„Faworyta” – reż. Yorgos Lanthimos – recenzja i ocena filmu

Film o angielskim dworze z początku XVIII wieku wyreżyserowany przez ekscentrycznego Greka okazał się ogromnym zaskoczeniem w Hollywood. Czego można się po nim spodziewać?

„Faworyta” – reż. Yorgos Lanthimos – recenzja i ocena filmu

„Faworyta”
Ocena: 9
Premiera: 8 lutego 2019 (Polska), 30 sierpnia 2018 (świat)
Gatunek: Biograficzny
Reżyseria: Yorgos Lanthimos
Scenariusz: Deborah Davis, Tony McNamara
Kraj produkcji: Irlandia, USA, Wielka Brytania
Czas: 1 godz. 59 min.

Początek XVIII wieku. Podczas gdy dwór urządza wyścigi kaczek, torysi i wigowie walczą o władzę, krajem faktycznie rządzi faworyta lady Marlborough (Rachel Weisz). Układ sił w królewskich komnatach zmieni się jednak, gdy na dwór przybędzie Abigail Hill (Emma Stone). Kiedy wojska angielskie będą walczyły w wojnie o sukcesję hiszpańską, równie bolesne bitwy będą toczone w pałacu.

„Faworyta” – reż. Yorgos Lanthimos (fot. materiały dystrybutora)

Trzeba przyznać, że Yorgos Lanthimos wkroczył na brytyjski dwór dość śmiałym krokiem. Historię ostatniej przedstawicielki Stuartów na tronie – królowej Anny oraz jej faworyt – opowiada stosując różne perspektywy i mieszając gatunki. Twórca bawi się także planami, których odpowiednie zastosowanie pozwala uchwycić zmiany w dworskiej hierarchii. Docenić należy także oświetlenie — reżyser zdecydował się bowiem kręcić przy naturalnym świetle. Stąd też niektóre sceny realizowane w nocy kręcone były wyłącznie przy palących się świecach. Zabiegi te, choć momentami niepokojące dla oka, pomagają budować filmowe napięcie. Widz, niczym w pałacowych korytarzach nocą, błądzi w układzie sił na dworze i międzyludzkich stosunkach.

Lanthimos na pierwszym planie stawia kobiety, które w dworskiej polityce wyprzedzają zdecydowanie mężczyzn (i nieważne, czy wigów, czy torysów). Zresztą reżyser nie cacka się z męskimi bohaterami — stanowią oni zaledwie tło dla poczynań pań i w swoich wyszukanych strojach i makijażu przypominają barwne ptaki. Nie pełnią jednak li i jedynie funkcji dekoracyjnej, choć ich postawa stanowi kontrast z chociażby lady Marlborough. Grek tworzy w pewien sposób rewers do „Barry’ego Lyndona” Stanleya Kubricka. Opowiada, podobnie jak reżyser „Odysei Kosmicznej”, o nowożytnej przestrzeni splątanej układami i społecznych awansach, których osiągnięcie nie zawsze jest równe szczęśliwemu życiu.

„Faworyta” – reż. Yorgos Lanthimos (fot. materiały dystrybutora)

Trudno pisać o „Faworycie”, nie podkreślając kreacji aktorskich. Króluje na ekranie Olivia Colman, która za swoją rolę otrzymała Oscara. Z jednej strony jest zagubioną kobietą, dla której ważniejsza, niż dobro nieznanych poddanych jest tylko miłość i atencja. Z drugiej – nie pozostaje bierna wobec wydarzeń, próbując odzyskać zarówno kontrolę nad państwem, jak i nad własnym życiem. Aktorskiego kroku dotrzymują jej faworyty – zarówno Emma Stone, jak i Rachel Weisz dają popis swoich umiejętności aktorskich, całkowicie przecząc oscarowej klątwie mówiącej o tym, że po otrzymaniu złotej statuetki aktorzy nie otrzymują już dobrych ról (Stone otrzymała Oscara w 2017 roku za „La La Land”, Weisz – w 2006 roku za „Wiernego Ogrodnika”).

