Opublikowano
2017-05-09 18:11
Licencja
Wolna licencja

Narodziny ideologii bolszewickiej i jej rozwój do 1917 roku

(strona 2)

W powszechnej świadomości bolszewizm odbierany jest jako rosyjski wariant marksizmu. Tymczasem prawda w tej kwestii jest niezwykle skomplikowana. Idea socjalizmu rosyjskiego poszła o krok dalej z zamiarem obalenia ówczesnego porządku świata drogą rewolucji. A wszystko to za sprawą jednego człowieka…


Strony:
1 2

Bolszewicki plakat propagandowy przedstawiający Lwa Trockiego jako świętego Jerzego zabijającego smoka z kapeluszem na głowie oraz napisem „kontrrewolucja” napisanym na jego ciele (1918). Ten motyw nawiązuje do popularnego motywu w religii prawosławnej (domena publiczna) Na II zjeździe SDPRR, w lipcu 1903 roku w Brukseli, doszło do rozłamu w partii. Powodem był postulat Lenina o ograniczeniu członkostwa tylko dla ludzi, którzy działają w jednej z partyjnych organizacji, czemu sprzeciwił się Julij Martow, postulujący przyjmowanie do partii każdego, kto uznaje jej program i jest gotów podporządkować się jej przywództwu. Ponieważ w czasie jednego z głosowań frakcja Lenina uzyskała większość, zaczął on nazywać ją „bolszewicką” (ros. bolszinstwo – większość), natomiast swoich przeciwników, pod przewodnictwem Martowa nazwał „mienszewikami” (ros. menszinstwo – mniejszość). Z mienszewikami sympatyzował – do pewnego stopnia – w tym okresie Lew Trocki, który z ruchem bolszewickim związał się ostatecznie dopiero po „Rewolucji Lutowej” w 1917 roku.

W następnych latach drogi obu frakcji coraz bardziej się oddalały, aż w końcu w 1912 roku całkowicie się rozeszły. Ostatecznie bolszewicy przyjęli pogląd o konieczności dokonania w Rosji rewolucji, w celu ustanowienia tam socjalizmu. Mienszewicy zaś – w zgodzie z zasadami wyłożonymi przez Marksa – argumentowali, że Rosja nie jest w obecnym czasie gotowa na ustrój socjalistyczny, z powodu bardzo małej liczebności rosyjskiej klasy robotniczej, niezbędnej do utworzenia tego typu ustroju. Postulowali, że Rosja przez jakiś czas musi funkcjonować w systemie kapitalistycznym. Dopiero, gdy powstanie w niej liczna klasa robotnicza, wtedy także ustrój Rosji będzie mógł stać się socjalistyczny – na drodze ewolucyjnych zmian w kapitalizmie. W walce politycznej z mienszewikami Lenin nie cofał się przed żadnymi środkami – używał wobec nich oszczerstw, pomówień, intryg i wulgarnie napastliwego stylu polemiki.

Iosif Dżugaszwili, pseudonim Stalin, zdjęcie wykonane około 1902 roku (domena publiczna) Bolszewicy i mienszewicy nie wywarli większego wpływu na przebieg rosyjskiej rewolucji z 1905 roku. Dopiero w momencie utworzenia Piotrogrodzkiej Rady Delegatów Robotniczych (grudzień 1905 roku) mienszewicy uzyskali pewien wpływ na tą rewolucję. Bolszewicy zaczęli w tym czasie uciekać się do metod o charakterze terrorystycznym, z których wystarczy wspomnieć napad na transport pieniężny w Tbilisi (stolicy Gruzji) z 1907 roku. Ta akcja miała na celu zdobycie funduszy na działalność partyjną. Kierował nią młody (28-letni wówczas) działacz bolszewicki – Józef Dżugaszwili ps. Stalin.

Warto zwrócić także uwagę na skład społeczny bolszewików i mienszewików do 1917 roku. Ci pierwsi przyciągali przeważnie chłopów (38% wobec 26% wśród mienszewików) oraz etnicznych Rosjan (78% wobec 34% wśród mienszewików), Żydzi stanowili wśród bolszewików zaledwie 10% członków (wśród mienszewików było ich 20%).

