Opublikowano
2018-04-19 10:00
Licencja
Wolna licencja

David I. Kertzer – „Porwanie Edgarda Mortary. Skandal, który pogrążył Państwo Kościelne” – recenzja i ocena

Opowieść Davida Kertzera stanowi kanwę przygotowywanego właśnie filmu Stevena Spielberga o porwaniu Edgarda Mortary. Jak dramat opisany na kartach tej książki wpłynął na losy Włoch i Kościoła katolickiego?


Porwanie Edgarda Mortary. Skandal, który pogrążył Państwo Kościelne Autor: David I. Kertzer
Tytuł: „Porwanie Edgarda Mortary. Skandal, który pogrążył Państwo Kościelne”
Wydawnictwo: Wydawnictwo Czarne
Język oryginału: Angielski
Tłumaczenie: Jan Dzierzgowski
Data premiery: 11 kwietnia 2018
Rodzaj okładki: twarda
Wymiary: 133 mm × 215 mm
Liczba stron: 408
ISBN: 978-83-8049-672-9
Cena: 44,90 zł
Kup ze zniżką w księgarni Wydawcy!
Kup taniej jako e-book!

Ocena naszego recenzenta: 8/10
(jak oceniamy?)
Inne recenzje książek historycznych

Dla czytelnika mającego mgliste pojęcie o historii, czas akcji mógłby zapewne przenieść się z XIX-wiecznej Bolonii do czasów późnego średniowiecza. W 1858 roku Karol Darwin przedstawił teorię ewolucji, w Stanach Zjednoczonych panowała gorączka złota, a w Królestwie Brytyjskim rozpędzona wynalazkami gospodarka weszła w okres drugiej rewolucji industrialnej. W tym samym czasie doszło do porwania sześcioletniego chłopca z żydowskiej rodziny w Bolonii.

Między starym a nowym światem. Sprawa Edgarda Mortary

Czytaj dalej...

Dokonali tego kościelni żandarmi na skutek donosu o tym, że chłopiec został ochrzczony. Istotnie, ochrzciła go katolicka gosposia, gdy chłopiec poważnie zachorował. Żydzi, według obowiązującego prawa, nie mogli go więc dalej wychowywać. Takie sytuacje były w XVIII i XIX wieku powszechne, jednak historia Edgardo okazała się niezwykła z kilku powodów. Po pierwsze chłopcem zaopiekował się sam Papież Pius IX, jeden z największych papieży epoki nowożytnej. Jak pisze autor był on dla niego ojcem. Dorosły już Edgardo sam dokona wyboru – przyjmie święcenia kapłańskie w Kościele katolickim oraz przyjmie imię na cześć swego opiekuna.

„Czy historia niepiśmiennej służącej, handlarza i małego żydowskiego chłopca z Bolonii odmieniła dzieje Italii i Kościoła?” – pyta autor, a pytanie wcale nie jest retoryczne. Zapomniana dziś tragedia małego dziecka wzburzyła opinię publiczną. Sprawą żyły wówczas zarówno katolickie jak i żydowskie media, politycy włoscy, ale także francuscy i austriaccy.

Mimo, że główny wątek koncentruje się wokół rodziny Mortarów, to Kertzer w sposób naturalny opisuje szerszy kontekst historyczny i społeczny wydarzeń. Autor piętnuje bezwzględną politykę Kościoła wobec Żydów. Oprócz dokonywanych porwań, w społeczeństwie podsycane były liczne legendy miejskie, które stawiały Żydów w niekorzystnym świetle. Opisywano ich jako rytualnych morderców dzieci. Żydzi zamykani byli w gettach, wprowadzano ograniczenia gospodarcze niszczące kupieckie fachy. Autor rysuje okrutny świat niesprawiedliwości, obok którego nie sposób przejść obojętnie.

Napoleoński konkordat – jak pogodzić Kościół z rewolucją francuską?

Czytaj dalej...

Autor nie kryje swego negatywnego stosunku do dziejów katolicyzmu, któremu wypomina antysemityzm. Dlatego też serwuje fakty historyczne na tacy potępienia. Prezentuje on skomplikowaną sieć intryg, zależności i nadużyć w sposób przekonujący, choć nie jest do końca bezstronny. Pomniejsza jasne aspekty działalności Kościoła, a pozytywni bohaterowie występują zaledwie w epizodycznych rolach.

