomastycznej Białystok-Supraśl 26-27 X 1998”, red. Z. Abramowicz, L. Dacewicz, Białystok 1999, s. 160-168.
5. Bernard Linek, "Odniemczanie" województwa śląskiego w latach 1945-1950: w świetle materiałów wojewódzkich, Opole, Wydawn. Instytut Śląski, 1997.
6. Bernard Linek, Polityka antyniemiecka na Górnym Śląsku w latach 1945–1950, Opole 2000.
7. Stanisław Rospond, Repolonizacja śląskich imion i nazwisk, [w:] „Komunikaty Instytutu Śląskiego”, Komunikat, s. VII, 1947, s. 1-4.

Również pozdrawiam –
Lidia

[whoami]

Dobry Wieczór Pani Lidio.

Mam prośbę o wyjaśnienie pochodzenia, genezę nazwiska Wrzesień.

Bardzo proszę o pomoc i z góry dziękuję za pomoc.

Pozdrawiam, czekając na odpowiedź.

[Lidia M. Nowicka]

516.
Wrzesień

A. Etymologia

Nazwisko Wrzesień należy do grupy nazwisk odapelatywnych, czyli powstałych poprzez przejście wyrazu pospolitego do grupy nazw własnych. Utworzone zostało od polskiej nazwy miesiąca wrzesień ‘dziewiąty miesiąc roku’ – zgodnie z kalendarzem gregoriańskim (zreformowanym kalendarzem słonecznym, juliańskim). Nazwa miesiąca – według polskiego filologa i slawisty, historyka literatury i kultury polskiej, Aleksandra Brücknera – pochodzi od kwitnących w tym miesiącu wrzosów (por. ukr. вересень). Dawniej używano w Polsce również nazwy pajęcznik od nici babiego lata.
Przez większość języków europejskich używana jest inna nazwa, zapożyczona z łaciny: September ‘siódmy miesiąc’ (według kalendarza rzymskiego, będącego kalendarzem księżycowym).

Warto przypomnieć, że kiedyś powszechnie dzieciom nieznanych rodziców (podrzutkom) nadawano jedynie imię, dodatkowo wpisując czasami nazwisko opiekuna, który je przyjął na wychowanie. Jeśli dziecko zostawało w przytułku, nazwiska nadawały wedle własnego uznania zakonnice, które najczęściej prowadziły takie instytucje. W szpitalach nazwiska nadawali urzędnicy. Dość często w nazwiskach takich możemy spotkać jakiś związek z okolicznościami znalezienia dziecka. Może to być dzień lub miesiąc (Poniedziałek, Maj, Wrzesień). Należy w tym miejscu wypominać, że te ostatnie były także dość często stosowane wobec neofitów.

Jak podaje Waldemar Fronczak: „Bardzo powszechnie używanym sposobem na tworzenie nazwisk neofitów, było oparcie się o nazwy miesięcy. Z dużym prawdopodobieństwem można przyjąć, że nadawano nazwisko zgodnie z miesiącem w którym przyjmowano chrzest.
Jednak często obserwuje się zdecydowane rozbieżności. Stało się tak zapewne wówczas, gdy ustaliła się już zasada nadawania neofitom nazwisk od miesięcy, wówczas nazwisko nadawano bez względu na datę konwersji.
Niektóre miesiące nie były najlepsze do tworzenia nazwisk i ma to odzwierciedlenie w ilości urobionych od nich nazwisk. Stosunkowo mało jest Październickich, czy Listopskich” (zob.: Waldemar Fronczak, O nazwiskach żydowskich, cz. 3 - Nazwiska neofitów c.d.).

Inne, zbliżone formy nazwisk, występujące współcześnie w Polsce, to: Wrzesien, Wrzesin, Wrzesniak, Wrzesniewski, Wrzesniowski, Wrześniacki, Wrześniak, Wrześniakowski, Wrześniewicz, Wrześniewski, Wrześnik, Wrześnikowski, Wrześniok (Śl), Wrześniowski, Wrześniów itp.

