Opublikowano
2017-07-08 12:14
Licencja
Wolna licencja

Meksyk w latach 1920-1946 – powstanie lewicowego systemu autorytarnego

XX wieczny Meksyk wyróżnia się na tle innych państw Ameryki Łacińskiej – tylko w tym kraju jednemu ugrupowaniu politycznemu udało się zmonopolizować władzę aż na 80 lat (1920-2000). Jak do tego doszło?


Strony:
1 2 3

Alvaro Obregon Alvaro Obregon (domena publiczna). Po obaleniu i zamordowaniu prezydenta Venustiano Carranzy, nowym prezydentem Meksyku został Alvaro Obregon. Stanął on przed trudnym zadaniem budowy nowego państwa meksykańskiego po trwającej w latach 1910-1920 rewolucji w tym kraju. W czasie swoich 4 letnich rządów (1920-1924) udało mu się skutecznie podporządkować sobie wojsko, a także zakończyć walkę ze słynnym rewolucjonistą Francisco „Pancho” Villą, który w 1923 roku z jego polecenia został zamordowany.

Między USA a reformą rolną

W ramach reformy rolnej przekazał on chłopskim wspólnotom indiańskim, tzw. _ejidos, milion hektarów ziemi. Warto zwrócić uwagę, że przy tym tej reformie największa własność ziemska w Meksyku – hacjendy i latyfundia – nie została w żaden sposób pomniejszona. utworzył także Ministerstwo Oświaty Publicznej, tzw. Secretaria de Educacion Publica (SEP), którego celem było zwalczania analfabetyzmu, który w tym okresie obejmował aż 77% ludności kraju. System edukacji, stworzony przez SEP, istnieje w Meksyku do dnia dzisiejszego. Jednym z celów Obregona była integracja ludności indiańskiej z resztą społeczeństwa meksykańskiego (obecnie ludność indiańska stanowi 30% ludności Meksyku, ludność metyska, czyli potomkowie Indian i białych 60%, a biali 9%).

Rewolucja meksykańska: wstrząs, który niczego nie rozwiązał

Czytaj dalej...
Obregonowi udało się także w sierpniu 1923 roku zawrzeć porozumienie z rządem USA, na mocy którego Waszyngton zobowiązał się do nieudzielania swojego poparcia politycznego przebywającym na emigracji meksykańskim wrogom rządu Obregona, a także opozycyjnym wobec niego ruchom politycznym w samym Meksyku. W zamian obywatele USA, którzy zostali pokrzywdzeni w trakcie rewolucji i wywłaszczeń majątków ziemskich, otrzymali odszkodowania.

Prezydentura Obregona ogólnie doprowadziła do poprawy sytuacji kraju w różnych obszarach, także ekonomicznych. Mimo to, pod koniec 1923 roku doszło do buntu przeciwko niemu części armii meksykańskiej. Wojskowi, którzy się zbuntowali, zrobili to aby nie dopuścić do wyboru na nowego prezydenta Meksyku wspieranego przez Obregona lewicowego antyklerykalnego radykała Plutarco Eliasa Callesa. Po trzech miesiącach walk bunt został stłumiony (zginęło siedem tysięcy ludzi), a Calles w lipcu 1924 roku odniósł zwycięstwo w wyborach prezydenckich i został nowym prezydentem Meksyku.

Plutarco Elias Calles Zaprzysiężenie Plutarco Eliasa Callesa na prezydenta (domena publiczna).

Po objęciu władzy, Calles kontynuował reformę rolną. W ciągu swojej prezydentury (1924-1928) przekazał ejidos trzy miliony hektarów ziemi. Po początkowych niesnaskach z rządem USA udało mu się dojść do porozumienia z tym państwem, uznając w 1927 roku na czas nieokreślony nabyte przed rokiem 1917 prawa do wydobycia ropy naftowej na terenie Meksyku przez wspierane przez Waszyngton koncerny naftowe. Ówczesny ambasador USA w Meksyku, Dwight W. Morrow, zdołał uzyskać znaczny wpływ na Callesa – przekonał go chociażby do stopniowego wycofywania się z rozdawnictwa ziemi ejidos. Calles wszedł także w dobre stosunki z organizacjami robotniczymi, m.in. z założoną w 1918 roku Regionalną Meksykańską Konfederacją Robotniczą (CROM).

Wojna z Kościołem

Największym jednak problemem Meksyku tego okresu było prześladowanie Kościoła katolickiego, spowodowane fanatycznym antyklerykalizmem Callesa. Już jednak za prezydentury Obregona doszło do konfliktu między Kościołem a państwem meksykańskim. 14 listopada 1921 roku w Bazylice Matki Bożej z Guadalupe, najważniejszym dla Meksykanów sanktuarium religijnym, w którym przechowywany jest obraz Maryi, wybuchła bomba, nie czyniąc mu poważniejszych szkód. Według niektórych teorii próba zniszczenia obrazu była inspirowana przez Callesa, już wtedy odgrywającego ważną rolę w polityce meksykańskiej. Z kolei w styczniu 1923 roku w Cerro del Cubilete w stanie Guanajuato odbyła się ceremonia publicznego pobłogosławienia pierwszego kamienia budowanego posągu Chrystusa Króla. W reakcji na to wydarzenie rząd Meksyku wydalił z kraju nuncjusza papieskiego (!).

