Opublikowano
2019-02-09 13:00
Licencja
Wolna licencja

Zagubione stulecie. Dlaczego uczymy studentów historii na XIX-wieczną modłę?

Gdzie w akademickiej dydaktyce historii podział się cały dwudziesty wiek z jego modelami myślenia historycznego? Niestety, tego nieszczęsny student historii w naszym kraju się nie dowie.


Zachęcamy również do zapoznania się z polemiką autorstwa Tomasza Leszkowicza

Trzy pokolenia Annales, mikrohistorie, zwrot lingwistyczny i narratywistyczny, Focault... Dydaktyka akademicka z reguły przechodzi obojętnie wobec metodologicznych sugestii znaczących myślicieli XX stulecia, które dla historiografii ma bodaj największe znaczenie. Owszem - słynne nazwiska, żeby w papierach się zgadzało, student pozna w ramach jednego przedmiotu, od strony teoretycznej. A życie swoje! Sposób nauczania historii akademickiej zatrzymał się na modelu zaproponowanym przez Leopolda von Ranke w latach 20 XIX wieku, czyli 200 lat temu… Ale co tam to lekkie opóźnienie cywilizacyjne… I tak pysznimy się przed innymi naukami humanistycznymi i społecznymi – jedne wyszydzając za interdyscyplinarne podejście, inne rugując za to, że spokojnie dałoby się je zaliczyć w poczet historii – np. religioznawstwo.

Studia historyczne bez wątpienia skrzywdził system boloński. Za jego sprawą liczba lat nauki zredukowała się do trzech – kompetencje w zawodzie zyskujemy wraz ze stopniem licencjata; tylko w tym przypadku możemy też liczyć na solidną dawkę wiedzy. Wiedza ta jednak przekazywana i przyswajana jest w zawrotnym tempie – w trzy miesiące student musi opanować całą epokę. A robi to od podstaw, bowiem ze szkoły średniej przychodzi z wiedzą, która przypomina klechdy domowe. Materiał jest tak obszerny, że nie ma szans, by w tym czasie ułożyło się to w głowie. O utrwaleniu nawet nie ma mowy.
Jest jeszcze całkowite przeciwieństwo licencjatu, czyli nudne i uciążliwe studia magisterskie. Na nie z reguły nikt nie ma pomysłu i uchodzą tylko za formalność. Z litości spuszczę na ten temat zasłonę milczenia. Czy model pisania o historii zaproponowany przez Leopolda von Rankego tak bardzo się zestarzał? (domena publiczna)

Chcę wierzyć, że lista grzechów w metodach kształcenia akademickiego na historii to wina systemu 3+2. Wypunktujmy je.

Czego mi brakuje w modelu edukacji przyszłego historyka?

1. Nauki myślenia syntetycznego, umiejętności tak istotnej, jeżeli chodzi o proces rozumienia dziejów i – co za tym idzie – tego, co dzieje się wokół.
2. Odbrązowiania i demitologizowania wydarzeń i jednostek. Dyktowanie tego, kto wielkim poetą był zostawmy dla uczniów szkół podstawowych, którzy jeszcze nie widzą i nie są w stanie zrozumieć rzeczywistości w odcieniach szarości.
3. Dopuszczenia do głosu innych nauk humanistycznych (co się zowią, bardzo protekcjonalnie zresztą – nauki POMOCNICZE historii; i nie mówię tu o heraldyce), których podpowiedzi i stanowiska wzbogacają perspektywę poznawczą historyka.
4. Za krzywdzące uważam spychanie historii gospodarczej i społecznej na margines rozważań – wpływa to na postrzeganie świata przez młodego człowieka, który nie będzie miał później pojęcia, że za kulisami teatru polityki rozgrywają się prawdziwe światowe interesy i nurty, których polityka jest tylko projekcją. I że zawsze tak było – i będzie.

Co zaś razi w narracji tak, aż dusza jęczy?

