Opublikowano
2018-05-26 01:05
Licencja
Wolna licencja

Od Jadwigi do Anny Jagiellonki – matki królów i intrygantki

(strona 2)

Panowanie Jagiellonów to okres największej potęgi państwa polskiego, rozkwitu demokracji szlacheckiej i kultury staropolskiej. To również czas silnych kobiet – królowych, które odcisnęły wyraźny ślad na ówczesnych wydarzeniach. Warto przypomnieć o nich również przy okazji Dnia Matki.


Strony:
1 2

Bona Sforza

Gdy myślimy o wybitnych, zdecydowanych królowych odgrywających kluczową rolę w dworskiej polityce, przed oczami staje nam jedna kobieta – Bona Sforza. Czy to zasługa czarno-białej legendy, czy też serialu telewizyjnego w reżyserii Janusza Majewskiego, podskórnie czujemy, że była to osobowość wybitna.

Królowa Bona Sforza (Justus Decjusz, De vetustatibus Polonorum liber I. De Jagellonum familia liber II. De Sigismundi regis temporibus liber III, 1521).

Bona Sforza d’Aragona, urodzona 2 lutego 1494 r., była córką księcia Mediolanu Giana Galeazza Sforzy i Izabeli Aragońskiej. W tym samym roku, po śmierci ojca i objęciu rządów w księstwie przez jego stryja Ludovica Sforzę, wraz z siostrami i matką przeniosła się do Bari. Celem Izabeli, chcącej walczyć o odzyskanie pozycji politycznej, było znalezienie Bonie dobrego męża. Taką „okazją” był król polski Zygmunt I Stary, owdowiały po śmierci Barbary Zapolyi w 1515 r. W 1518 r. Bona poślubiła Jagiellona i została koronowana na królową Polski.

Bona urodziła Staremu cztery córki (Izabelę, Zofię, Annę i Katarzynę), w 1520 r. na świat przyszedł następca tronu Zygmunt August. Siedem lat później, w wyniku wypadku na polowaniu, królowa urodziła przedwcześnie drugiego syna Olbrachta, który jednak od razu zmarł. Wypadek ten uniemożliwił ambitnej monarchini posiadania dalszego potomstwa i skutkował otoczeniem dodatkową opieką pierworodnego syna. Udało się jej doprowadzić, jeszcze za życia męża, do objęcia przez Zygmunta Augusta mitry wielkoksiążęcej na Litwie (1527/1528) oraz korony polskiej (1530 – jedyna elekcja vivente rege w historii Polski).

Zygmunt August i Bona – historia pewnej nienawiści (cz. 1)

Czytaj dalej...

Bona stworzyła własne stronnictwo polityczne, którego celem było wzmocnienie władzy królewskiej. Wywoływało to sprzeciw opozycji szlacheckiej, skutkujący powstaniem czarnej legendy królowej. Prowadziła politykę antyhabsburską, utrzymując kontakty z Francją, Turcją oraz królem węgierskim Janem Zapolyią. Dążyła do inkorporacji Prus Książęcych. Prowadziła też aktywną politykę gospodarczą, gromadząc liczne dobra w Wielkim Księstwie Litewskim i na północnym Mazowszu. Jako osoba wykształcona wspierała kulturę i edukację młodzieży, wprowadziła także na dworze krakowskim europejskie zwyczaje.

Pod koniec życia męża, w wyniku wyjazdu Zygmunta Augusta na Litwę i jego małżeństwa z Barbarą Radziwiłłówną, Bona została odsunięta od głównego nurtu życia politycznego w kraju. Gdy w 1548 r. zmarł Zygmunt Stary, królowa wraz z córkami przeniosła się na Mazowsze. Nie popierała małżeństwa ukochanego syna z Radziwiłłówną, posądzano ją nawet o inspirowanie jej śmierci. W 1556 r. powróciła do swoich włoskich dóbr w rejonie Bari. Rok później, 19 listopada 1557 r. zmarła otruta przez własnego dworzanina, opłacanego przez Habsburgów.

Anna Jagiellonka

Ostatnim przedstawicielem Jagiellonów na polskim tronie była Anna, córka Zygmunt Starego i Bony. Podobnie jak Jadwiga, po bezdzietnej śmierci Zygmunta Augusta została wybrana na króla Polski, a dwie pierwsze elekcje miały na celu znalezienie jej męża, z którym założyć miała kolejną dynastię królewską.

Anna Jagiellonka w stroju koronacyjnym – portret pędzla Martina Kobera, 1576.

Urodzona w 1523 r. Anna, w przeciwieństwie do swoich sióstr (Izabela wyszła za króla Węgier Jana Zapolyię, Katarzyna za króla Szwecji Jana Wazę a Zofia za księcia brunszwickiego Henryka II) nie została wydana za mąż za jednego z monarchów europejskich. Kandydatem do ręki królewny był co prawda królewicz duński Magnus, jednak Zygmunt August nie wyraził na to małżeństwo zgody. Pod koniec życia brata Anna, przebywająca na Mazowszu, popadła z nim w konflikt.