B. Frekwencja i rozmieszczenie geograficzne

Dane o frekwencji nazwiska Wrzesień wskazują, iż należy ono w Polsce do grupy o średniej frekwencji, którą Jarosław Maciej Zawadzki obejmuje przedziałem od 2001 do 16 000 osób – a rozmieszczenie geograficzne nosicieli nazwiska wskazuje, iż najbardziej „Wrześniowa” jest Warszawa (zob. Kazimierz Rymut, Słownik nazwisk współcześnie w Polsce używanych, Instytutu Języka Polskiego PAN, Kraków 1992-1994, t. I-X – w wersji internetowej zamieszczonej na stronie serwisu heraldyczno-genealogicznego Ośrodka Dokumentacji Wychodźstwa Polskiego w Pułtusku oraz Jarosław Maciej Zawadzki, 1000 najpopularniejszych nazwisk w Polsce, Świat Książki, Warszawa 2002, s. 31).

Pomocne może być zapoznanie się ze współczesnym rozmieszczeniem na terenie Polski mieszkańców o nazwisku Wrzesień - według wskazówek, które podałam wcześniej przy nazwisku 354. Wojtanek. Badanie związków i zależności między częstotliwością występowania nazwisk a terenem, gdzie mieszkały lub mieszkają osoby je noszące może, z pewnym prawdopodobieństwem, wskazać na swoiste gniazdo rodowe osób noszących dane nazwisko. Szczególnie gdy pojawia się wyraźny, ograniczony obszar, gdzie osób noszących dane nazwisko jest najwięcej.

C. Dodatek

W celu dotarcia do informacji o osobach noszących interesujące Ciebie nazwisko, wpisz je w okienko „SURNAME” wyszukiwarki Genealogy Surname Navigator. Otrzymasz wiele danych o osobach, o tym nazwisku, znajdujących się w zasobach Internetu.

Również pozdrawiam –
Lidia

[yarosh]

Witam,

Mam pytanie odnośnie dwóch nazwisk: Jaroszewicz i Kondrat.
Chodzi mi przede wszystkim o pochodzenie tych nazwisk, mianowicie czy są to nazwiska polskie, białoruskie, ukraińskie, inne?

Z góry Dziękuję za wszelką odpowiedź.

[miedziobrody]

Witam wszystkich użytkowników.

Jestem tłumaczem literatury rosyjskiej. Podczas tłumaczenia, o ile to możliwe, a możliwe jest często, przekładam nazwiska, by ich znaczenie było widoczne na tyle, na ile widoczna jest w oryginale, na bazie języka tłumaczonego.

Nie mogę znaleźć (przy okazji, czy jest może upowszechniony w internecie dostęp do tomów "Nazwiska Polaków" prof. Rymuta? - biblioteka cyfrowa odmawia nieuprzywilejowanego dostępu) polskiego odpowiednika rosyjskiego nazwiska Ляпин. Tu: http://encbook.ru/content616700/ i też tu: http://dic.academic.ru/dic.nsf/vasmer/42917/%D0%BB%D1%8F%D0%BF%D0%B0 jest jako-taki rozbiór. P. Lidio, jeśliby Pani potrafiła zdiagnozować polskie odpowiedniki - byłbym wdzięczny.

Krzysztof

[Lidia M. Nowicka]

Krzysztofie,

obecnie obowiązuje w Polsce zasada nieprzetłumaczalności nazw własnych, a w szczególności nazwisk i nazw osobowych - zob.: ustawa z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (tekst jednolity), ogłoszony w: Dziennik Ustaw z 1 marca 2011 roku, Nr 43, poz. 224, art. 11, pkt 1, 5 i 6.

Dawniej nie stosowano tej zasady nie tylko w Polsce, ale i w Europie. Wobec czego np. księża, dokonujący wówczas po łacinie wpisów w kościelnych księgach, tłumaczyli na łacinę nazwiska pochodzące od nazw pospolitych, których treść rozumiano (tzw. odapelatywne motywowane). W ten sposób Jan który był drwalem i do którego przylgnęło miano/nazwanie Drwal, mógł być zapisany jako Lignator – od łac. lignator ‘drwal’.
(Zobacz więcej w wątku: Polskie nazwiska w łacińskiej formie.)