1. Pielęgnowanie myślenia mitycznego,
2. Przemycane ideologie i
3. Grzech europocentryzmu.
A fe! Za mało się uczymy od kolegów filozofów i antropologów, którzy w wydawaniu ocen i używaniu wartościujących pojęć są ostrożniejsi. Taki ich zawód, ale to nie znaczy, że my jesteśmy w swojej roszczeniowej egzaltacji usprawiedliwieni! Że w nauczaniu dziejów, zwłaszcza rodzimych, musimy odreagowywać krzywdy naszego narodowego ego.

Georg G. Iggers – „Historiografia XX wieku” – recenzja i ocena

Historia historiografii to dla wielu studentów historii utrapienie i sztuka dla sztuki. Czy rzeczywiście tak jest? Przyjrzyjmy się, w jaki sposób Georg G. Iggers opisał historiografię ubiegłego stulecia.



Czytaj dalej...

O ile prowadzący jeszcze z reguły zachowują wstrzemięźliwość ideologiczną wywodu, o tyle dziatwa pozwala sobie do woli na obelgi pod adresem grup społecznych i jednostek, na uwagi natury politycznej, na antynaukowy bełkot. Boli mnie, że w takich sytuacjach niekiedy brak jest reakcji ciała pedagogicznego. W takich sytuacjach należy sprowadzać towarzystwo do pionu, bo ci opętani teoriami spiskowymi ludzie, kiedy wyjdą z uczelni, pójdą z tymi bredniami – do dzieci w szkołach! Nie umywajcie rąk, naukowcy-dydaktycy, bo będziecie mieli głupotę przyszłych pokoleń na sumieniu!

Boli mnie też, że naukowców-indywidualistów, którzy ośmielą się prowadzić badania nad trochę mniej typowym zagadnieniem, traktuje się z góry i wyraża lekceważąco o ich pracy. Historykowi kulinariów obrywa się zatem, że najada się za pieniądze z grantu, które potrzebne są wszakże gdzie indziej, Herodot nazywany jest Ojcem historii (domena publiczna) a specjalistom od dziejów relacji kulturowych człowieka ze zwierzętami, że pieski i świnki to temat dobry do badań dla rozkapryszonych pensjonarek (pragnę przypomnieć przełomową rolę, jaką dla społeczności ludzkich neolitu odegrało udomowienie canis lupus i początki hodowli trzody chlewnej). Przecież nie wszystko wojna na tym świecie!

Wierzę, że to wszystko wina tego przeklętego systemu.
Ale czyż inne dyscypliny nie muszą się z nim zmagać? Oprócz psychologii i prawa, które się jakoś uchowały (na szczęście; nie mam na tyle rozwiniętej wyobraźni, żeby móc zwizualizować sobie terapię u psychologa po licencjacie), muszą wszystkie. Zatem żadne to wytłumaczenie! A jednak po studiach na filologii polskiej i antropologii kultury na dwóch uczelniach w różnych regionach Polski, ze łzą w oku stwierdzam (bo to były moje najpierwsze studia), że największe zakute łby wśród studentów bytowały niestety właśnie na historii. Klimat musi zatem sprzyjać.
Spowodujmy zatem jego zmianę i uwolnijmy tę dziedzinę z anachronizmów. Otwórzmy głowy na całość doświadczenia ludzkiego w dziejach, na to, co zdobył dla historiografii XX wiek - nawet z pełnym sceptycyzmu i relatywizmu postmodernizmem.

***

Chciałabym za to podziękować wszystkim uniwersyteckim Osobowościom z UŁ, które pomogły mi otworzyć niektóre klapki w głowie i dzięki którym zdobyłam bazę pod zgłębianie wszystkich innych dziedzin humanistycznych, czym teraz z powodzeniem się zajmuję. Bo historia jest bazą do zrozumienia wszystkiego, co ludzkie.

Artykuły publicystyczne w naszym serwisie zawierają osobiste opinie naszych redaktorów i publicystów. Nie przedstawiają one oficjalnego stanowiska redakcji „Histmag.org”. Masz inne zdanie i chcesz się nim podzielić na łamach „Histmag.org”? Wyślij swój tekst na: redakcja@histmag.org. Na każdy pomysł odpowiemy.

