Opublikowano
2018-07-18 20:07
Licencja
Wolna licencja

Miasto wokół fabryk. 9 miejsc w Łodzi, które warto zobaczyć

Miasto bez historii? Turystyczna dziura w środku Polski? Nic bardziej mylnego! Łódź przemysłowa ze swoją krótką, lecz bogatą historią wymyka się ze schematów stanowiąc interesujące miejsce dla każdego przybysza.


Strony:
1 2 3

Kompleks Manufaktura i Pałac Poznańskiego

Choć miasto Łódź powstało już w średniowieczu, to dopiero w XIX wieku stało się ważnym na ziemiach polski ośrodkiem miejskim. Wiązało się to z rozwojem na tych terenach przemysłu włókienniczego, który spowodował, że z niewielkiej mieściny przypominającej wieś Łódź stała się trzystutysięczną metropolią zamieszkałą przez ludzi różnych narodowości, wyznań i o różnym statusie materialnym. Symbolem łódzkiej historii może być pofabryczny kompleks przy ul. Ogrodowej zwany fabryką Izraela Poznańskiego. Budowa fabryki rozpoczęła się w 1872 roku i potrwała do roku 1892. Zabudowania składały się nie tylko z zakładów produkcyjnych ale także własnej bocznicy kolejowej, gazowni, remizy strażackiej, parowozowni czy budynków mieszkalnych dla robotników wyższego szczebla.

Pałac Izraela Poznańskiego (fot. Tomasz.grzegorczyk, opublikowano na licencji Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported).

Obok powstał także monumentalny, secesyjny pałac fabrykancki, który olśnił ówczesną Łódź swoją wielkością i przepychem. Fabryka wzorowana na średniowieczne zamki oraz pałac sięgający do wzorców klasycystyczno-barokowych był eklektycznym pokazem siły i potęgi lokalnej arystokracji przemysłowej. Obecnie w dawnych zabudowaniach fabrycznych znajduje się centrum handlowo-rozrywkowe Manufaktura, w dawnym pałacu zaś Muzeum Miasta Łodzi prezentujące zarówno wygląd wnętrz pałacowych oraz wystawy nawiązujące do historii miasta.

Naprzeciwko kompleksu obejrzeć zaś można niewielki drewniany kościółek – ostatnią pozostałość Łodzi rolniczej. Świątynia która stanęła w XVIII wieku na leżącym około kilometra na północny-wschód od Manufaktury wzgórzu kościelnym prawie do końca XIX wieku była głównym katolickim kościołem w Łodzi. W 1886 roku zapadła decyzja o budowie nowego, murowanego kościoła. Ten powstał w dziesięć lat później, starą świątynię przeniesiono zaś w okolice fabryki Poznańskiego, aby tam dalej służył katolickim robotnikom.

Piotrkowska i Plac Wolności

Symbolem Łodzi jest oczywiście ul. Piotrkowska oraz rozpoczynający ją Plac Wolności, który w XIX wieku pełnił funkcję centralnego rynku nowej osady przemysłowej. Dziś góruje nad nim pomnik Tadeusza Kościuszki, ustawiony w tym miejscu w 1930 roku i w 1939 roku zburzony przez Niemców. Po wojnie udało się go jednak w pełni zrekonstruować. Przedstawia on Naczelnika insurekcji kościuszkowskiej jako działacza społecznego, republikanina i demokratę. Przy Placu Wolności obejrzeć można także stary łódzki ratusz pełniący obecnie funkcję Archiwum Państwowego, dawny ewangelicki (a obecnie katolicki) kościół św. Trójcy, oraz niezwykle interesujące Muzeum Archeologiczne i Etnograficzne. W podziemiach Placu Wolności znajduje się zaś Muzeum Kanału „Dętka”, w którym obejrzeć można ekspozycję poświęconą historii łódzkiego wodociągu i kanalizacji.

Widok na ulicę Piotrkowską (fot. MAx 92, opublikowano na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0).

Ulica Piotrkowska jest jedną z najdłuższych ulic w Europie. Wzdłuż drogi prowadzącej w kierunku południowym w XIX wieku powstawały pierwsze zabudowania sukiennicze, a później kamienice fabrykanckie. Dziś duża część ulicy jest deptakiem wzdłuż którego znaleźć można puby, restauracje, sklepy i księgarnie. Podobne atrakcje spotkać można w podwórkach kamienic leżących przy ulicy. Przy Piotrkowskiej 138/140 powstało centrum przemysłów kreatywnych OFF Piotrkowska, które jest modnym miejscem spotkań towarzyskich i spędzania wolnego czasu.

