Rudolf Hess: sumienie nazistów

26 kwietnia 1894 roku urodził się Rudolf Hess – trzeci człowiek III Rzeszy. Jego biografia do dziś budzi liczne kontrowersje.

Rudolf Hess w 1935 r. (fot. ze zbiorów Bundesarchiv, Bild 183-1987-0313-507, opublikowano na licencji Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Germany).
Rudolf Hess żył 93 lata, z czego 46 lat spędził w więzieniu, w większości w berlińskim Spandau. Przez ponad 20 lat był jedynym osadzonym w tym miejscu. 17 sierpnia 1987 roku strażnik więzienny znalazł go uduszonego kablem elektrycznym.

Tak skończył. Natomiast życie Hessa zaczęło się daleko od niemieckich granic, w egipskiej Aleksandrii. Jego ojciec, Johann Fritz Hess, był zamożnym niemieckim kupcem ożenionym z córką fabrykanta tekstyliów Klarą Münch. Wraz z trójką swoich dzieci co dwa lata przyjeżdżali do Niemiec na wakacje.

Rudolf początkowo miał zajmować się księgowością, ta jednak znudziła go po dwóch latach praktyki w hamburskim przedsiębiorstwie eksportowym. Od tego, w jego mniemaniu, nudnego zajęcia oderwała go Wielka Wojna. Już 20 sierpnia 1914 roku wyruszył na front zachodni i mimo ran nie zaprzestawał walki – dopiero niemal śmiertelny postrzał w lewe płuco zmusił go do odbycia rekonwalescencji. Miesiąc przed zakończeniem wojny, na własną prośbę, został skierowany do 35. eskadry myśliwskiej jako pilot samolotu myśliwskiego. Tu rozpoczęła się jego 25-letnia pasja latania.

Rudolf Hess – zobacz też:

Po demobilizacji w stopniu podporucznika trafił do Monachium, gdzie w 1920 roku zaczął studiować ekonomię i historię. Studia odcisnęły na nim inne piętno: odnalazł tu mentora, profesora Karla Haushofera, wykładającego geopolitykę. Był to człowiek ważny nie tylko w życiu Rudolfa, który został jego asystentem i traktowany był jak członek rodziny, ale także, a może przede wszystkim, postać ważna dla Adolfa Hitlera.

Hess i Hitler poznali się w 1920 roku w piwiarni „Sterneckerbräu”. Hess nie tylko bardzo szybko został członkiem partii narodowosocjalistycznej (numer legitymacji 16), ale i przyprowadził profesora Haushofera na ich spotkanie. Losy Hessa i Hitlera splotły się ze sobą jeszcze bardziej, gdy w wyniku nieudanego puczu monachijskiego odsiadywali razem wyrok w Landsbergu. Karl Haushofer, człowiek, który stworzył koncepcję Lebensraum, czyli europejskich terenów poddanych ekspansji niemieckiej, troszczył się o edukację skazanych. Był już wtedy wielkim autorytetem dla Hitlera i wielokrotnie udzielał mu prywatnych konsultacji. Przez te dziewięć miesięcy przywódca NSDAP napisał Mein Kampf, Hess był jego sekretarzem, a koncepcje Haushofera wyraźną inspiracją.

Hess pozdrawia Hitlera na Parteitagu w Norymberdze w 1938 r. (fot. ze zbiorów Bundesarchiv, Bild 121-0047, opublikowano na licencji Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Germany).

W latach 30. Rudolf Hess był poważanym politykiem, również za granicą. Wykształcony, obyty w świecie, sportowiec (regularnie uczestniczył w zawodach lotniczych), wyróżniał się nawet strojem (zdarzało mu się przyjść do Kancelarii Rzeszy w sportowej marynarce!). Do tego żonaty, wzorowy ojciec rodziny – w 1938 roku urodził mu się jedyny syn Wolf Rüdiger, którego chrzestnymi zostali Haushofer i Hitler. Po wojnie Ernest Bohl wspominał: Był szczerym idealistą. Moim zdaniem to był największy idealista, jakiego mieliśmy w Niemczech..., zaś żona Ilsa: Rzadko się śmiał. Nie palił, gardził alkoholem... W 1933 roku Hitler mianował go zastępcą lidera partii, a rok później został ministrem bez teki. W 1939 roku führer ogłosił, że jego następcą ma być Göring, a po nim Hess, który sprawował rozległe funkcje.

