Opublikowano
2017-06-01 15:31
Licencja
Wolna licencja

Łatwiej być kolaborantem niż dyskutantem?

Parę dni temu wybuchła burzliwa kłótnia między Piotrem Zychowiczem z „Do Rzeczy” a Piotrem Zarembą z „wSieci”. Poszło o to, że pierwszy z panów porównał pakt Sikorski-Majski i akcję „Burza” do działań marszałka Pétaina we Francji – nazwał je po prostu kolaboracją.


Zobacz też: Sowieci przeciwko Polakom - anatomia terroru

sikorski kolaboracja do rzeczy w sieci Generał Władysław Sikorski (domena publiczna) Piotr Zychowicz zareagował w ten sposób na słowa Antoniego Macierewicza o tym, że Polacy jako jedyny naród nie kolaborowali ani z Niemcami, ani z Sowietami w trakcie II wojny światowej. Historyk stwierdził, że takie myślenie nie ma sensu w stosunku do ZSRR, a argumentuje to działaniami gen. Sikorskiego i AK właśnie. Zaremba z kolei na portalu wpolityce.pl zarzucił Zychowiczowi „robienie z polskiej historii żałosnego widowiska”.

Nie chcę się tu wyzłośliwiać, ale poczułem się zawiedziony przede wszystkim tym, że obaj panowie w dyskusję wpletli nieco śmieszne w moim mniemaniu wycieczki ad personam. I tak Piotr Zaremba zarzucił oponentowi szukanie na siłę rozgłosu i zniesławianie Polski, ogólnie okrywanie hańbą wszystkich i wszystkiego od Bałtyku po Tatry. Z kolei Piotr Zychowicz odpowiedział, że druga strona sporu para się donosicielstwem i tak w ogóle to ma jakiś kompleks względem niego, bo nie pisze tak ciekawie i porywająco jak on sam. No i że padła ofiarą „lewicowej politycznej poprawności” (klasyk). Ogólnie odniosłem wrażenie, że obaj panowie podchodzą do dyskusji jak do wdepnięcia w coś mało przyjemnego na chodniku. A szkoda.

Wracając jednak do meritum całego sporu, czyli kolaboracji. Tutaj muszę stanąć jednak bardziej po stronie Piotra Zaremby. Ciężko mi myśleć o układzie Sikorski-Majski jako o akcie kolaboracji, rozumianej przez pryzmat „współpracy z okupantem”. W momencie, gdy umowa była podpisywana, ciężko mówić już o okupacji ziem polskich przez Sowietów, bo Wehrmacht zdążył już do tego czasu wyprzeć Armię Czerwoną poza granice przedwojennej Polski. Związek Radziecki był wtedy okupantem – ale byłym. Sytuacja polityczna zmieniła się diametralnie, bo Niemcy i Sowieci z sojuszników stali się wrogami, a Polacy i Sowieci po podpisaniu paktu w Londynie przeszli odwrotną ścieżkę – i tu, od razu zastrzegam, mówię o formalnościach prawnych, a nie faktycznych relacjach między rządem RP na uchodźstwie a Stalinem, które na pewno nie były ciepłe i przyjazne.

sikorski majski kolaboracja w sieci do rzeczy Podpisanie układu Sikorski-Majski, 30 lipca 1941 r. (domena publiczna)

Z akcją „Burza” jest trochę inaczej. Co prawda po odkryciu Katynia Stalin zerwał stosunki dyplomatyczne z Polską, natomiast w dalszym ciągu (przynajmniej w teorii) pozostawaliśmy w jednym obozie koalicji antyhitlerowskiej z ZSRR. Można było łatwo się domyśleć, że Stalin będzie chciał zainstalować Polskę w orbicie swej władzy, a dokona tego rękami wkraczających krasnoarmiejców. Mimo to traktowanie nadchodzącej Armii Czerwonej jako formacji otwarcie wrogiej wzbudzało w szeregach AK wiele sporów. Decyzja o witaniu obcego wojska z perspektywy gospodarza i współpracy wymierzonej w Niemców nie zawsze się opłacała (wystarczy spojrzeć na losy Aleksandra Krzyżanowskiego „Wilka” – a takich spraw było dużo, dużo więcej). Ciężko mi uważać to za kolaborację, choć czy późniejsza obecność Sowietów była okupacją czy nie – to już sprawa na inny, długi artykuł...

