Opublikowano
2013-10-18 12:15 (akt. 2019-07-17 12:15)
Licencja
Wolna licencja

Królowa Jadwiga Andegaweńska – święta polska władczyni

(strona 3)

Królowa Jadwiga Andegaweńska była trzecią córką Ludwika Węgierskiego. Kiedy Ludwik obejmował tron Polski w 1370 roku był ojcem Katarzyny. W 1371 roku urodziła się druga córka Maria, a najpewniej jesienią 1373 roku Jadwiga. I to właśnie Jadwiga Andegaweńska miała odegrać kluczową rolę w dziejach Polski w końcu XIV wieku i zostać jej królową.


Strony:
1 2 3

Oceny

W historiografii oceny Jadwigi bywały skrajne. Na przykład Karol Szajnocha obdarzał zbyt wielkim zaufaniem kroniki krzyżackie, z których czerpał informacje o tarciach między Jadwigą i Jagiełłą. Król i królowa nie zawsze się zgadzali, ale nie dochodziło do tak dalece konfliktowych sytuacji, o jakich wspominają owe kroniki. Jadwiga Szajnochy nie mogła wahać się co do tego czy złożyć albo nie złożyć serca w ofierze na rzecz chrystianizacji Litwy, gdyż sprawa połączenia Litwy z Polską, chrztu Litwinów i wyboru Jagiełły na małżonka została zdecydowana, zanim młodziutka królowa w ogóle się o tym dowiedziała. Z kolei Stanisław Smolka twierdził wręcz, że Jadwiga „unię stworzyła”. Późniejsza historiografia nie eskponowała roli Andegawenki. Przykładem jest tu zachowująca w dużej mierze dziś aktualność praca Henryka Paszkiewicza O genezie i wartości Krewa (1938). Jej udział pominięto tam milczeniem. Nie mają też żadnego uzasadnienia rozważania horyzontów politycznych czy wiedzy historycznej kilkunastoletniej Jadwigi jak to czynił chociażby Oskar Halecki. Podobnie bałamutne są inne stwierdzenia Oskara Haleckiego: nie była pasywnym narzędziem doradców, (...) była wyjątkową i szybko dojrzewającą nastolatką, która doświadczyła wielu okropnych przeżyć i bolesnych prób. Jednak Jadwiga nie mogła mieć wpływu na takie rzeczy jak przyjazd Wilhelma do Polski. Halecki oceniał psychikę dziecka i młodej dziewczyny zarazem: Jadwiga z poczucia obowiązku odrzuciła szansę szczęścia osobistego. Nie do utrzymania jest też teza historyka, że rokowania polsko–litewskie przedłużały się z powodu Jadwigi, która chciała poznać sugestie swojej matki. Co do samego aktu w Krewie śmieszne wydają się stwierdzenia: królowa nie tylko była w pełni świadoma wszelkich politycznych implikacji, ale również studiowała akt krewski jak doświadczony polityk; Na zawsze pozostanie ona – wielką królowa Polski, porównywalna z pierwszym królem, Bolesławem Chrobrym, czasami nazywanym wielkim oraz Kazimierzem Wielkim ostatnim z Piastów.

Oskar Halecki (1891-1973) Halecki, wielki admirator Jadwigi był zafascynowany królową. Nie potrafił się ustrzec ewidentnej przesady w ocenie jej możliwości, działań i znaczenia. Oskar Halecki większą część swego długiego życia poświęcił dążeniom prowadzącym do beatyfikacji Andegawenki. Stąd też jego działania kreślące wyidealizowany portret bohaterki. Bezskutecznie próbował ukazać królową w szerokiej perspektywie Europy Środkowowschodniej. Jego wysiłki nie mogły zakończyć się sukcesem z kilku powodów. W jego ostatnim dziele zabrakło jasnej definicji pojęcia Europa Środkowowschodnia, o której pisał z różnych perspektyw (w kontekście geograficznym, politycznym i ideowym), nie precyzując żadnej z nich, rzeczową argumentację często zastępowała gołosłowność sformułowań o królowej Jadwidze. Halecki nierzadko przypisywał jej wyolbrzymione zasługi. W królowej historyk dostrzegał nie tylko świętość, ale również umiłowanie pokoju i dążenie do widzenia polityki jako rodzaju służby, co oznaczało poświęcenie własnej osoby sprawom publicznym. Podobne zdania przesady formułowała w swojej pracy o królowej uczennica Haleckiego – Wanda Maciejewska.

Wkrótce po śmierci Jadwigę zaczął otaczać lokalny kult. Jego ważnym składnikiem była legenda, ze królowa rozmawiała z Chrystusem z czarnego krucyfiksu w katedrze krakowskiej. Dość szybko podjęto sprawę przeprowadzenia kanonizacji królowej Jadwigi. Przerwanie sprawy kanonizacji Jadwigi w XV wieku spowodowane było: wojną trzynastoletnią, staraniami o kanonizację św. Kazimierza, konfliktem soboru bazylejskiego z papiestwem, zaginięciem akt procesowych oraz wymarciem osób, które znały Jadwigę i którym mogło zależeć na wyniesieniu jej na ołtarze. Działania te odnowiono dopiero w okresie międzywojennym. Tym razem przerwał je wybuch II wojny światowej. W 1949 roku biograf Jadwigi wspomniany już Oskar Halecki wstępował jako jeden z 15 świadków zwyczajnych w procesie w Szwajcarskim Fryburgu. Świadkami z urzędu byli też inni historycy Jadwigi: Wanda Maciejewska, Anna Strzelecka i Jan Dąbrowski. Okazało się to niewystarczające. W 1960 biskup Józef Gawlina poprosił Haleckiego o napisanie rozprawy o sytuacji religijnej i politycznej Polski w czasach Jadwigi. Ten przekazał ją w 1961. Dokument również uznano za niewystarczający do udowodnienia nieprzerywalności kultu i praktykowania przez Jadwigę cnót w stopniu heroicznym.