Rudolf Hess – przeczytaj również:

Nocą 10 maja 1941 roku Rudolf Hess wylądował na terenie Szkocji. Wydarzenie to jest jedną z nadal nie rozwiązanych zagadek II wojny światowej. Fakty mówią, że Hess samotnie przeleciał z Niemiec do Szkocji Messerschmittem Bf 110 i tam w wyniku niemożliwości bezpiecznego lądowania wyskoczył ze spadochronem. Zwichnął sobie kostkę i potłukł plecy. Odnalazł go rolnik David McLean i zabrał do domu na herbatę, gdzie przejęli go rychło przedstawiciele prawa. Hess przedstawił się jako Alfred Horn i zażądał rozmowy z księciem Hamiltonem. Utrzymywał, że samodzielnie i bez niczyjej wiedzy przybył negocjować pokój pomiędzy Anglią i III Rzeszą. Już 11 maja Adolf Hitler ogłosił, że jego zastępca oszalał i odciął się od jego działań. Brytyjczycy stwierdzili u niego zaburzenia psychiczne i uwięzili go aż do procesu w Norymberdze.

Do dziś historycy nie są w stanie ustalić motywów działania Rudolfa Hessa. Czy kierowało nim szaleństwo? A może żądza przypodobania się führerowi za wszelką cenę? Czy Hess, jako idealista, zapragnął dla Rzeszy pokoju? Być może, jak chce brytyjski autor Martin Allen, stał za tym brytyjski wywiad? Odpowiedzi na te pytania nie udzielił sam Hess. Podczas procesu zasłaniał się chorobą psychiczną i amnezją (nie wiadomo, czy naprawdę był chory), jego notatki z pobytu w Spandau zostały zniszczone, a ocenzurowane listy również nic nie wnoszą.

Hermann Göring, Karl Dönitz i Rudolff Hess na ławie oskarżonych w Norymberze (domena publiczna).

Otrzymawszy dożywotnią karę więzienia za zbrodnie przeciwko pokojowi Rudolf żył dłużej niż wszyscy się spodziewali. Na długo przed śmiercią, a przecież nie była ona naturalna, zaplanowano wyburzenie budynku więzienia w Spandau, by nie stało się ono sanktuarium dla nowej fali nazistów. Nad jego zamknięciem czuwały na zmianę cztery zwycięskie państwa. Świat co jakiś czas przypominał sobie o tym starzejącym się człowieku, lecz nigdy nie zdecydował się go uwolnić. W szafie w swojej celi miał mundur lotniczy, hełm, okulary i buty w których przyleciał do Szkocji, a które zostały skradzione w 1987 roku. Podczas procesu powiedział: Niczego nie żałuję.

Źródła: M. Allen, Tajemnica Hessa odkryta. Tajny plan Hitlera i Hessa, Warszawa 2003; D. Irving, Wojna Rudolfa Hessa, Pruszków 2002; Rudolf Hess, „The History Place”, dostęp: 25.04.2014.

Polecamy e-booka „Z Miodowej na Bracką”:

Maciej Bernhardt
„Z Miodowej na Bracką. Opowieść powstańca warszawskiego”
Wydawca: Histmag.org
Okładka: miękka
Liczba stron: 334
Format: 140x195 mm
ISBN: 978-83-925052-9-7

Redakcja: Tomasz Leszkowicz

Śledź nas!
Komentarze
lub zaloguj się za pośrednictwem konta Google

O autorze
Dominika Krawczyk
Studentka historii na Uniwersytecie Warszawskim. Zainteresowana historią XX wieku, z której szczególnie lubi I i II wojnę światową oraz dwudziestolecie. Kocha czytać książki.

Wszystkie teksty autora

Pierwszy polski portal historyczny
ISSN: 1896-8651
Wydawca portalu
Michał Świgoń PROMOHISTORIA
ul. Koźmiana 2/89
01-606 Warszawa
telefon: 692 929 681
m.swigon@histmag.org
NIP 626-281-54-56
Numer konta: PL 33 1140 2004 0000 3802 7410 0716
Patronaty
Jak uzyskać patronat
Kontakt z redakcją
Mateusz Balcerkiewicz
redaktor naczelny
redakcja@histmag.org
telefon: 798 537 653
Reklamuj się u nas
Oferta reklamowa
Konkursy
Nasze konkursy