Nie nagina jednak prawdy historycznej. Dogłębna kwerenda w źródłach historycznych i rozmaitych archiwaliach pozwoliła przedstawić temat wielowątkowo, tworząc spójny i przekonujący obraz. Historia opowiadana przez autora jest pełna suspensów, trzyma w napięciu od pierwszych stron. Autor daje czytelnikowi zarówno interesującą książkę historyczną, jak i rasowy kryminał. Plastyczna, lekka w odbiorze narracja jest prawdziwym atutem przy tak dramatycznej historii.

Zabijać i burzyć. Rewolucja francuska a księża

Czytaj dalej...

Książka Kertzera to równocześnie gorzka refleksja nad losem jednostki w obliczu fanatyzmu i radykalizmu państwa – w tym wypadku państwa kościelnego. Być może intencją autora było także podkreślenie, że w ciągu ostatnich 150 lat w polityce Kościoła zaszło wiele zmian. Trudno jednak oprzeć się wrażeniu, że zmiany podyktowane były koniecznością, naciskiem i oczekiwaniami społeczeństwa, a wcale nie wynikały z dobrej woli.

Należy podkreślić, że książka porusza problemy, które mimo upływu 150 lat od opisanych wydarzeń pozostają aktualne. Zmienił się oczywiście kontekst, ale główny problem, jakim jest konflikt kulturowy i religijny znajduje odbicie we współczesnej Europie. Przykład Włoch, Niemiec, Francji czy Wielkiej Brytanii jako państw zmagających się z takimi problemami jest uderzający. W państwach Europy Zachodniej znane są też przypadki działań noszących znamiona antysemityzmu.

Jak krzyż stał się znakiem chrześcijaństwa? - rozmowa z prof. Sławomirem Bralewskim

Czytaj dalej...

Podobnie proces odbierania rodzicom dzieci, może wywoływać w czytelniku niepokój ze względu na swoją aktualność. Oficjalnie wskazuje się na biedę, problemy wychowawcze lub nieudolność rodzicielską, ale opisywane w mediach liczne przypadki działań niemieckiego Jugendamtu czy norweskiej Barnevernstjeneste zdają się dowodzić skali nadużyć.

Autor podjął się trudnego zadania. Niezwykle delikatny temat stosunków żydowsko-chrześcijańskich w Europie, opowiedziany został z perspektywy jednostki. Dynamiczna akcja, przystępny język i naukowa rzetelność zaowocowały jednak bardzo dobrą i potrzebną książką.

Polecam tę książkę wszystkim pasjonatom historii, ale także tym, którzy chcą lepiej zrozumieć współczesny świat. Ekranizację książki zapowiedział Steven Spielberg. Warto poznać tę historię, zanim trafi na ekrany kin. Gorąco zachęcam do lektury!


Napisz komentarz
Regulamin komentarzy
Nie ma jeszcze żadnych komentarzy
Jakub Jagodziński

Archeolog, etnolog, antropolog kultury, doktorant Polskiej Akademii Nauk. Naukowo zajmuje się zagadnieniem wczesnośredniowiecznych relacji słowiańsko-skandynawskich i problematyką związaną z procesami globalizacyjnymi. Miłośnik podróżowania, prowadzi stronę www.brokeontheroad.pl

Wolna licencja – ten materiał został opublikowany na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0 Polska.

Redakcja i autor zezwalają na jego dowolny przedruk i wykorzystanie (również w celach komercyjnych) pod następującymi warunkami: należy wyraźnie wskazać autora materiału oraz miejsce pierwotnej publikacji – Portal historyczny Histmag.org, a także nazwę licencji (CC BY-SA 3.0) wraz z odnośnikiem do jej postanowień. W przypadku przedruku w internecie konieczne jest także zamieszczenie dokładnego aktywnego odnośnika do materiału objętego licencją.

UWAGA: Jeśli w treści artykułu nie zaznaczono inaczej, licencja nie dotyczy ilustracji i filmów dołączonych do materiału – w kwestii ich wykorzystania prosimy stosować się do wskazówek w opisie pod nimi lub – w razie ich braku – o kontakt z redakcją: redakcja@histmag.org