Ku rewolucji

Kult jednostki w ZSRR i Polsce Ludowej

Czytaj dalej...
W okresie 1905-1917 Lenin ostatecznie opracował rewolucyjny program. Wbrew dotychczasowemu poglądowi socjaldemokratów, wywodzącemu się od Marksa i Engelsa, który głosił, że chłopi (z wyjątkiem bezrolnego proletariatu wiejskiego) to „warstwa reakcyjna” – w przeciwieństwie do „postępowych” robotników. Lenin doszedł do wniosku, że chłopi są naturalnym, choć tymczasowym sojusznikiem robotników przemysłowych w dziele dokonania rewolucji. W tym celu należy im obiecać przekazanie w ich własność ziemi należącej do szlachty rosyjskiej (tzw. ziemi obszarniczej), a następnie po dokonaniu rewolucji, kiedy poparcie chłopów nie będzie już potrzebne, odebrać im całą ziemię – zarówno zdobytą przez nich na szlachcie, jak i posiadaną przez nich wcześniej – na rzecz państwa i przekazać im ją pod uprawę, wyłącznie jako jej użytkownikom. Co też później się stało. W sposób równie instrumentalny podszedł do kwestii narodowościowych. Opowiedział się za głoszeniem hasła „prawa do samostanowienia narodów” dla ludności nierosyjskiej państwa carskiego w początkowej fazie rewolucji w celu uzyskania ich poparcia w walce z ustrojem. Jednak po dokonanej rewolucji „proletariackie prawo do samostanowienia miało być ważniejsze od zasady samostanowienia narodów”, co oznaczało, że te narody mają ponownie zostać zintegrowane z państwem rosyjskim przemocą. Czego przykładem było stłumienie przez wojska bolszewickie ukraińskich dążeń do niepodległości (1918-1920) oraz marsz bolszewików na Warszawę w 1920 roku. W latach 1907-1917 bolszewicy posiadali także swoją frakcję w parlamencie rosyjskim, Dumie Państwowej, na której czele stał w latach 1912-1914 Polak, Roman Malinowski. Okazał się on współpracownikiem carskiej policji politycznej, Ochrany, za co został rozstrzelany przez władze polityczne w 1918 roku. W roku 1912 bolszewicy, założyli gazetę o nazwie „Prawda” – w okresie ZSRR był to czołowy dziennik państwowy.

Fotografia Lenina wykonana podczas jego pobytu w Szwajcarii, rok 1916 (domena publiczna) Po wybuchu I wojny światowej Lenin zdecydował się osiąść w Szwajcarii. Opracował tam „Zadania rewolucyjnej socjaldemokracji w wojnie europejskiej”, w których zakładał, iż dla dobra rewolucji klęska Rosji w trwającej wojnie jest „najmniejszym złem”. Zaczął także głosić hasło, że dla dobra rewolucji socjalistycznej, socjaliści powinni dążyć nie do zakończenia wojny, lecz do przekształcenia jej w wojny domowe w swoich krajach, w celu dokonania rewolucji. Po obaleniu caratu, w wyniku „rewolucji lutowej” w 1917 roku, na początku kwietnia tego roku Lenin powrócił do Rosji. Dalszy rozwój doktryny bolszewickiej przypada już na okres rewolucji, dokonanej przez Lenina w Rosji, w latach 1917–1920. W tym czasie Lenin napisał jeszcze dwa ważne dzieła: „Imperializm jako najwyższe stadium ginącego kapitalizmu” (1917) oraz „Państwo i rewolucja” (1919). W pierwszym z nich zakładał, że rywalizacja między państwami kapitalistycznymi będzie trwać, dopóki owe kraje nie zostaną obalone przez rewolucję socjalistyczną. W drugim zaś, iż po rewolucji socjalistycznej państwo jako organizacja będzie stopniowo obumierać, w miarę, jak ludzie będą przyzwyczajać się do pokojowego współżycia między sobą dobrowolnie i bez żadnych nakazów.

Podsumowując proces tworzenia się ideologii bolszewickiej do roku 1917 nie da się ukryć, że proces jej powstawania był niesłychanie skomplikowany. Niewątpliwie Lenin stał się „heretykiem” wobec marksizmu, ponieważ zdecydował się wbrew niemu propagować rewolucję socjalistyczną i ostatecznie jej dokonać w zacofanym, chłopskim kraju, w którym robotnicy stanowili w tym okresie zaledwie kilka procent ludności, podczas gdy Marks i Engels zakładali, iż rewolucja taka ma się dokonać w państwach wysoko uprzemysłowionych, posiadających liczną klasę robotniczą. Na Lenina silny wpływ wywierali nie tylko Marks i Engels, ale także Nikołaj Czernyszewski, Siergiej Nieczajew, Piotr Takaczow i tradycja rosyjskiej „Narodnej Woli”. Z drugiej jednak strony, nie można przyjąć, że marksizm nie miał tak naprawdę nic wspólnego z leninizmem – Marks i Engels również wzywali do obalenia istniejącego ustroju społecznego za pomocą przemocy, co znalazło wyraz już w ich „Manifeście Komunistycznym” z 1848 roku:

Komuniści uważają za niegodne ukrywanie swych poglądów i zamiarów. Oświadczają oni otwarcie, że cele ich mogą być osiągnięte jedynie przez obalenie przemocą całego dotychczasowego ustroju społecznego. Niechaj drżą panujące klasy przed rewolucją komunistyczną.

