Opublikowano
2017-01-31 16:35
Licencja
Wolna licencja

Japońska droga do Pearl Harbor

W 1919 roku japońscy żołnierze maszerowali u boku Brytyjczyków na defiladzie w Londynie. Wspólnie z nimi świętowali zakończenie I wojny światowej. W ciągu zaledwie dwudziestu lat ich relacje z Anglosasami uległy diametralnej zmianie. Co doprowadziło Japonię do odwrócenia się od świata Zachodu i rozpętania straszliwej wojny na Pacyfiku?


Strony:
1 2 3

Franklin Delano Roosevelt (domena publiczna)

Wczoraj, 7 grudnia 1941 r., w niedzielny poranek o godzinie 7:53, pierwsza fala japońskich samolotów przystąpiła do ataku na zupełnie nie przygotowaną bazę marynarki Stanów Zjednoczonych w Pearl Harbor na Hawajach.

Wypowiedź amerykańskiego prezydenta Franklina Delano Roosevelta odnosiła się do zaskakującego ataku na bazę amerykańskiej Floty Pacyfiku. Wydarzenie to sprawiło, że Stany Zjednoczone włączyły się do II wojny światowej, co stanowiło jeden z punktów zwrotnych tego globalnego konfliktu.

Dlaczego Japończycy zdecydowali się na uderzenie?

W stronę Zachodu

Japonia przełomu XIX i XX w. ulegała gwałtownym przemianom politycznym, społecznym i cywilizacyjnym. Okres ten znany jest jako epoka Meiji. Patronujący reformom cesarz Mutsuhito, władca o statusie boga, odmienił oblicze swojego kraju, który w efekcie wyszedł z głębokiego feudalizmu i przeistoczył się w nowoczesne państwo. Modernizacji tej towarzyszyło kopiowanie zachodnich wzorców. Naturalnym sojusznikiem wyspiarskiej Japonii wydawała się Wielka Brytania.

Na początku XX w. Cesarstwo Japonii było znacząco obecne w Azji – zdołało opanować Koreę oraz Tajwan. Symbolem jego dominacji na Dalekim Wschodzie stało się zwycięstwo nad rosyjską marynarką wojenną w bitwie pod Cuszimą w 1905 roku. Triumf japońskiej floty pod dowództwem admirała Togo okazał się możliwy w dużej mierze dzięki układowi morskiemu z Wielką Brytanią z 1902 roku, ponieważ w konsekwencji podpisania tego paktu marynarka Kraju Kwitnącej Wiśni uległa gwałtownej modernizacji, zarówno w wymiarze materialnym, jak i intelektualnym. Odniesione nad Rosją zwycięstwo było niezwykle istotne, gdyż pokazywało, że państwo azjatyckie, wprawdzie prowadzone przez Zachód, może z powodzeniem odeprzeć mocarstwo euroazjatyckie. Zawarcie we wrześniu 1905 roku korzystnego dla Tokio układu pokojowego w Portsmouth umocniło pozycję Japonii na kontynencie.

Wraki rosyjskich okrętów w Port Arthur. Od lewej: Piereswiet, Połtawa, Retwizan, Pobieda i Pałłada, 1905 rok (domena publiczna)

W trakcie I wojny światowej wojska cesarza wspierały działania Ententy, a podczas defilady w 1919 roku w Londynie, japońscy żołnierze paradowali wspólnie z sojusznikami z Zachodu. Japonia uczestniczyła również w europejskiej koalicji przeciw bolszewikom.

Pierwsze nieporozumienia

Konferencja międzynarodowa Waszyngtonie stanowiła pierwszy zwrot w relacjach japońsko-amerykańskich. Postanowienia prowadzonych na przełomie lat 1921–1922 obrad stanowiły cios w dumę Japonii. Wiązały się one z redukcją sił morskich. Dla strony japońskiej werdykt był mocno niesatysfakcjonujący. W myśl nowych ustaleń proporcje flot Wielkiej Brytanii, USA i Japonii miały wynosić 5:5:3. Decyzja ta stanowiła pokłosie brytyjsko-amerykańskiej rywalizacji, w której Tokio było sojusznikiem Londynu. Upokorzenie rozsierdziło przewodniczącego japońskiej delegacji, admirała Kato Kanji, który stwierdził, że nadejdzie czas pomszczenia krzywdzącego wyroku.