Beatyfikacji i kanonizacji polskiej królowej dokonał dopiero Jan Paweł II. Beatyfikowano ją 31 maja 1979 r., a kanonizowano 8 czerwca 1997 r.

Lubisz czytać artykuły w naszym portalu? Wesprzyj nas finansowo i pomóż rozwinąć nasz serwis!

Bibliografia:

  • Dzieło Jadwigi i Jagiełły. W sześćsetlecie chrztu Litwy i jej związków z Polską. Antologia historyczno–literacka, wybór i oprac. Wojciech Biliński, Wydawnictwo Archidiecezji Warszawskiej Warszawa 1989.
  • Oskar Halecki, Jadwiga Andegaweńska i kształtowanie się Europy Środkowowschodniej, przeł. Maria Borowska–Sobotka, Universitas, Kraków 2000.
  • Oskar Halecki, Małżeństwo królowej Jadwigi w świetle historii, Postulacja kanonizacji królowej Jadwigi na Pomorze, Toruń 1938.
  • Michał Jagosz, Beatyfikacja i kanonizacja świętej Jadwigi Królowej, Wydawnictwo Naukowe PAT, Kraków 2003
  • Charlotte Kellogg, Jadwiga. Poland's Great Queen, New York 1931.
  • Wanda Ładzina, Jadwiga, wielka królowa Polski, Paryż 1950.
  • Wanda Maciejewska, Jadwiga Królowa Polska, Wydawnictwo Księży Jezuitów, Kraków 1934.
  • Jarosław Nikodem, Jadwiga król Polski, Ossolinem, Wrocław 2009.
  • „Polish Review” 1999, nr 4: On the 600th Anniversary of the Death of Queen Jadwiga (1399–1999).
  • Anna Strzelecka, Jadwiga Andegaweńska, [w:] Polski Słownik Biograficzny, Wrocław – Warszawa - Kraków 1962-1964, t. 10, s. 291.
  • Anna Strzelecka, O Królowej Jadwidze. Studia i przyczynki, Lwów 1933.
  • Karol Szajnocha, Jadwiga i Jagiełło 1374-1413. Opowiadanie historyczne, t. 1-4, wstęp Stefan M. Kuczyński, wyd. 2, PIW, Warszawa 1974.
  • Jerzy Wyrozumski, Królowa Jadwiga. Między epoką piastowską i jagiellońską, Universitas, Kraków 1997.

Redakcja: Michał Przeperski


Tekst ma więcej niż jedną stronę. Przejdź do pozostałych poniżej.
Spodobał Ci się nasz materiał? Zapisz się do naszego newslettera!
Strony:
1 2 3
Napisz komentarz
Regulamin komentarzy

Określenie "200 000 florenów w złocie" jest pleonazmem, bo nie było niezłotych florenów.



Odpowiedz

Gość: Nieznajoma |

Przydatna praca, trochę zbyt obszerna i niektóre rzeczy są nie na temat, ale mi się podoba:-D



Odpowiedz

Gość: mil@ |

Późno ja beatyfikowana i kanonizowana, ale przynajmnej to uczyniono....



Odpowiedz

Gość |

Szkoda tylko, że w tytule i nagłówkach powiela się mit o "królowej" Jadwidze, choć z tekstu, słusznie zresztą, wynika, że była "królem".



Odpowiedz

Gość: Żona króla to królowa. |

@ Gość: Gość



Odpowiedz
Michał Kozłowski

Historyk bez afiliacji, mediewista. Zajmuje się historią Bizancjum oraz historią historiografii. Publikował m.in. w „Kulturze Liberalnej”, „Mówią Wieki”, „Nowym Filomacie”, „Studiach z Dziejów Rosji i Europy Środkowej”, „Studiach i Materiałach Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej”. Ostatnio opracował przypisy i Bibliografię prac Ihora Ševčenki za lata 1938–2010 do książki Zakorzeniony kosmopolita. Ihor Szewczenko w rozmowie z Łukaszem Jasiną (Lublin: Instytut Europy Środkowo-Wchodniej 2010). Obecnie zajmuje się recepcją prac historyka Oskara Haleckiego.

Wolna licencja – ten materiał został opublikowany na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0 Polska.

Redakcja i autor zezwalają na jego dowolny przedruk i wykorzystanie (również w celach komercyjnych) pod następującymi warunkami: należy wyraźnie wskazać autora materiału oraz miejsce pierwotnej publikacji – Portal historyczny Histmag.org, a także nazwę licencji (CC BY-SA 3.0) wraz z odnośnikiem do jej postanowień. W przypadku przedruku w internecie konieczne jest także zamieszczenie dokładnego aktywnego odnośnika do materiału objętego licencją.

UWAGA: Jeśli w treści artykułu nie zaznaczono inaczej, licencja nie dotyczy ilustracji i filmów dołączonych do materiału – w kwestii ich wykorzystania prosimy stosować się do wskazówek w opisie pod nimi lub – w razie ich braku – o kontakt z redakcją: redakcja@histmag.org