W Waszyngtonie powstanie Łuk Triumfalny Trumpa?
Zobacz także:
- Walka o niepodległość czy wojna domowa? Lojaliści podczas amerykańskiej rewolucji
- Deklaracja Niepodległości USA: manifest niepełnej wolności
Prezydent USA Donald Trump ogłosił, że w ciągu najbliższych dwóch miesięcy w Waszyngtonie rozpocznie się budowa nowego, monumentalnego łuku triumfalnego. Projekt, nazywany nieoficjalnie „Łukiem Trumpa” („Arc de Trump”), ma upamiętnić 250. rocznicę niepodległości Stanów Zjednoczonych.
Przypomnijmy, że 4 lipca 1776 roku trzynaście amerykańskich kolonii (Zjednoczonych Stanów Ameryki) oficjalnie ogłosiło zerwanie więzi z Wielką Brytanią poprzez przyjęcie Deklaracji Niepodległości. To data symboliczna, która obchodzona jest jako Dzień Niepodległości (Independence Day).
Pomysł ten już teraz wzbudza gorące spory o jego zasadność, estetykę i legalność.
Łuk Triumfalny w Waszyngotnie?
Łuk, wzorowany na paryskim Łuku Triumfalnym, ma stanąć w prestżowej lokalizacji, najprawdopodobniej na Columbia Island, naprzeciwko Pomnika Lincolna, przy moście prowadzącym do Cmentarza Narodowego w Arlington. Jak zapowiedział prezydent Trump, inwestycja ma być sfinansowana ze środków prywatnych, w tym z funduszy pozostałych po budowie nowej, wartej 300 milionów dolarów sali balowej w Białym Domu. Sprawa nie jest prosta, ponieważ nowe upamiętnienia w Dystrykcie Kolumbii zazwyczaj wymagają zgody Kongresu i przejścia przez 24-etapowy proces opracowany przez Komisję Planowania Stolicy Narodowej (NCPC, to agencja nadzorująca rozwój i planowanie w regionie Waszyngtonu D.C) oraz Komisję Sztuk Pięknych (CFA). Przeszkodą jest też federalny zakaz nowej zabudowy na terenie National Mall.
Łuk triumfalny - to nie tylko starożytna pamiątka
Przypomnijmy, że tego typu budowla o charakterze honoryfikacyjnym lub triumfalnym to przykład architektury propagandowej. Ma pełnić funkcje upamiętnienia zwycięstwa, legitymizacji władzy, ale i edukacyjno-wychowawczą związaną z przekazywaniem konkretnej wizji historii. Łuk triumfalny związany był z rytuałem triumfu, czyli uroczystym przejazdem zwycięskiego wodza przez miasto. Jak wskazuje Paweł Sawiński, Zwyczaj wystawiania pomników upamiętniających dokonania pierwszoplanowych postaci rzymskiej sceny politycznej narodził się w okresie republiki.
Rzymianie stworzyli skuteczny zestaw narzędzi perswazji, który powtarzano przez stulecia. Zadbano o to stosując m.in. inskrypcje na attyce, wskazujące kto był bohaterem. Umieszczano też reliefy narracyjne, ukazujące sceny triumfu czy składania ofiar, a sam obiek ma być monumentalny.
Łuki triumfalne powstawały w starożytnym Rzymie, aby upamiętnić ważne wydarzenia, sukcesy polityczne czy triumfy militarne. Tak wybudowano m.in. łuk Tytusa, Septymiusza Sewera czy Konstantyna Wielkiego. Z biegiem lat ten element architektury został przejęty przez reżimy lubujące się w masowych rytuałach i jednoznacznej symbolice.
Potem wznoszono je we Francji - w Paryżu, w Hiszpanii - w Barcelonie, w Portugalii - Arco da Rua Augusta w Lizbonie, w Wielkiej Brytanii - Wellington Arch w Londynie czy w niemieckim Berlinie oraz w rumuńskim Bukareszcie - Arcul de Triumf. Większość z nich wzniesiono w XIX wieku. Są jednak i współczesne realizacji. Takim przykładem jest obiekt wybudowany w latach 2011-2012, czyli Porta Macedonia - łuk triumfalny znajdujący się na placu Pella w Skopje w Macedonii Północnej. 21-metrowy obiekt wzorowany na paryskim został poświęcony 20-leciu niepodległości Macedonii. Inwestycja ta była jednak wielokrotnie krytykowana za megalomanię i zbyt wysokie koszty budowy. Protest złożyło też Greckie Ministerstwo Spraw Zagranicznych.
Łuk triumfalny archetypem komunikacji władzy
Niewątpliwie stanowi łuk triumfalny stanowi archetyp komunikacji władzy. I taką też budowlę zamierza wznieść prezydent USA. Czy inwestycja zostanie zrealizowana? Czas pokaże. Niezależnie od dalszych losów projektu, „Łuk Triumfalny Trumpa” już teraz stał się symbolem głębokich podziałów w amerykańskiej polityce i kulturze, stawiając pytania o granice władzy wykonawczej, charakter pamięci narodowej i to, komu przysługuje prawo do kształtowania najbardziej ikonicznych przestrzeni publicznych Ameryki.
Źródła:
- P. Sawiński, Łuki triumfalne i honoryfikacyjne jako forma uczczenia członków rodziny cesarskiej w okresie pryncypatu Augusta i Tyberiusza [w:] „Meander” Vol. 69 (2014).
- www.rmf24.pl,
- www.bbc.com,
- www.balkaninsight.com,
- www.ekathimerini.com.