W tym czasie kultura Zachodu pozostawała bardzo atrakcyjna dla społeczeństwa Japonii. Obywatele tego kraju słuchali jazzu i adaptowali modę oraz obyczaje spoza kontynentu. Sytuacja zmieniła się wraz z nadejściem kryzysu w 1929 roku.

W dziedzinie wojskowości w Kraju Kwitnącej Wiśni wciąż dokonywały się doniosłe zmiany. Po I wojnie światowej zakres ewolucji dotyczył przede wszystkim lotnictwa. Teoretyk wojskowości, amerykański generał Billy Mitchel, w 1910 roku, po wizytacji w Japonii zanotował: Tarcia między Japonią a USA prędzej czy później doprowadzą do wojny.

Generał Billy Mitchell (domena publiczna) Mitchell utrzymywał w swoich pismach, że przyszłość będzie należeć do bezzałogowych aparatów latających - szpiegujących i atakujących nieprzyjaciela. Wierzył też, że lotnictwo cywilne umożliwi pokonywanie znacznych dystansów w krótkim czasie. Aby zademonstrować skuteczność sił powietrznych przeprowadził w połowie lat 20. serię pokazów. Ich celem było obnażenie bezradności pancerników w starciu z samolotami. Oficerowie marynarki obserwowali, jak niewielkie latające pojazdy unieszkodliwiały wielkie poniemieckie okręty. Mimo to koncepcje generała, który dążył do utworzenia lotnictwa podkładowego, czyli płatowców operujących z pokładów lotniskowców, nie zrobiły na obserwatorach wrażania. Generał, który postrzegał siły powietrzne jako bron przyszłości, z niepokojem obserwował zwiększenie wydatków na rozwój floty morskim kosztem lotnictwa.

W 1925 roku w publikacji, noszącej tytuł Uskrzydlona obrona Mitchell zawarł opinię, że Japończycy przeprowadzą atak na bazę amerykańskiej marynarki w Pearl Harbor na Hawajach. W tej profetycznej wizji przedstawił techniczne możliwości nieprzyjaciela, który miał dysponować ponad setką samolotów zmontowanych przez załogi okrętów podwodnych tuż przed akcją, w godzinach porannych. Billy Mitchell nie dożył tragicznego poranka 7 grudnia 1941 roku. Zmarł pięć lat wcześniej.

Tekst ma więcej niż jedną stronę. Przejdź do pozostałych poniżej.

Polecamy e-book Michała Przeperskiego „Gorące lata trzydzieste. Wydarzenia, które wstrząsnęły Rzeczpospolitą”:

Autor: Michał Przeperski
Tytuł: „Gorące lata trzydzieste. Wydarzenia, które wstrząsnęły Rzeczpospolitą”

Wydawca: PROMOHISTORIA [Histmag.org]

ISBN: 978-83-934630-3-9

Stron: 86

Formaty: PDF, EPUB, MOBI (bez DRM i innych zabezpieczeń)

5,9 zł

(e-book)

Strony:
1 2 3
Napisz komentarz
Regulamin komentarzy
Nie ma jeszcze żadnych komentarzy
Jakub Ciechanowski

Urodzony w 1982 r., absolwent socjologii Uniwersytetu Szczecińskiego. W 2012 r. obronił pracę doktorską pt. Dywizje wojsk lądowych na Pomorzu Zachodnim w latach 1945–1968. Obecnie pracownik Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu w dziale zbiorów w pracowni wojskowości na stanowisku asystenta muzealnego. Współautor książki Kurs bojowy Stettin. Bombardowanie Szczecina i Polic na tle wojny powietrznej w Europie 1940–1945 oraz artykułów z zakresu historii wojskowości.

Wolna licencja – ten materiał został opublikowany na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0 Polska.

Redakcja i autor zezwalają na jego dowolny przedruk i wykorzystanie (również w celach komercyjnych) pod następującymi warunkami: należy wyraźnie wskazać autora materiału oraz miejsce pierwotnej publikacji – Portal historyczny Histmag.org, a także nazwę licencji (CC BY-SA 3.0) wraz z odnośnikiem do jej postanowień. W przypadku przedruku w internecie konieczne jest także zamieszczenie dokładnego aktywnego odnośnika do materiału objętego licencją.

UWAGA: Jeśli w treści artykułu nie zaznaczono inaczej, licencja nie dotyczy ilustracji i filmów dołączonych do materiału – w kwestii ich wykorzystania prosimy stosować się do wskazówek w opisie pod nimi lub – w razie ich braku – o kontakt z redakcją: redakcja@histmag.org