Śmierć Zygmunta Augusta i konieczność elekcji nowego władcy sprawiły, że Anna Jagiellonka stała się jedną z najważniejszych postaci układu politycznego w Rzeczpospolitej. Pierwszym kandydatem na jej męża był Henryk Walezy, który jak powszechnie wiadomo, w czerwcu 1574 r. porzucił tron polski. Warto dodać, że Anna miała za złe Henrykowi przekazanie zarządzanego przez nią starostwa knyszyńskiego jej ówczesnemu konkurentowi politycznemu Janowi Zamoyskiemu. Przyszły kanclerz w grudniu 1575 r. doprowadził w czasie drugiej elekcji do okrzyknięcia Anny królem Polski i „przydania jej za męża” księcia siedmiogrodzkiego Stefana Batorego. Ślub i koronacja pary królewskiej odbyła się 1 maja 1576 r. Energiczny Węgier odsunął ją jednak na boczny tor spraw politycznych, co skutkowało także kryzysem małżeńskim – Anna, w chwili zamążpójścia mająca 53 lata, uchodziła za osobę nieatrakcyjną i nudną.

Po śmierci Batorego w 1586 r. postanowiła dalej odgrywać ważną rolę polityczną. W następnej elekcji usilnie promowała kandydaturę swojego siostrzeńca, Zygmunta III Wazy. Po objęciu przez niego tronu miała nadzieję, że będzie rządzić jako regentka króla Polski i Szwecji. W 1592 r. popadła w konflikt z młodym władcą, co skutkowało wycofaniem się z polityki. Zmarła 9 września 1596 r. w Warszawie, pochowano ją w Kaplicy Zygmuntowskiej na Wawelu.

Tekst został pierwotnie opublikowany 08.03.2012 r.


Tekst ma więcej niż jedną stronę. Przejdź do pozostałych poniżej.
Spodobał Ci się nasz materiał? Zapisz się do naszego newslettera!
Strony:
1 2
Napisz komentarz
Regulamin komentarzy

Uwaga, wyświetliliśmy tylko ostatnio opublikowane komentarze. Zobacz wszystkie komentarze!

Gość: ramona |

ciekawe historie naszych panujących królów



Odpowiedz

Gość: student I rok BN KK |

według mnie ten artykuł jest zwykłym streszczeniem biografii tych królowych zamieszczonych na stronie wikipedia.org, uważam, że student tak znanego uniwersytetu publikujący na łamach kilku pism powinien umieć korzystać z podstawowych elementów pracy naukowej jakimi są przypisy oraz bibliografia. Nie wiem do czego się odnosi człon tytułu tego \"artykułu\" dotyczący nazwania królowych intrygantkami, według mnie nie opisano tutaj żadnej intrygi uczynionej przez opisane królowe.



Odpowiedz

Gość: DoktorantkaUMCS |

W tym temacie polecam profesjonalny, całoroczny cykl multimedialnych wykładów pt.: \"Kobiety i polityka: Jagiellonki w XV-XVI stuleciu\" prowadzony przez dr Agnieszkę Januszek-Sieradzką w Instytucie Historii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Uczęszczam. Uczta intelektualna! Ale... Szacunek dla Autora.



Odpowiedz

Gość |

Bardziej mi odpowiadał tytuł: \"Kobiety w dynastii Jagiellonów\" - zaproponowany przez Olsona. Podtytuł: \"Matki królów i intrygantki\".



Odpowiedz

Gość: Mim |

No i o czym tu będziemy dyskutować, jeśli zmieniono kontrowersyjny tytuł :)? Chyba tylko o potrzebie drugiej części, gdzie wystąpi np. Katarzyna Jagiellonka...



Odpowiedz
Tomasz Leszkowicz

Redaktor działu naukowego, członek redakcji merytorycznej portalu od października 2006 roku, redaktor naczelny Histmag.org od grudnia 2014 roku do lipca 2017 roku. Doktorant w Instytucie Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk. Absolwent Instytutu Historycznego i Instytutu Dziennikarstwa Uniwersytetu Warszawskiego. Były członek Zarządu Studenckiego Koła Naukowego Historyków UW. Specjalizuje się w historii dwudziestego wieku (ze szczególnym uwzględnieniem PRL), interesuje się także społeczno-polityczną historią wojska. Z uwagą śledzi zagadnienia związane z pamięcią i tzw. polityką historyczną (dawniej i dziś). Publikował m.in. w „Mówią Wieki”, „Uważam Rze Historia”, „Pamięci.pl”, „Polityce” oraz „Dziejach Najnowszych”. Oprócz historii pasjonuje go rock i poezja śpiewana, jest miłośnikiem kabaretów, książek Ryszarda Kapuścińskiego i Hansa Helmuta Kirsta oraz gier z serii Europa Universalis.

Wolna licencja – ten materiał został opublikowany na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0 Polska.

Redakcja i autor zezwalają na jego dowolny przedruk i wykorzystanie (również w celach komercyjnych) pod następującymi warunkami: należy wyraźnie wskazać autora materiału oraz miejsce pierwotnej publikacji – Portal historyczny Histmag.org, a także nazwę licencji (CC BY-SA 3.0) wraz z odnośnikiem do jej postanowień. W przypadku przedruku w internecie konieczne jest także zamieszczenie dokładnego aktywnego odnośnika do materiału objętego licencją.

UWAGA: Jeśli w treści artykułu nie zaznaczono inaczej, licencja nie dotyczy ilustracji i filmów dołączonych do materiału – w kwestii ich wykorzystania prosimy stosować się do wskazówek w opisie pod nimi lub – w razie ich braku – o kontakt z redakcją: redakcja@histmag.org