Opublikowano
2016-07-06 22:21
Licencja
Wolna licencja

7 zabytków Warmii, które warto odwiedzić w wakacje

Choć Warmia i Mazury kojarzy się nam dziś z jednym województwem, to tereny wokół Olsztyna i Braniewa od średniowiecza posiadały swoją specyfikę. Ziemia biskupów, gotyckich zamków i Mikołaja Kopernika oferuje miłośnikom historii ciekawe zabytki. Prezentujemy nasz wybór siedmiu miejsc wartych odwiedzenia.


Strony:
1 2 3

Warmia jako kraina historyczna wyodrębniła się w średniowieczu, w związku z powstaniem zależnego od Krzyżaków biskupstwa warmińskiego, które miało charakter feudalnego księstwa duchownego, który zachowano do I rozbioru Polski (dlatego Warmia nie wchodziła w skład żadnego ze staropolskich województw). Granicę tej krainy można wyodrębnić w oparciu o podział Prus w II pokoju toruńskim z 1466 roku – charakterystyczny cypel terytorium Warmii przekazano bezpośrednio Polsce, zaś Prusy Zakonne (później Książęce) otrzymały obszar Mazur oraz Prus Dolnych i Górnych. Poprzez związki z biskupstwem na terytorium Warmii dominował przez wieki katolicyzm.

Krainy historyczne na terenie dawnych Prus (aut. Popik, domena publiczna).

Wzgórze katedralne we Fromborku

Każdy, kto czytał powieść „Pan Samochodzik i zagadki Fromborka” na pewno kojarzy to miejsce – miasto gotyku i Mikołaja Kopernika, odbudowywane w ramach akcji harcerskiej „Operacja 1001 – Frombork”. To niewielkie miasteczko (liczące 2 tys. mieszkańców) położone nad Zalewem Wiślanym jest nierozłącznie związane z górującym nad miastem zespołem katedralnym, dawniej będącym siedzibą kapituły warmińskiej. Biskupstwo warmińskie zostało przeniesione do Fromborka w końcu XIII wieku, a o jego silnym związku z religią świadczy niemiecka nazwa: Frauenburg, czyli „Gród Naszej Pani”.

Katedra we Fromborku (fot. Lestat (Jan Mehlich), opublikowano na licencji Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported).

Gotycki gmach katedry Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Andrzeja zaczęto budować w 1329 roku, a ukończono sześć dekad później, w 1388 roku. W wyniku tych prac powstała ceglana, trójnawowa świątynia halowa, uwieńczona sygnaturami. W środku znajdują się organy z XVII wieku, grób Mikołaja Kopernika, który był kanonikiem warmińskim i właśnie we Fromborku prowadził swoje badania astronomiczne, a także groby biskupów warmińskich. Katedra to jednak nie wszystko – gmach stanowi centrum założenia, stanowiącego przykład średniowiecznego połączenia funkcji sakralnej i obronnej. Nad wzgórzem katedralnym góruje 40-metrowa Wieża Radziejowskiego, blisko katedry znajdują się budynki dawnych kanonii, w których mieszkali członkowie kapituły warmińskiej, całość zaś jest otoczona średniowiecznymi fortyfikacjami, z mniejszymi wieżami i bramami.

Zamek Biskupów Warmińskich w Lidzbarku Warmińskim

Jak wspomniano, cechą szczególną Warmii jest właśnie związek z dziejami biskupstwa warmińskiego, powstałego w czasach krzyżackich i administrującego tymi ziemiami do I rozbioru Polski. O ile Olsztyn to największe miasto tej krainy, a Frombork to centrum katedralne, o tyle z biskupami nierozerwalnie związany jest Lidzbark Warmiński. Krzyżacy przekazali to miejsce biskupowi Anzelmowi w 1251 roku, w 1308 roku biskup Eberhard lokował miasto na prawie chełmińskim. Biskup Jan z Miśni ogłosił w 1350 roku Lidzbark stolicą biskupstwa i centrum swojego władztwa feudalnego. Funkcję tą miasto sprawowało do 1795 roku, a ostatnim panem lidzbarskim” był biskup Ignacy Krasicki, znany powszechnie jako jeden z najwybitniejszych poetów polskiego Oświecenia.

Zamek w Lidzbarku Warmińskim (fot. Dawid Galus, opublikowano na licencji Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Poland).

Zamek biskupi powstawał od momentu przeniesienia siedziby diecezji do Lidzbarka w połowie XIV wieku. Położony jest w widłach rzek Łyny i Symsarny i stanowi klasyczny przykład ceglanego zamku gotyckiego, budowanego przez Krzyżaków w Prusach – czworoboku zamkniętego ze wszystkich stron wysokimi murami, z większą wieżą służącą jako miejsce ostatecznej obrony. Centrum założenia stanowi dziedziniec z dwukondygnacyjnymi krużgankami. Wśród pomieszczeń zamkowych zwraca uwagę kaplica oraz wielki refektarz. Układ ten wyraźnie nawiązuje do siedziby wielkich mistrzów krzyżackich w Malborku, zwłaszcza do Zamku Wysokiego, będącego najstarszą częścią tamtego założenia. Właściwy zamek uzupełniony był przez pałac biskupi z XVII wieku (rozebrany w połowie XIX wieku) oraz podzamcze z barokowym pomnikiem św. Katarzyny.

