Autor: Tomasz Leszkowicz
Tagi: Historia wojskowości, Ciekawostki i rocznice, Ujęcia przekrojowe
Opublikowany: 2009-08-15 20:09
Licencja: wolna licencja

Bitwa warszawska 1920 – osiemnasta decydująca bitwa w dziejach świata. A co z pozostałymi siedemnastoma?

Według angielskiego lord D’Abernona bitwa warszawska 1920 była 18 decydującą bitwą w dziejach świata. Teza ta ma w sobie dużo racji. Jednak rodzi się inne pytanie – jakie inne bitwy zostały uznane za te „decydujące”?

Pierwszą „listę bitew” stworzył sir Edward Sheperd Creasy (1812-1878), absolwent Eton College i King’s College w Cambridge, wykładowca uniwersytetu w Londynie, członek administracji kolonialnej na Cejlonie. W swojej książce Fifteen Decisive Battles of the World (1851) zaprezentował zestawienie bitew które według niego odegrały ważną role w dziejach świata. Były to:

  • Maraton 490 r. p.n.e.
  • Klęska Aten pod Syrakuzami 413 r. p.n.e.
  • Gaugamela 331 r. p.n.e.
  • Metaurus 207 r. p.n.e.
  • Klęska Rzymian w Lesie Teutoburskim 9 r.
  • Pola Katalaunijskie 451 r.
  • Poitiers 732 r.
  • Hastings 1066 r.
  • Oblężenie Orleanu 1429 r.
  • Klęska hiszpańskiej Wielkiej Armady 1588 r.
  • Blenheim 1704 r.
  • Połtawa 1709 r.
  • Saratoga 1777 r.
  • Valmy 1792 r.
  • Waterloo 1815 r.

Bitwa pod Poitiers 732 r. Czy Karol Młot i Frankowie pokonując Maurów zmienili losy świata?

Wybrane przez Anglika bitwy były bądź zaczątkiem potęgi państw (Maraton, Gaugamela, Połtawa) bądź momentem ich klęski (Syrakuzy, klęska Armady, Waterloo). Kilkukrotnie stroną zwycięską byli „Europejczycy”, przegranymi zaś „barbarzyńcy” (Maraton, Gaugamela, Metaurus, Pola Katalaunijskie, Poiters – chociaż widocznie „Europejczykami” byli Germanie Arminiusza w 9 r.). W wielu z tych bitew jedną ze stron (niekoniecznie wygraną) byli Anglicy/Brytyjczycy (Hastings, Orlean, klęska Armady, Blenheim, Saratoga, Valmy). Creasy, człowiek epoki wiktoriańskiej, patrzył na historię świata euro- i anglocentrycznie.

Sir Edgar Vincent, Viscount D'Abernon
Edgar Vincent, 1. wicehrabia D'Abernon (1857-1941) był brytyjskim dyplomatą i politykiem, pełniącym służbę m.in. w Turcji, Egipcie i Niemczech. Był także członkiem Misji Międzysojuszniczej do Polski w czasie wojny polsko-bolszewickiej. Pod wpływem doświadczeń z Polski w 1931 r. napisał książkę The eighteenth decisive battle of the world: Warsaw, 1920 (wydanie polskie pt. Osiemnasta decydująca bitwa w dziejach świata pod Warszawą 1920 r. ukazało się w 1932, 1988 i 1990 r.). D’Abernon rozszerza listę autorstwa Creasy'ego o trzy bitwy: Sedan 1870 r., Marnę 1914 r. i właśnie Warszawę 1920 r.

Co ciekawe, istnieją także inne modyfikacje „listy Creasy'ego”. W 1899 r. w nowym wydaniu jego książki znalazł się aneks, w którym znalazły się dodatkowo bitwa pod Getysburgiem 1863 r., Sedanem oraz Santiago i Manilą 1898 r. W 1930 r. teksański historyk Clarence Wharton wydał książkę, w którą za szesnastą decydującą bitwę w historii świata uznał starcie pod San Jacinto z 1836 r. (bitwa ta zadecydowała o uzyskaniu niepodległości przez Teksas w wojnie z Meksykiem). W 1964 r. Joseph B. Mitchell uzupełnił listę brytyjskiego historyka o pięć bitew: kampanię na Missisipi 1863 r., bitwę pod Sadową 1866 r., bitwę pod Marną, bitwę o Midway 1942 r. oraz bitwę stalingradzką w 1942-43 r. W 1976 r. Noble Frankland i Christopher Dowling w książce Decisive Battles of the Twentieth Century stworzyli listę dwudziestu trzech bitew od starcia pod Cuszimą 1905 r. aż po operację Tet 1968 r.

Bitwa pod San Jacinto 1836 r. Jak zdobycie niepodległości przez Teksas wpłynęło na losy świata?

Bitwa warszawska 1920 – zobacz też:

Pomóż nam zebrać fundusze na działalność i rozwój portalu Histmag.org!

<a href="https://histmag.org/>


Śledź nas!
Komentarze

O autorze
Tomasz Leszkowicz
Doktor historii, absolwent Uniwersytetu Warszawskiego. Redaktor działu naukowego, członek redakcji merytorycznej portalu od października 2006 roku, redaktor naczelny Histmag.org od grudnia 2014 roku do lipca 2017 roku. Specjalizuje się w historii dwudziestego wieku (ze szczególnym uwzględnieniem PRL), interesuje się także społeczno-polityczną historią wojska. Z uwagą śledzi zagadnienia związane z pamięcią i tzw. polityką historyczną (dawniej i dziś). Autor artykułów w czasopismach naukowych i popularnych. W czasie wolnym gra w gry z serii Europa Universalis, słucha starego rocka i ogląda seriale.

Wszystkie teksty autora

Pierwszy polski portal historyczny
ISSN: 1896-8651
Wydawca portalu
Michał Świgoń PROMOHISTORIA
ul. Koźmiana 2/89
01-606 Warszawa
telefon: 692 929 681
m.swigon@histmag.org
NIP 626-281-54-56
Numer konta: PL 33 1140 2004 0000 3802 7410 0716
Patronaty
Jak uzyskać patronat
Kontakt z redakcją
Mateusz Balcerkiewicz
redaktor naczelny
redakcja@histmag.org
telefon: 798 537 653
Reklamuj się u nas
Oferta reklamowa
Konkursy
Nasze konkursy