Opublikowano
2014-03-26 16:00
Licencja
Wolna licencja

Zbigniew Wójcik (29 X 1922-22 III 2014)

Na początku stycznia zmarł Władysław Serczyk jeden z najbardziej znanych polskich historyków – badaczy Ukrainy. Dziś z głębokim żalem żegnamy kolejnego wybitnego historyka, autorytet naukowy i moralny. 22 marca 2014 roku w wieku 91 lat odszedł jeden z ważnych badaczy dziejów naszego wschodniego sąsiada – prof. Zbigniew Wójcik.


Zbigniew Wójcik urodził się 29 października 1922 w Warszawie. Tam też ukończył szkołę powszechną. W okresie okupacji był żołnierzem Armii Krajowej. Maturę zdał już w okresie okupacji w ramach tajnych kompletów. W 1943-1944 rozpoczął konspiracyjne studia na tajnym Uniwersytecie Warszawskim. Następnie kontynuował je na reaktywowanym w 1944 roku Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. Studia historyczne ukończył ostatecznie na Uniwersytecie Warszawskim w 1947 roku. Był uczniem prof. Janusza Wolińskiego (1894-1970) z którego seminarium wywodzili się tacy znani historycy jak Tadeusz Łepkowski, Andrzej Zahorski, Ludomir Bieńkowski czy Mieczysław Jaworski. W 1950 roku uzyskał doktorat na podstawie pracy Ukraina w latach 1660-1663. Habilitacja nastapiła w 1960 roku, zaś w 1971 roku otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego. W latach 1948-1961 pracował w państwowej służbie archiwalnej. Od 1959 roku jego miejscem pracy był Instytut Historii PAN. Wykładał jako visiting professor na Uniwersytecie Harvarda (1972) i jako Senior Research Fellow na Uniwersytecie Columbia (1979). Prowadził badania archiwalne w ZSRR, Francji, Austrii, Wielkiej Brytanii.Był członkiem Polskiej Akademii Umiejętności, Polskiej Akademii Nauk i Towarzystwa Naukowego Warszawskiego. W latach osiemdziesiątych współorganizował Duszpasterstwo Legionistów i POW-iaków. W 1989 roku był współtwórcą Związku Piłsudczyków (od 2001 był członkiem Rady Programowej). W 1993 roku został odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski .

Był autorem licznych prac historycznych z zakresu historii Rzeczpopolitej w dobie nowożytnej. Jego najbardziej znaną publikacją jest wielokrotnie wznawiana Historia powszechna XVI-XVII wieku (pierwsze wydanie - Warszawa 1968). Był też autorem syntezy dziejów Rosji nowożytnej: Dzieje Rosji 1533-1801 (pierwsze wydanie - Warszawa 1971). Dużą uwagę poświęcił stosunkom polsko-kozackim w XVII wieku: Traktat andruszowski 1667 roku i jego geneza (1959); Dzikie Pola w ogniu. O Kozaczyźnie w dawnej Rzeczypospolitej (1960); Rzeczpospolita wobec Turcji i Rosji 1674-1679. Studium z dziejów polskiej polityki zagranicznej (1976) czy popularne opracowanie - Wojny kozackie w dawnej Polsce (1989). Jego monografia Jan Sobieski (pierwsze wydanie – Warszawa 1983) była pierwszą polską książką obejmującą cały okres panowania Jana III. Za tą publikację otrzymał emigracyjną nagrodę Fundacji Jurzykowskiego. W serii biograficznej Ossolineum ukazała się też jego książka: Jan Kazimierz Waza (Wrocław 1997). Zbigniew Wójcik był też współautorem Historii dyplomacji polskiej (t. 2: 1572-1795, Warszawa 1982). W okresie Solidarności wydał ważną broszurę wielokrotnie przedrukowywaną później w drugim obiegu - Rola Józefa Piłsudskiego w odzyskaniu niepodległości Polski (1981). Był również edytorem wielu prac źródłowych (Hadży Mehmed Senai z Krymu, Historia Chana Islam Gereja III, Warszawa 1971). Z jego inicjatywy wydano polski przekład klasycznej już pracy austriackiego historyka Ottona Forst de Battaglii (1889-1965) - Jan Sobieski, król Polski (oprac. i wstępem poprzedził Zbigniew Wójcik, Warszawa 1983).

17 września 2013 roku Studium Europy Wschodniej UW zorganizowało w Pałacu Kazimierzowskim, w Sali Senatu Uniwersytetu Warszawskiego niezwykłą uroczystość. Świętowano jubileusz dziewięćdziesięciolecia trzech wielkich naukowców zasłużonych dla badań wschodnich. Oprócz Richarda Pipesa (ur. 11 lipca 1923) i Piotra Wandycza (ur. 20 września 1923) było ono poświęcone właśnie osobie Zbigniewa Wójcika.

Z chwilą śmierci profesora Zbigniew Wójcika polska historografia traci jednego z najwybitniejszych przedstawicieli. Wielkiego uczonego, wzbudzającego nieustanny podziw mistrza i dobrego człowieka. Msza święta żałobna odbędzie się 28 marca 2014 roku o godzinie 13.40 w kościele pw. św. Karola Boromeusza na Starych Powązkach, po której nastąpi odprowadzenie do grobu rodzinnego na miejscowym cmentarzu.

Napisz komentarz
Regulamin komentarzy
Nie ma jeszcze żadnych komentarzy
Michał Kozłowski

Historyk bez afiliacji, mediewista. Zajmuje się historią Bizancjum oraz historią historiografii. Publikował m.in. w „Kulturze Liberalnej”, „Mówią Wieki”, „Nowym Filomacie”, „Studiach z Dziejów Rosji i Europy Środkowej”, „Studiach i Materiałach Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej”. Ostatnio opracował przypisy i Bibliografię prac Ihora Ševčenki za lata 1938–2010 do książki Zakorzeniony kosmopolita. Ihor Szewczenko w rozmowie z Łukaszem Jasiną (Lublin: Instytut Europy Środkowo-Wchodniej 2010). Obecnie zajmuje się recepcją prac historyka Oskara Haleckiego.

Wolna licencja – ten materiał został opublikowany na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0 Polska.

Redakcja i autor zezwalają na jego dowolny przedruk i wykorzystanie (również w celach komercyjnych) pod następującymi warunkami: należy wyraźnie wskazać autora materiału oraz miejsce pierwotnej publikacji – Portal historyczny Histmag.org, a także nazwę licencji (CC BY-SA 3.0) wraz z odnośnikiem do jej postanowień. W przypadku przedruku w internecie konieczne jest także zamieszczenie dokładnego aktywnego odnośnika do materiału objętego licencją.

UWAGA: Jeśli w treści artykułu nie zaznaczono inaczej, licencja nie dotyczy ilustracji i filmów dołączonych do materiału – w kwestii ich wykorzystania prosimy stosować się do wskazówek w opisie pod nimi lub – w razie ich braku – o kontakt z redakcją: redakcja@histmag.org