Opublikowano
2013-08-17 14:15
Licencja
Wolna licencja

Traktat w Verdun 843, czyli podział władztwa Karola Wielkiego

(strona 5)

System państwowy skonstruowany przez Karola Wielkiego zaczął się rozpadać natychmiast po jego śmierci. Liczące ponad milion kilometrów kwadratowych państwo zaczęło się kruszyć już za panowania jego syna – Ludwika I Pobożnego (814–840). Był on zbyt leniwy i nie potrafił sprostać obowiązkom, które tak sumiennie wypełniał jego ojciec. Dość szybko doszło do podziału imperium, który już częściowo dokonał się w końcu rządów odnowiciela cesarstwa.


Strony:
1 2 3 4 5

Państwa Karolińskie po traktacie w Meersen (aut. Trasamundo, opublikowano na licencji Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported).

Ludwik Niemiecki (843–876) nie zdołał nigdy posiąść korony cesarskiej. Po jego śmierci (28 sierpnia 876 roku) jego władztwo również uległo podziałowi pomiędzy synów. Pierwszy podział został dokonany zresztą już w roku 865. Państwem Wschodnich Franków mieli więc rządzić: Karloman w Bawarii (876–880) , Karol III Gruby (876–887) w Szwabii, a Ludwik III (rządzący wcześniej krótko w Akwitanii w latach 852–855) został panem Saksonii, Frankonii, i Turyngii (876–882). Ten ostatni próbował po śmierci Ludwika II Jąkały (877–879) opanować bezskutecznie tron państwa zachodniofrankijskiego.

Kolejny ważny traktat zawarty w Ribemont w lutym 880 roku przekazał całą Lotaryngię pod władzę wschodniej linii Karolingów. Spotkali się tam czterej Karolingowie: władcy Franków Wschodnich: Karol III Gruby i Ludwik III Młodszy oraz dwóch władców Franków Zachodnich: Karloman II, książę Akwitanii i król Górnej Burgundii (879–884) oraz Ludwik III (879–882). Lotaryngia od tego czasu zachowała status odrębnego królestwa i władców zmieniała jako całość. Do przyjęcia kryteriów językowych przy rozgraniczeniu było więc jeszcze bardzo daleko, a świadomość etniczna ciągle pozostawała frankijska, ze szczególnym przywiązaniem do Karolingów w Lotaryngii.

Królowie wschodniofrankijscy okazali się bardziej energiczni w dążeniach do przywrócenia jedności. Po śmierci Karola Łysego Karloman z Bawarii opanował Italię (877–879). Jego brat Karol III Gruby, mając koronę włoską (879–887), koronował się w Rzymie na cesarza 12 lutego 881 roku. Po śmierci króla Zachodnich Franków – Karlomana II – został zaproszony w 884 roku przez możnych do objęcia tronu. Wydawało się, że jedność została odzyskana. Królestwo Franków Zachodnich i Wschodnich oraz korona cesarska znalazła się ponownie w jednym ręku. W rzeczywistości jednak władza Karola III Grubego była iluzoryczna. W poszczególnych ziemiach rządzili już jako udzielni panowie lenni książęta terytorialni. Zajęty sprawami Galii (w Italii pojawił się jedynie na koronację) nie potrafił przeciwstawić się opozycji. Wschodni Frankowie wysunęli jako kandydata do tronu Arnulfa z Karyntii, syna Karlomana władającego niegdyś Bawarią. W listopadzie 887 roku cesarz Karol III został pozbawiony władzy, a królem Wschodnich Franków został Arnulf (887­–899). Był on ostatnim Karolingiem, który zdołał się koronować na cesarza (896).

Kim był hrabia Roland i czemu zginął w wąwozie Roncevaux?

Czytaj dalej...

Władzę w królestwie Zachodnich Franków objął z kolei niepochodzący z dynastii Karolingów Odon hrabia Paryża (888–898). W Italii rozpoczęły się natomiast dziesięciolecia wojen domowych o koronę, toczone przez lokalnych feudałów. Był to faktyczny koniec wielkich Karolingów. Rządzili oni jeszcze na wschodzie do roku 911, a na zachodzie aż do 987. Byli jednak władcami bez faktycznych możliwości działania, opierającymi swoją władzę na legendzie i prestiżu dynastii. Co ciekawe, jedynym krajem, który nie uznał detronizacji Karola III Grubego w 887 roku, była właśnie Lotaryngia. W Verdun w 925 roku ponownie zawarto układ przekazujący ostatecznie Lotaryngię Królestwu Niemieckiemu. Kraj ten był jednak obiektem sporu między Francją a Niemcami aż do czasu II wojny światowej.