Anty-bolszewicki plakat propagandowy Białych z przedstawieniem Lenina w czerwonej szacie, który składa ofiarę z Rosji pomnikowi Marksa (domena publiczna)

Także w 1848 roku, w swoim piśmie „Zwycięstwo kontrrewolucji w Wiedniu”, Marks stwierdził: „Jest tylko jedna droga, aby skrócić przedśmiertne męki starego społeczeństwa i skurcze porodowe nowego. Tą drogą jest rewolucyjny terror”. Marks postulował także za zniesieniem prywatnej własności środków produkcji, co ostatecznie zrobili w Związku Radzieckim Lenin i Stalin – pierwszy przyczyniając się do nacjonalizacji przemysłu, drugi na przełomie lat 20 i 30 XX wieku dokonując kolektywizacji rolnictwa. Z drugiej strony trzeba pamiętać o tym, że ruch marksistowski podzielił się ostatecznie po I wojnie na partie komunistyczne i socjaldemokratyczne. Te drugie przez cały XX wiek szanowały reguły demokracji parlamentarnej i nie uciekały się do przemocy w celu realizacji swojego programu politycznego.

Bibliografia

  • Kołakowski Leszek, Główne nurty marksizmu, t. 1-3, Warszawa 2009.
  • Figes Orlando, Tragedia narodu. Rewolucja rosyjska 1891-1924, Wrocław 2009.
  • Pipes Richard, Rewolucja rosyjska, Warszawa 1994.
  • Wołkogonow Dmitrij, Lenin, Warszawa, 2006.

Redakcja: Natalia Stawarz

Polecamy e-booka: „Źródła nienawiści. Konflikty etniczne w krajach postkomunistycznych”

Tytuł: „Źródła nienawiści. Konflikty etniczne w krajach postkomunistycznych”
praca zbiorowa

Wydawcy: Histmag.org i Instytut Wydawniczy ERICA

ISBN: 978-83-62329-99-1

Liczba stron: 480

Formaty: PDF, EPUB, MOBI (bez zabezpieczeń)

Zobacz spis treści

Media o „Źródłach nienawiści”

14,9 zł

(e-book)

Tekst ma więcej niż jedną stronę. Przejdź do pozostałych poniżej.
Spodobał Ci się nasz materiał? Zapisz się do naszego newslettera!
Strony:
1 2
Napisz komentarz
Regulamin komentarzy

Gość: Ja |

66mln.(głównie Aszkenazi, Polacy w większości również mają około 1-2% genugeofiar Aszkenazyjskiego w swoim dna) ofiar bolszewików stawia ich na sczycie ludobójstwa w całej historii świata od jego początku.



Odpowiedz
Konrad Ruzik

Urodzony w 1988 roku, absolwent Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego i Instytutu Historycznego UW. Interesuje się historią Polski oraz historią powszechną wieków XX, XIX i XVI-XVIII. Miłośnik twórczości Williama Szekspira, poezji śpiewanej oraz filmów historycznych.

Wolna licencja – ten materiał został opublikowany na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0 Polska.

Redakcja i autor zezwalają na jego dowolny przedruk i wykorzystanie (również w celach komercyjnych) pod następującymi warunkami: należy wyraźnie wskazać autora materiału oraz miejsce pierwotnej publikacji – Portal historyczny Histmag.org, a także nazwę licencji (CC BY-SA 3.0) wraz z odnośnikiem do jej postanowień. W przypadku przedruku w internecie konieczne jest także zamieszczenie dokładnego aktywnego odnośnika do materiału objętego licencją.

UWAGA: Jeśli w treści artykułu nie zaznaczono inaczej, licencja nie dotyczy ilustracji i filmów dołączonych do materiału – w kwestii ich wykorzystania prosimy stosować się do wskazówek w opisie pod nimi lub – w razie ich braku – o kontakt z redakcją: redakcja@histmag.org