Produkcja osadzona w realiach historycznych zazwyczaj spotyka się z krytyką dotyczącą filmowej historii. Trudno uważać „Faworytę” za kompendium wiedzy historycznej. Autentyczne postacie — takie jak królowa, lady Marlborough, Abigail Hill, politycy Sidney Godolphin czy Robert Hurley — stanowią tu jedynie pretekst do opowieści o władzy i międzyludzkich stosunkach. Warto jednak podkreślić, że funkcję konsultantki historycznej pełniła w tym filmie Hannah Greig, historyczka i wykładowczyni na Uniwersytecie w Yorku. Z całą pewnością można stwierdzić, że Greig jest specjalistką od historycznych produkcji – zanim pojawiła się na planie filmu „Faworyta” Lanthimosa, konsultowała m.in. „Księżną” z Keirą Knightley czy serial „Poldark”. Zamieściła także artykuł na temat „Faworyty” w „BBC History Magazine”, odnosząc się m.in. filmowej obecności królików w sypialni Anny

1
.

Wybór pewnej epoki historycznej jako tło dla filmu narzuca również twórcom pewne ograniczenia, z których muszą wybrnąć. Nie inaczej było przy „Faworycie” — problemem okazały się chociażby stroje. Trudno dziś dostać tkaniny, z których były szyte siedemnastowieczne dworskie suknie, a dodatkowo skromny budżet produkcji nie pozwalał poszaleć odpowiedzialnej za kostiumy Sandy Powell. Kostiumolog stroje historyczne potraktowała jednak pretekstowo, bardziej skupiając się na osobowości postaci, które będą je nosiły – stąd też np. Lady Marlborough pojawia się na ekranie w spodniach.

„Faworyta” – reż. Yorgos Lanthimos (fot. materiały dystrybutora)

Również z problemów zaopatrzeniowych twórcy wybrnęli znakomicie – kostiumy pomocy kuchennych uszyte zostały ze starych jeansów, a szlafrok królowej – z narzuty na łóżko kupionej na eBayu. Warto podkreślić, że Powell w tym roku otrzymała dwie nominacje do Oscara (za kostiumy do „Mary Poppins powraca” i właśnie „Faworyty”). Niestety, ostatecznie statuetka w tej kategorii powędrowała do twórców strojów z „Czarnej Pantery”.

Choć w ubrana w historyczny kostium, „Faworyta” jest opowieścią na wskroś współczesną. Lanthimos zaprasza widza na głęboką wiwisekcję międzyludzkich stosunków, a także udowadnia, że pyrrusowe zwycięstwa odnosi się nie tylko na polach bitew.

Lubisz czytać artykuły w naszym portalu? Wesprzyj nas finansowo i pomóż rozwinąć nasz serwis!

Śledź nas!
Komentarze

O autorze
Agata Łysakowska-Trzoss
Doktorantka na Wydziale Historycznym oraz studentka filmoznawstwa na Uniwersytecie im. A. Mickiewicza w Poznaniu. Interesuje się historią życia codziennego, rozwojem miast w XIX wieku oraz historią filmu. Miłośniczka kultury hiszpańskiej i katalońskiej oraz wielbicielka filmów z Audrey Hepburn. Choć panicznie boi się latać samolotami, marzy o podróży do Ameryki Południowej.

Wszystkie teksty autora

Polecane artykuły
Pierwszy polski portal historyczny
ISSN: 1896-8651
Wydawca portalu
Michał Świgoń PROMOHISTORIA
ul. Koźmiana 2/89
01-606 Warszawa
telefon: 692 929 681
m.swigon@histmag.org
NIP 626-281-54-56
Numer konta: PL 33 1140 2004 0000 3802 7410 0716
Patronaty
Jak uzyskać patronat
Kontakt z redakcją
Magdalena Mikrut-Majeranek
redaktor naczelna
redakcja@histmag.org
telefon: 796 418 763
Reklamuj się u nas
Oferta reklamowa
Konkursy
Nasze konkursy