Został jeszcze temat poboczny w całym tym sporze. Piotr Zaremba zrugał Piotra Zychowicza za to, że temu nie spodobało upamiętnienie przez prezydenta Dudę żołnierzy z armii Berlinga. Publicysta „wSieci” dodał, że wychwalanie tzw. Ludowego Wojska Polskiego jako całości jest błędem, ale docenił już trud walki zwykłego żołnierza. I ja się znów z nim zgadzam, choć obawiam się, że Zaremba podjął tą rękawicę nie ze względu na pamięć o żołnierzach, a ze względu na zamieszanie w całą sprawę Andrzeja Dudy, którego w redakcji „wSieci” bez wątpienia lubią. No ale motywacja to już tylko sprawa pana redaktora i jego wybór. No i tutaj kończę zgadzanie się z nim.

Zmieniam stronę. Teraz stanę murem za Piotrem Zychowiczem. Zacznę od tego, że naczelny „Historii Do Rzeczy” porównał Sikorskiego do Pétaina, przywódcy Francji Vichy, który stał się symbolem kolaboracji z Hitlerem (przed karą śmierci po wojnie uratowały go dwie rzeczy: podeszły wiek i zasługi z I wojny światowej). Choć samo porównanie do mnie nie przemawia, to ciekawe jest ten fragment wypowiedzi Zychowicza zamieszczony na dorzeczy.pl:

Uważam, że źle się stało, iż w Polsce pod okupacją niemiecką nie znalazł się taki mąż stanu jak Pétain. Jak pokazuje przykład Francji, osiągnięcie ugody z Niemcami oszczędziłoby bowiem naszemu narodowi wiele krwi.

I tu zgodzę się co do tego, że rząd kolaboracyjny z całą pewnością zmniejszyłby liczbę ofiar wśród Polaków. No i jak widać, porównanie do Pétaina nie miało być ze strony Piotra Zychowicza jakąś obrazą. Problemem byłby późniejszy rachunek sumienia z „polskiego Pétaina” czy „polskiego Háchi”, ciągnący się zapewne do dziś. Nie ma jednak co gdybać.

petain hitler kolaboracja w sieci do rzeczy Spotkanie Philippe’a Pétaina z Adolfem Hitlerem, październik 1940 r. (fot. Bundesarchiv, opublikowano na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0 Niemcy)

Pan Zychowicz ma rację w jeszcze jednej, ważnej kwestii. Cała kłótnia wybuchła, bo miał inne poglądy historyczne na daną sprawę. Odsądzanie go od wszelkich świętości, mowa o jakiejś hańbie czy tym, że jest osobą niepoważną była reakcją nieuzasadnioną. Bo faktycznie, w naszym kraju mocna, przeciwstawna opinia, choćby zgrabnie uargumentowana, potrafi czasami wzbudzić po prostu niechęć. Łatwiej jest powiedzieć „jest pan niepoważny” niż „mam inne zdanie”, a potem zrewanżować się podobną zaczepką. Kiedy tak robią anonimy w internecie, to być może jest to do przyjęcia, ale szkoda, że taki wzorzec przenosimy także na dyskusję publiczną, jawną, podpisaną nazwiskami. W mediach starych, nowych, społecznościowych itd.

Czasem można odnieść wrażenie, że łatwiej być kolaborantem niż dyskutantem. Kolaborantem się zostaje raz, nabywa swoje winy, a potem jest osąd. Dyskutantem się jest ciągle, „winy” się wciąż kumulują, osądzać każdy chce, a mało który elegancko i sprawnie potrafi. A szkoda.