Bibliografia:

  • Collins Roger, Europa wczesnośredniowieczna 300–1000, przeł. Tadeusz Szafrański, PIW, Warszawa 1996.
  • Dawson Christopher, Tworzenie się Europy, przeł. Jolanta W. Zielińska, przekład przejrzał Marian Plezia, wyd. 2, PAX, Warszawa 2000.
  • Dworzaczek Włodzimierz, Genealogia, cz. 2: Tablice, PWN, Warszawa 1959, tabl. 42.
  • Faber Gustav, Merowingowie i Karolingowie, przeł. Zbigniew Jaworski, PIW, Warszawa 1994.
  • Fałkowski Wojciech, Cesarstwo Karolińskie [w:] Narodziny średniowiecznej Europy, red. Henryk Samsonowicz, Bellona, Warszawa 1999, s. 231-277.
  • Falkowski Wojciech, Potestas regia. Władza i polityka w królestwie zachodniofrankijskim na przełomie IX i X wieku, Neriton, Warszawa 1999.
  • McKitterick Rosamond, Królestwa Karolingów. Władza – konflikty – kultura. 751–987, przeł. Bartosz Hlebowicz i Mateusz Wilk, PWN, Warszawa 2011.
  • Rajman Jerzy, Encyklopedia średniowiecza, Wydawnictwo Zielona Sowa, Kraków 2006.
  • Riché Pierre, Karolingowie. Ród który stworzył Europę, przeł. Agnieszka Kuryś, Oficyna Wydawnicza Volumen – Niezależna Oficyna Wydawnicza, Warszawa 1997.
  • Serejski Marian Henryk, Idea jedności karolińskiej. Studium nad genezą wspólnoty europejskiej w średniowieczu, Towarzystwo Naukowe Warszawskie, Warszawa 1937.
  • Zientara Benedykt, Świt narodów europejskich. Powstanie świadomości narodowej na obszarze Europy pokarolińskiej, wyd. 2, PIW, Warszawa 1996.

Redakcja: Michał Przeperski
Korekta: Martyna Błaszkiewicz


Tekst ma więcej niż jedną stronę. Przejdź do pozostałych poniżej.
Strony:
1 2 3 4 5
Napisz komentarz
Regulamin komentarzy
Nie ma jeszcze żadnych komentarzy
Michał Kozłowski

Historyk bez afiliacji, mediewista. Zajmuje się historią Bizancjum oraz historią historiografii. Publikował m.in. w „Kulturze Liberalnej”, „Mówią Wieki”, „Nowym Filomacie”, „Studiach z Dziejów Rosji i Europy Środkowej”, „Studiach i Materiałach Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej”. Ostatnio opracował przypisy i Bibliografię prac Ihora Ševčenki za lata 1938–2010 do książki Zakorzeniony kosmopolita. Ihor Szewczenko w rozmowie z Łukaszem Jasiną (Lublin: Instytut Europy Środkowo-Wchodniej 2010). Obecnie zajmuje się recepcją prac historyka Oskara Haleckiego.

Wolna licencja – ten materiał został opublikowany na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0 Polska.

Redakcja i autor zezwalają na jego dowolny przedruk i wykorzystanie (również w celach komercyjnych) pod następującymi warunkami: należy wyraźnie wskazać autora materiału oraz miejsce pierwotnej publikacji – Portal historyczny Histmag.org, a także nazwę licencji (CC BY-SA 3.0) wraz z odnośnikiem do jej postanowień. W przypadku przedruku w internecie konieczne jest także zamieszczenie dokładnego aktywnego odnośnika do materiału objętego licencją.

UWAGA: Jeśli w treści artykułu nie zaznaczono inaczej, licencja nie dotyczy ilustracji i filmów dołączonych do materiału – w kwestii ich wykorzystania prosimy stosować się do wskazówek w opisie pod nimi lub – w razie ich braku – o kontakt z redakcją: redakcja@histmag.org