Więzienie przy Gdańskiej

Nieopodal Manufaktury, przy ulicy Gdańskiej 13, znajduje się Siedziba Główna Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi. W historycznie zachowanym budynku w latach 1886-1953 funkcjonowało więzienie kryminalne i polityczne. Więźniami Gdańskiej byli m.in. Józef Piłsudski, Władysław Gomułka, Mieczysław Moczar, Halina Szwarc-Kłąb, Stanisława Leszczyńska czy Halina Pikulska. W okresie carskim było miejscem odosobnienia dla działaczy i działaczek lewicy niepodległościowej i rewolucyjnej. Przed budynkiem stała szubienica, na której wykonano ponad sto wyroków śmierci. Szczególnie smutny okres w historii więzienia przypadał na lata 1905-1908, kiedy głównymi osadzonymi byli uczestnicy rewolucji 1905 roku.

Dawne więzienie na ulicy Gdańskiej – siedziba Muzeum Tradycji Niepodległościowych (fot. Mietek Ł, opublikowano na licencji Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported).

W czasie II wojny światowej i po jej zakończeniu funkcjonowało tu więzienie dla kobiet. Po wojnie osadzano tutaj kobiety związane z polskim podziemiem niepodległościowym. Na terenie Muzeum bezpłatnie obejrzeć można wierne rekonstrukcje cel z okresu funkcjonowania więzienia oraz pamiątki po osadzonych. Warta odwiedzenia jest także wystawa poświęcona polskim drogom do niepodległości. Cennymi eksponatami są cudem zachowane tablice z przedwojennego pomnika Tadeusza Kościuszki z Placu Wolności, klisza winiety „Robotnika” z grudnia 1899 roku używana przez Józefa Piłsudskiego oraz bogata kolekcja biżuterii patriotycznej z okresu żałoby narodowej.

Tekst ma więcej niż jedną stronę. Przejdź do pozostałych poniżej.

Polecamy e-booka „Z historią na szlaku. Zabytki w Polsce, które warto zobaczyć”:

Autor: praca zbiorowa (red. T. Leszkowicz)
Tytuł: „Z historią na szlaku. Zabytki w Polsce, które warto zobaczyć”

Wydawca: PROMOHISTORIA [Histmag.org]

ISBN: 978-83-65156-16-7

Stron: 103

Formaty: PDF, EPUB, MOBI (bez DRM i innych zabezpieczeń)

7,9 zł

(e-book)
Zobacz też nasze pozostałe e-booki!

Strony:
1 2 3
Napisz komentarz
Regulamin komentarzy
Nie ma jeszcze żadnych komentarzy
Sebastian Adamkiewicz

Członek redakcji portalu „Histmag.org”, doktor nauk humanistycznych, asystent w dziale historycznym Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi, współpracownik Dziecięcego Uniwersytetu Ciekawej Historii, współzałożyciel i członek zarządu Fundacji Nauk Humanistycznych. Zajmuje się badaniem dziejów staropolskiego parlamentaryzmu oraz kultury i życia elit politycznych w XVI wieku. Interesuje się również zagadnieniami związanymi z dydaktyką historii, miejscem „przeszłości” w życiu społecznym, kulturze i polityce oraz dziejami propagandy. Miłośnik literatury faktu, podróży i dobrego dominikańskiego kaznodziejstwa. Współpracuje - lub współpracował - z portalem onet.pl, czasdzieci.pl, novinka.pl, miesięcznikiem "Uważam Rze Historia".

Wolna licencja – ten materiał został opublikowany na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0 Polska.

Redakcja i autor zezwalają na jego dowolny przedruk i wykorzystanie (również w celach komercyjnych) pod następującymi warunkami: należy wyraźnie wskazać autora materiału oraz miejsce pierwotnej publikacji – Portal historyczny Histmag.org, a także nazwę licencji (CC BY-SA 3.0) wraz z odnośnikiem do jej postanowień. W przypadku przedruku w internecie konieczne jest także zamieszczenie dokładnego aktywnego odnośnika do materiału objętego licencją.

UWAGA: Jeśli w treści artykułu nie zaznaczono inaczej, licencja nie dotyczy ilustracji i filmów dołączonych do materiału – w kwestii ich wykorzystania prosimy stosować się do wskazówek w opisie pod nimi lub – w razie ich braku – o kontakt z redakcją: redakcja@histmag.org