Artykuły publicystyczne w naszym serwisie zawierają osobiste opinie naszych redaktorów i publicystów. Nie przedstawiają one oficjalnego stanowiska redakcji „Histmag.org”. Masz inne zdanie i chcesz się nim podzielić na łamach „Histmag.org”? Wyślij swój tekst na: redakcja@histmag.org. Na każdy pomysł odpowiemy.

Redakcja: Tomasz Leszkowicz

Polecamy książkę „Z Miodowej na Bracką”:

Autor: Maciej Bernhardt
Tytuł: „Z Miodowej na Bracką. Opowieść powstańca warszawskiego”

Wydawca: i-Press [Histmag.org]

ISBN: 978-83-925052-9-7

Oprawa: miękka

Liczba stron: 334

Format: 140×195 mm

24 zł

(papierowa)

8,9 zł

(e-book)
Regulamin komentarzy

Jak widać, konsekwencją "teorii dwóch wrogów" jest wykluczanie Polski z szeregów koalicji antyhitlerowskiej. Tak było w latach 1944 - 1945, tak jest obecnie. A potem pretensje do aliantów, że "tak nas potraktowali". Na szczęście alianci potrafili rozróżnić między Polską i pretendującym do władzy w Polsce "obozem londyńskim". Na kolejnych konferencjach "Wielkiej Trójki" dużo miejsca poświęcali Polsce, równocześnie ignorując polskie władze emigracyjne, które same wykluczyły się z negocjacji uprawiając politykę totalnej negacji.
Ocena ludowego Wojska Polskiego (uznanie wysiłku "zwykłych żołnierzy" przy jednoczesnym potępieniu dowódców) przypomina komunistyczną ocenę kampanii wrześniowej z początku lat pięćdziesiątych. Stalinowska propaganda też mówiła nam o bohaterskich żołnierzach, nieudolnych oficerach i zdradzieckich generałach. A przecież wojsko funkcjonuje jako całość. Dowódcy też mają swój udział w zwycięstwie. Żołnierze bez dowódców są tylko bezwolnym tłumem.



Odpowiedz

Co to jest "tzw. Ludowe Wojsko Polskie"?



Odpowiedz

@ Chodzi o to, że ta nazwa nie miała charakteru oficjalnego.



Odpowiedz

Świetny felieton. Smutne, że w Polsce jest zazwyczaj jedna "racja" i inni nie mogą mieć własnego zdania. O braku dyskusji bez emocji nie wspominając.



Odpowiedz

@ Kamil Kartasiński W Polsce "dyskutant" to obelga.



Odpowiedz
Paweł Czechowski

Student dziennikarstwa na Uniwersytecie Śląskim, wielki fan „Kroniki XX wieku" Mariana B. Michalika i okresu, o którym ta książka opowiada. Poza tym interesuje się piłką nożną, muzyką rockową i zbieraniem prasy.

Wolna licencja – ten materiał został opublikowany na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0 Polska.

Redakcja i autor zezwalają na jego dowolny przedruk i wykorzystanie (również w celach komercyjnych) pod następującymi warunkami: należy wyraźnie wskazać autora materiału oraz miejsce pierwotnej publikacji – Portal historyczny Histmag.org, a także nazwę licencji (CC BY-SA 3.0) wraz z odnośnikiem do jej postanowień. W przypadku przedruku w internecie konieczne jest także zamieszczenie dokładnego aktywnego odnośnika do materiału objętego licencją.

UWAGA: Jeśli w treści artykułu nie zaznaczono inaczej, licencja nie dotyczy ilustracji i filmów dołączonych do materiału – w kwestii ich wykorzystania prosimy stosować się do wskazówek w opisie pod nimi lub – w razie ich braku – o kontakt z redakcją: redakcja@histmag.org