Tekst ma więcej niż jedną stronę. Przejdź do pozostałych poniżej.

Kup książkę „Z historią na szlaku. Zabytki w Polsce, które warto zobaczyć”:

Z Historią na szlaku - wersja drukowana Tytuł: „Z Historią na szlaku. Zabytki w Polsce, które warto zobaczyć”
praca zbiorowa pod red. Piotra Bejrowskiego

Wydawca: PROMOHISTORIA [Histmag.org] i Wydawnictwo CM

wersja papierowa (2 części w jednym wydaniu):

ISBN: 978-83-66022-95-9 Oprawa: miękka

Stron: 234 Wymiary: 145 × 210

35 zł

wersja e-book:

Formaty: PDF, EPUB, MOBI (bez DRM i innych zabezpieczeń)

Część 1 Część 2

Cena: po 7,90 zł za każdą część

Strony:
1 2 3
Napisz komentarz
Regulamin komentarzy

Gość: wjflorian |

Zamek braniewski nie został zniszczony w czasie wojen napoleońskich, a poprostu rozebrany przez władze pruskie w latach 1873-74. Na jego miejscu powstały obiekty w stylu neogotyckim, tzw. szkoła zamkowa i to ona spłonęła w 1945 r. Jej ruiny rozebrano w 1958 r. Jedyną pozostałością po zamku jest wieża bramna, najstarszy istniejący murowany obiekt na Warmii. Aktualnie jest remontowana i będzie dostępna w 2020 r.



Odpowiedz

Gość: Pepe |

W Reszlu nie spalono ostatniej czarownicy w Europie. Owszem spalono na stosie Barbarę Zdunk, ale była już martwa. I nigdy nie padło oskarżenie o czary. Skazano ją w sprawie kryminalnej. W XIX-wiecznych Prusach nie skazywano już na śmierć za "czary".



Odpowiedz

Gość: bartensteiner |

Drobna uwaga: wspomniana świątynia w Dobrym Mieście nie jest kościołem farnym, lecz kościołem kapitulnym, nazywanym obecnie kolegiatą. W średniowieczu niepodlegające władzy biskupa kościoły nazywano bazylikami, które to miano stosuje się obecnie dla określenia formy architektonicznej budowli lub jako tytułu honorowego kościoła. Aby uniknąć takich nieporozumień dobromiejscy kanonicy określają obecnie swą świątynię jako "bazylikę kolegiacką", dzięki czemu uszanowali historię - z jednej strony, z drugiej zaś - nadali kościołowi współczesną nazwę.



Odpowiedz
Tomasz Leszkowicz

Redaktor działu naukowego, członek redakcji merytorycznej portalu od października 2006 roku, redaktor naczelny Histmag.org od grudnia 2014 roku do lipca 2017 roku. Doktorant w Instytucie Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk. Absolwent Instytutu Historycznego i Instytutu Dziennikarstwa Uniwersytetu Warszawskiego. Były członek Zarządu Studenckiego Koła Naukowego Historyków UW. Specjalizuje się w historii dwudziestego wieku (ze szczególnym uwzględnieniem PRL), interesuje się także społeczno-polityczną historią wojska. Z uwagą śledzi zagadnienia związane z pamięcią i tzw. polityką historyczną (dawniej i dziś). Publikował m.in. w „Mówią Wieki”, „Uważam Rze Historia”, „Pamięci.pl”, „Polityce” oraz „Dziejach Najnowszych”. Oprócz historii pasjonuje go rock i poezja śpiewana, jest miłośnikiem kabaretów, książek Ryszarda Kapuścińskiego i Hansa Helmuta Kirsta oraz gier z serii Europa Universalis.

Wolna licencja – ten materiał został opublikowany na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0 Polska.

Redakcja i autor zezwalają na jego dowolny przedruk i wykorzystanie (również w celach komercyjnych) pod następującymi warunkami: należy wyraźnie wskazać autora materiału oraz miejsce pierwotnej publikacji – Portal historyczny Histmag.org, a także nazwę licencji (CC BY-SA 3.0) wraz z odnośnikiem do jej postanowień. W przypadku przedruku w internecie konieczne jest także zamieszczenie dokładnego aktywnego odnośnika do materiału objętego licencją.

UWAGA: Jeśli w treści artykułu nie zaznaczono inaczej, licencja nie dotyczy ilustracji i filmów dołączonych do materiału – w kwestii ich wykorzystania prosimy stosować się do wskazówek w opisie pod nimi lub – w razie ich braku – o kontakt z redakcją: redakcja@histmag.org