W 1925 roku, już za kadencji prezydenckiej Callesa, rząd Meksyku poparł założenie niezależnego od papiestwa Katolickiego Kościoła Apostolskiego Meksyku, na czele którego stanął Jose Joaquin Perez. W reakcji na to, działacze katoliccy powołali Krajową Ligę Obrony Wolności Religijnej (Liga Nacional Defensora de la Libertad Religiosa). Na początku 1926 roku arcybiskup Meksyku, Jose Mora y del Rio, wyraził sprzeciw wobec antyklerykalnych artykułów Konstytucji z 1917 roku, które m.in. odbierały Kościołowi status osoby prawnej, nakazywały zniesienie zakonów, wprowadzały zakaz jakichkolwiek form kultu religijnego poza lokalami zamkniętymi, władzom poszczególnych meksykańskich stanów nadały prawo do określania liczby kapłanów mogących przebywać na ich terytorium, zakazywały także duchownym nosić sutanny poza murami kościołów oraz wyświęcania nowych kapłanów. W reakcji na to, rząd Callesa nakazał wydalenie z kraju duchownych-cudzoziemców. Wprowadził także ustawę, zwaną od jego nazwiska tzw. „prawem Callesa”, w której wyznaczano kary za „przestępstwa i wykroczenia w materii kultu”, a także nakazano przymusową rejestrację duchownych katolickich w urzędach państwowych. Zaczęto tę rejestrację traktować jako prośbę duchownych o rozpoczęcie swoich obowiązków, których nie można było rozpocząć bez otrzymania odpowiedzi.

Mexico catolics protest Protest katolików przeciwko Callesowi (domena publiczna).

W tej sytuacji, w lipcu 1926 roku episkopat Meksyku zdecydował się na zawieszenie odprawiania publicznych nabożeństw i wezwał rodziców, żeby nie posyłali dzieci do szkół państwowych. W tym czasie dwa miliony katolików podpisało się pod petycją do parlamentu Meksyku z żądaniem uchylenia antyklerykalnych artykułów Konstytucji. W odpowiedzi na to rząd zakazał kultu prywatnego i rozpoczął prześladowanie katolików. Liga Obrony Wolności Religijnej z kolei ogłosiła strajk w celu sparaliżowania gospodarki kraju. Wezwano katolików do ograniczenia zakupów towarów do niezbędnego minimum, wstrzymania się od kupowania gazet, uczęszczania do lokali rozrywkowych oraz zminimalizowania użytkowania energii elektrycznej. Strajk ten odniósł częściowy sukces.

Tekst ma więcej niż jedną stronę. Przejdź do pozostałych poniżej.

Polecamy e-book Michała Przeperskiego „Gorące lata trzydzieste. Wydarzenia, które wstrząsnęły Rzeczpospolitą”:

Autor: Michał Przeperski
Tytuł: „Gorące lata trzydzieste. Wydarzenia, które wstrząsnęły Rzeczpospolitą”

Wydawca: PROMOHISTORIA [Histmag.org]

ISBN: 978-83-934630-3-9

Stron: 86

Formaty: PDF, EPUB, MOBI (bez DRM i innych zabezpieczeń)

5,9 zł

(e-book)

Strony:
1 2 3
Napisz komentarz
Regulamin komentarzy
Nie ma jeszcze żadnych komentarzy
Konrad Ruzik

Ur. 1988. Absolwent Instytutu Historycznego UW. Interesuje się historią Polski oraz historią powszechną wieków XX, XIX i XVI-XVIII. Miłośnik twórczości Williama Szekspira, poezji śpiewanej oraz filmów historycznych.

Wolna licencja – ten materiał został opublikowany na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0 Polska.

Redakcja i autor zezwalają na jego dowolny przedruk i wykorzystanie (również w celach komercyjnych) pod następującymi warunkami: należy wyraźnie wskazać autora materiału oraz miejsce pierwotnej publikacji – Portal historyczny Histmag.org, a także nazwę licencji (CC BY-SA 3.0) wraz z odnośnikiem do jej postanowień. W przypadku przedruku w internecie konieczne jest także zamieszczenie dokładnego aktywnego odnośnika do materiału objętego licencją.

UWAGA: Jeśli w treści artykułu nie zaznaczono inaczej, licencja nie dotyczy ilustracji i filmów dołączonych do materiału – w kwestii ich wykorzystania prosimy stosować się do wskazówek w opisie pod nimi lub – w razie ich braku – o kontakt z redakcją: redakcja@histmag.org