Sukces polskich archeologów. Odkryli pozostałości starożytnego wrakowiska
Ptolemais to jedno z największych miast starożytnej Grecji. Powstało pod koniec IV lub w III wieku p.n.e. i istniało aż do podboju arabskiego w VII wieku n.e. Założyli je egipscy królowie z dynastii Ptolemeuszy rządzący Cyrenajką, krainą historyczną znajdującą się obecnie w północno-wschodniej Libii.
Naukowcy z Wydziału Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego prowadzili tam badania już wcześniej, ale w 2010 roku musieli je przerwać ze względu na wojnę domową w Libii. Po 13 latach przerwy, w 2023 roku, powrócili do badań – w ich ramach odkryli m.in. część gospodarczą miejskiej rezydencji wyposażonej w zaawansowany system gromadzenia wody pitnej. Rozpoczęli też prace na akropolu i eksploracje podwodne. Te ostatnie doprowadziły ich do najnowszego odkrycia.
Zespół archeologów podwodnych i nurków pod kierownictwem prof. Bartosza Kontnego zbadał portową część miasta i obszar znajdujący się cztery kilometry na wschód od portu. Ze względu na podniesienie się poziomu Morza Śródziemnego część starożytnej infrastruktury portowej znajduje się pod wodą. W czasie badań specjaliści natrafili na starożytne kolumny, ślady zatopionych dróg, zrzucone kotwice oraz sondy, którymi badano dno morskie w starożytności.
Znaleźli też długą linię materiału archeologicznego wskazującego na to, że w tym miejscu rozbijały się statki zmierzające do Ptolemais od wschodu. Pas wrakowiska ciągnie się na 100 metrów, przez co badacze uważają, że co jakiś czas musiało dochodzić tam do katastrof.
Na jednym z rozbitych statków znaleźli też cenny element rzymskiej wagi szalkowej – aequipodium w formie główki kobiety, którą odlano z brązu i wypełniono ołowiem. Prof. Bartosz Kontny, dziekan Wydziału Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego kierujący badaniami, zapowiedział dalsze badania w tym regionie w kolejnych sezonach.
Co więcej, druga grupa archeologów kierowana przez dr. Szymona Lenarczyka odkryła na Akropolu nieznaną dotąd drogę przeznaczoną do transportu kołowego, prowadzącą na szczyt wysokiego płaskowyżu. Obok niej badacze odkryli też kamień milowy, który służył do oznaczania poszczególnych odcinków drogi w czasach Imperium Rzymskiego. Zawiera on grecką inskrypcję datowaną na okres panowania dynastii Sewerów.
Jak twierdzą badacze, znaczna część starożytnego miasta wciąż pozostaje nieodkryta. Ptolemais pozostaje jednym z najważniejszych miejsc badań polskiej archeologii śródziemnomorskiej. W 2026 roku przypada 25-lecie polskich wykopalisk w Libii.