Zatem, na podobnej zasadzie gdyby bohater książki, tłumaczonej z rosyjskiego na polski, nosił odapelatywne nazwisko Bбольшой, zręczniej byłoby zamiast Bolszoj nazywać go Wielki, np. Kazimierz Wielki.

Analogicznie, gdyby autor rosyjskiej powieści (opowiadania), nazwał swego bohatera Ivan Ляпин, chcąc tym samym zaakcentować jego główną cechę jako człowieka niezręcznego w towarzystwie, często popełniającego nietakty, pogwałcenie niepisanych reguł obowiązujących w danej społeczności (gafy, faux pas, z fr. ‘fałszywy krok’, wym. "fo pa"), to przypuszczalnie w polskiej powieści (opowiadaniu) mógłby nazywać się: Jan Gafa, Jan Gafek, Jan Gafka czy już mniej oczywiste: Gafroń, Gafon, Gafiuk itp.

Naturalnie, nie chcę tym samym powiedzieć, iż wiem cokolwiek na temat etymologii rosyjskiego nazwiska Ляпин. Źródłosłowu nazwiska należy szukać w rosyjskojęzycznych opracowaniach onomastycznych. Niestety nie mam dostępu do tychże opracowań.

Rozpatrując natomiast, na gruncie języka polskiego, źródłosłów nazwiska Gafa, Gafek, Gafka, oraz podane powyżej przykłady jego oboczności, motywujemy je apelatywem (wyrazem pospolitym) gafa (fr. faux pas) „nietakt, niezręczny postępek’. Możliwe też pochodzenie nazwiska od nazwy osobowej Gawek, a ta od imienia Gaweł. Potencjalną podstawą utworzenia nazwiska może też być niemieckie Gaff.

Przypuszczam poza tym, że rosyjskie nazwisko Ляпин w języku polskim można zapisać jako Lapin, które z kolei motywujemy apelatywem lapa:
- 1. w wyrażeniach: a) wziąć kogo na lapę = zadrwić z kogo, zwieść, oszukać, wywieść w pole, wziąć na kawał […], b) zagiąć lapę na kogoś = uprojektować coś na szkodę czyjąś, zamierzyć coś nieżyczliwego; 2. ‘pysk wyżła’,
- lub lapać: 1. ‘chlapnąć, chlapać’, 2. ‘gadać, obgadywać’
(zob. Słownik języka polskiego, ułożony pod red. Jana Karłowicza, Adama Kryńskiego i Władysława Niedźwiedzkiego, Warszawa 1902, t. II. H-M, s. 684 i 685).

Występujący w nazwisku (Lap-in) przyrostek dzierżawczy –in (jak i -yn) w staropolszczyźnie obok przymiotników dzierżawczych na -in, -ina, -ino względnie -yn, -yna, -yno wyrażał jakość przedmiotu, z którym się wiązał. Dzisiaj i od dawna nie ma już w języku polskim takich przymiotników. Jedyny ich ślad pozostał w nazwach miejscowych. Końcówkę -in stosowano czasem też na terenach z wpływem języka niemieckiego, również do czysto polskich nazwisk.


Na zakończenie zauważę jeszcze, iż dwutomowy Słownik... Kazimierza Rymuta:
- Nazwiska Polaków. Słownik historyczno-etymologiczny, T. I A-K, Kraków 1999,
- Nazwiska Polaków. Słownik historyczno-etymologiczny, T. II. L-Ż. Kraków 2001,
niestety nie jest dostępny w Internecie, ani też od wielu już lat nie można go kupić w formie książkowej. 

Pozdrawiam serdecznie –
Lidia

[elomelo350]

Witam! Prosiłbym o jak najwięcej informacji odnośnie nazwisk: Puczydłowski i Sajewicz. Z góry dziękuję za odpowiedź i pozdrawiam!

[Elżbieta Batory]

Witam, prosiłabym o pochodzenie nazwiska Hulecka/cki. Dziękuję z góry za odpowiedź