Autor: Adam Rygioł
Tagi: Ciekawostki i rocznice, Historia społeczna, Historia życia codziennego i obyczajowości, 1945-1989, Historia współczesna
Opublikowany: 2019-10-07 05:03
Licencja: wolna licencja

Jak polskie mieszkania zmieniły się od czasów PRL?

Myśląc o wystroju polskich mieszkań z okresu za żelazną kurtyną, momentalnie nasuwa się kilka charakterystycznych elementów - boazeria na ścianach, dywany na podłogach, a wszystkie rzeczy upchane w meblościankach. Zdarzają się jeszcze mieszkania zakonserwowane w stylu sprzed pół wieku, jednak od tego czasu wiele wpłynęło na zmiany.
REKLAMA

Zaraz po wojnie w wyniszczonej Polsce brakowało wszystkiego. Wystrój mieszkań nie był najpilniejszą potrzebą, ponieważ brakowało... samych mieszkań. Do wyposażenia domów wykorzystywano ocalałe meble przedwojenne. Dopiero wraz z powstaniem pierwszych nowych osiedli pojawiły się również nowe, seryjnie produkowane meble. Nie od razu była to jednak „królowa” polskich blokowisk - meblościanka. Ta pojawiła się na masową skalę wraz z budową osiedli nowego typu, czyli z tak zwanej wielkiej płyty. Zresztą nie pojawiła się ona wyłącznie w Polsce.

Budowa osiedla z wielkiej płyty (fot. Eugen Nosko, Uznanie autorstwa-Na tych samych warunkach 3.0 Niemcy, CC BY-SA 3.0 DE)

Meblościanka a sprawa polska

Często można spotkać się z opinią, że twórcami tego ewenementu wnętrzarskiego, jakim jest połączenie mebla ze ścianą, są Polacy. Meblościanka stała się w polskich domach całym wyposażeniem wnętrza w pigułce. Istota tej konstrukcji łączyła w jedno szafę na ubrania, półkę na książki, regał z szufladami, szafki zamykane na drzwiczki lub zasuwane szkłem, specjalne przegrody na telewizor lub sprzęt audio, a nawet wbudowane biurka czy składane do pionu łóżka - prawdziwy kombinat meblowy na miarę swoich czasów! Meblościanka była wyjątkowo popularna w Polsce od lat 60-tych do 80-tych XX wieku, ale nie był to ani polski, ani też nowy pomysł.

Rozwiązania wnętrzarskie łączące ze sobą ścianę z meblem były już mocno popularne w XIX-wieku, np. w postaci charakterystycznych gabinetowych mebli ściennych, mieszczących głównie książki... i alkohol. Natomiast pierwsze meble, które już przypominały typowe polskie meblościanki, pojawiły się w latach 20-stych XX wieku w Niemczech, a zaraz po wojnie w Stanach Zjednoczonych. Za oceanem to rozwiązanie nie przyjęło się, jednak Europejczycy, mieszkający na mniejszych metrażach, docenili możliwość magazynowania wielu rzeczy w jednym miejscu.

Typowa polska meblościanka (fot. Ouro, CC BY-SA 3.0 )

Nieśpieszny efekt Ikei

Znany na całym świecie szwedzki producent mebli Ikea otworzył swoje pierwsze sklepy w Polsce dopiero w latach 90-tych, po upadku systemu komunistycznego. Mało znanym faktem jest, że Ikea była obecna w Polsce dużo, naprawdę dużo, wcześniej. To kapitalistyczne przedsiębiorstwo, na podstawie specjalnej umowy z polskim rządem, rozpoczęło produkcję mebli w Polsce Ludowej już w... 1961 roku. Oczywiście nie na polski rynek - ten zaspokajały krajowe fabryki, dostarczające meble w kilku znanych wszystkim modelach, na które zapisywało się długie miesiące przed ich otrzymaniem.

Polacy mogli zapoznać się ze stylem wnętrzarskim Ikei dopiero po zmianach ustrojowych i wtedy właśnie charakterystyczne ekspozycje mebli w sklepach tej sieci stały się dla mieszkańców polskich blokowisk źródłem inspiracji. Meblościanki, mające być odpowiedzią na mały metraż, stały się jeszcze większym jego utrapieniem - zasłaniając całą, najczęściej dłuższą ścianę, mocno zwężały już i tak małe pokoje. Nowy skandynawski styl, z wielością mebli różnych rozmiarów, pozwolił Polakom lepiej zorganizować przestrzeń swoich mieszkań. Na tym się jednak nie zatrzymali.

Sklep Ikea (fot. Wpcpey, CC BY-SA 4.0 )

Współczesny eklektyzm

Szybko okazało się, że oferta sieci meblarskich, bazująca na lekkich i łatwych w montażu systemach meblowych nie jest tak trwała, jak znienawidzone już meblościanki. Nie bez powodu popularne stały się m.in. meble na wymiar, w tym tzw. szafy przesuwne, które potrafiły się dokładniej wkomponować w mieszkania, jak i indywidualne potrzeby mieszkańców. I indywidualizm jest słowem kluczem, jeśli chcielibyśmy opisać dzisiejszy styl wnętrzarski w Polsce. W przeciwieństwie do siermiężnego PRL-u, w którym wszystko było tak podobne, że, jak w dowcipie, można było przez pomyłkę wejść do swojego sąsiada, obecnie mamy ogromny wybór rozwiązań. Dlatego dzisiaj, w zależności od swojego wieku, etapu w życiu, potrzeb rodzinnych czy możliwości finansowych, kształtujemy przestrzeń swojego mieszkania całkowicie dowolnie. Tu i ówdzie osławiona meblościanka również się pojawi. I to coraz częściej jako celowy, odrestaurowany element oryginalnego wnętrza.

Artykuł powstał we współpracy z firmą FreeForm Studio , zajmującą się aranżacją i projektowaniem wnętrz.

REKLAMA
Śledź nas!
Komentarze

O autorze
Adam Rygioł
Pasjonat historii ze Śląska, w szczególności przemian urbanistycznych w Europie, a także technologii od epoki pary po Internet. Popularyzator i kontynuator rozwijanego od początku XX wieku projektu literackiego "Moje Miasto", powstałego w środowisku kontrkulturowym, a opisującego obecną i przeszłą tożsamość polskich miast.

Wszystkie teksty autora
Pierwszy polski portal historyczny
ISSN: 1896-8651
Wydawca portalu
Michał Świgoń PROMOHISTORIA
ul. Koźmiana 2/89
01-606 Warszawa
NIP 626-281-54-56
Numer konta: PL 33 1140 2004 0000 3802 7410 0716
Patronaty
Jak uzyskać patronat
Kontakt z redakcją
Mateusz Balcerkiewicz
redaktor naczelny
Reklamuj się u nas
Oferta reklamowa
Konkursy
Nasze konkursy