Napisz komentarz
Regulamin komentarzy

Gość: Joanna Wojdon |

Na Uniwersytecie Wrocławskim prowadzimy studia magisterskie z historii w przestrzeni publicznej, które odpowiadają na większość postulatów Autorki. Pisała o nich w Histmagu ówczesna studentka: https://histmag.org/public-history-studia-o-przeszlosci-praktycznie-13913.



Odpowiedz

Gość: Ar tur |

Trafny tekst.. takich więcej. Zgadzam się z autorka. O trafności jej wniosków świadczy obecna secena polityczna. Ze zgroza czytam jak wielu radykałów i skrajnych w poglądach ludzi ukończyło historię. Zawsze byłem przekonany .. ze to właśnie oni powinno najlepiej wiedzieć jak wiele jest szarosci w kolorach historii. Więc głosząc radykalne tezy i wnioski , robią to z głupoty lub premedytacji. Wynikającej z większej wiedzy historycznej niż przeciętny człowiek. A podręczniki historii w szkołę podstwowej to już osobną kwestią..co mogę to staram się synowi prostować ,uzupełniać rozszerzać . By wiedział ,ze nie tylko białe i czarne ...



Odpowiedz

@ Gość: Ar tur

Ukończyli historię, bo się na nią zapisali. Jechałem kiedyś, w latach chyba 90., może nieco później, autobusem do Krakowa, i słyszałem rozmowę dwóch studentów. Starszy instruował młodszego, że IH UJ stał się matecznikiem prawicowych radykałów, którzy -odpowiednio ukształtowani już w liceach - celowo wybierali te studia i ten instytut wiedząc, że znajdą tam odpowiednie dla siebie środowisko. I przestrzegał młodszego, aby się w żadną działalność aktywistyczną w tych kręgach nie angażował.



Odpowiedz

Gość: Oon |

@ Skromny_uczeń_Profesora_Kostrzewskiego

A kto od lat 200 ksztaltuje umysly polskiej inteligencji, nie liczac reguly/"wyjatkow", ktore odbiegaja od wykatkow?!! ;)

Kontrolowane prowokacje to jest to, czego potrzeba temu skostnialemu grajdolkowi "naukowemu'".



Odpowiedz

Gość: Oon |

@ Skromny_uczeń_Profesora_Kostrzewskiego
Bez urazy, ale przyjdzie nowe... I pozamiata ten grajdolek ksztaltowany z zach+wsch-pln-pld, bedzie centralny z Rubierzy Ren-Dniepr, gdyz patrzec nie oznacza widziec!?? :D Bez urazy "Dziadku"



Odpowiedz
Anita Brzyszcz

Historyczka i językoznawczyni, dziennikarka radiowa, performerka, aktywistka społeczna. Rekonstruuje białogłosowe pieśni słowiańszczyzny. Obszary jej zainteresowań badawczych obejmują etnomuzykologię, antropologię kultury i społeczeństw, historyczne uwarunkowania współczesnych procesów społecznych i kulturowych; badanie mentalności postkolonialnej i europocentrycznej; historię języków słowiańskich, women studies, kondycję praw człowieka i wiele innych.

Wolna licencja – ten materiał został opublikowany na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0 Polska.

Redakcja i autor zezwalają na jego dowolny przedruk i wykorzystanie (również w celach komercyjnych) pod następującymi warunkami: należy wyraźnie wskazać autora materiału oraz miejsce pierwotnej publikacji – Portal historyczny Histmag.org, a także nazwę licencji (CC BY-SA 3.0) wraz z odnośnikiem do jej postanowień. W przypadku przedruku w internecie konieczne jest także zamieszczenie dokładnego aktywnego odnośnika do materiału objętego licencją.

UWAGA: Jeśli w treści artykułu nie zaznaczono inaczej, licencja nie dotyczy ilustracji i filmów dołączonych do materiału – w kwestii ich wykorzystania prosimy stosować się do wskazówek w opisie pod nimi lub – w razie ich braku – o kontakt z redakcją: redakcja@histmag.org