Opublikowano
2013-11-19 15:00
Licencja
Wolna licencja

Gwiazdka Cieszyńska - Browar Zamkowy w Cieszynie

Browar Zamkowy w Cieszynie był niegdyś jednym z najbardziej znanych browarów w monarchii austro-wegierskiej. Dziś, choć utracił na znaczeniu, dalej jest miejscem niezwykłym i wciąż kultywuje tradycje piwowarskie.


Gwiazdka Cieszyńska, pismo dla zabawy, nauki i przemysłu.
Ner. 34. – Cieszyn d. 29. Października. – R. 1853.

Gwiazdka Cieszyńska, pismo dla zabawy, nauki i przemysłu.
Ner. 35. – Cieszyn d. 5. Listopada. – R. 1853.

Gwiazdka Cieszyńska, pismo dla zabawy, nauki i przemysłu.
Ner. 12. – Cieszyn d. 25. Marca. – R. 1854.

Gwiazdka Cieszyńska, pismo poświęcone wiadomościom politycznym, nauce, przemysłowi i zabawie.
Rocznik 78. – W Cieszynie, wtorek, 24. marca 1925. – Nr. 24.

Gwiazdka Cieszyńska, pismo poświęcone wiadomościom politycznym, nauce, przemysłowi i zabawie.
Rocznik 88. – W Cieszynie, wtorek, 19. kwietnia 1935. – Nr. 32.

Przytoczone artykuły z Gwiazdki Cieszyńskiej o nowych dzierżawcach browaru mówią zapewne o jakimś mniejszym browarze miejskim („mamy także znowu dobre piwo, tak miejskie jako też i zameckie”). Bardzo prawdopodobne, że był to lokal gastronomiczny, w którym warzono piwo własnego wyrobu. Niemniej jednak powyższe wycinki są dobrą okazją do wspomnienia Brackiego Browaru Zamkowego i jego historii.

Historia cieszyńskiego piwowarstwa sięga nawet X wieku. Już wtedy miejscowa ludność domowymi sposobami warzyła słabo sfermentowany trunek, spełniający głównie funkcje odżywcze. Bardziej zorganizowana produkcja pojawiła się w wieku XIII gdy Cieszyn uzyskał monopol warzenia i wyszynku piwa w obrębie jednej mili od murów miasta.

W 1468 roku przyjęto cieszyńskie prawo propinacyjne (wyłączne prawo do produkcji piwa, gorzałki i miodu). Jednym z pierwszych gatunków piw cieszyńskich, rejestrowanych w źródłach (a najstarsze wzmianki pochodzą z XVII wieku), jest Mastne, które zyskało uznanie nie tylko w ówczesnej Polsce, ale również w Czechach i krajach niemieckich. Jego nazwa wywodzi się od słów „mięsisty”, „pełny”, co podkreślało bogactwo jego składników.

Na początku XIX wieku przemiany gospodarcze i społeczne spowodowały, że browarnictwo mieszczańskie przestało być konkurencyjne. Był to również czas kiedy arcyksiążę Karol Ludwik Habsburg zlecił w Cieszynie rozbiórkę ruin zamku piastowskiego i budowę klasycystycznego pałacu. Niejako przy okazji postanowiono również o wybudowaniu browaru. W 1864 roku kamień węgielny pod budowę położył sam arcyksiążę Albrecht Fryderyk Habsburg, którego uważa się za założyciela browaru.

Arcyksiążęcy Browar Zamkowy był jednym z pierwszych polskich browarów typu fabrycznego, został wyposażony w najnowocześniejsze urządzenia i maszyny piwowarskie. Stosunkowo szybko wprowadzono tam również maszynę parową. Jedną z najważniejszych technologicznych nowości było zastosowanie w produkcji piwa procesu fermentacji dolnej w odkrytych kadziach. Piwo z Cieszyna szybko zyskało sławę i uznanie, znane było na całym terenie monarchii austro-wegierskiej. Wyjątkowym uznaniem cieszyło się w restauracjach Krakowa i Lwowa.

Po zakończeniu I wojny światowej browar upaństwowiono i powołano Państwowe Zamkowe Zakłady Przemysłowe w Cieszynie. W 1938 roku w Urzędzie Patentowym zarejestrowano symbol browaru – Wieżę Piastowską. W czasie okupacji browar został przejęty przez Niemców, którzy nie zaprzestali produkcji. Z kolei po wojnie browar został włączony w skład Bielskich Zakładów Piwowarsko-Słodowniczych, a w latach 50. został połączony z browarem w Żywcu.

Obecnie Bracki Browar Zamkowy wchodzi w skład Grupy Żywiec i jest jej najmniejszym browarem. Ma charakter żywego muzeum piwowarstwa, które można zwiedzać m.in. podczas Święta Trzech Braci w czerwcu, czy Brackiej Jesieni we wrześniu. Obecnie warzy się tu piwa Brackie i Żywiec Porter a także piwa specjalne dla Grupy Żywiec, będące markami jednorazowymi (Bracki Koźlak Dubeltowy, Brackie Mastne, Brackie Pale Ale Belgijskie).

Regulamin komentarzy
Nie ma jeszcze żadnych komentarzy
Błażej Guzy

Absolwent geografii na Uniwersytecie Jagiellońskim i pedagogiki na Uniwersytecie Pedagogicznym. Interesuje się historią geografii i geografią religii. Jako obszar badań i zainteresowań szczególnie upodobał sobie Śląsk Cieszyński. Miłośnik podróży i górskich wycieczek, zagorzały czytelnik literatury fantasy, fan zespołu Pink Floyd.

Wolna licencja – ten materiał został opublikowany na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0 Polska.

Redakcja i autor zezwalają na jego dowolny przedruk i wykorzystanie (również w celach komercyjnych) pod następującymi warunkami: należy wyraźnie wskazać autora materiału oraz miejsce pierwotnej publikacji – Portal historyczny Histmag.org, a także nazwę licencji (CC BY-SA 3.0) wraz z odnośnikiem do jej postanowień. W przypadku przedruku w internecie konieczne jest także zamieszczenie dokładnego aktywnego odnośnika do materiału objętego licencją.

UWAGA: Jeśli w treści artykułu nie zaznaczono inaczej, licencja nie dotyczy ilustracji i filmów dołączonych do materiału – w kwestii ich wykorzystania prosimy stosować się do wskazówek w opisie pod nimi lub – w razie ich braku – o kontakt z redakcją: redakcja@histmag.org