Modernistyczne Centrum Gdyni na Liście światowego dziedzictwa UNESCO!
Zobacz także:
Gdynia to nadmorska perła. Jej dzieje sięgają czasów średniowiecza. Przez wieki była to niewielka, rolniczo-rybacka osada. Sytuacja zmieniła się po odzyskaniu przez Polskę niepodległości i „zaślubinach z morzem” w Pucku 10 lutego 1920 roku. Wtedy to kraj stanął przed wyzwaniem zbudowania własnego portu. Wybór ekspertów, na czele z inżynierem Tadeuszem Wendą, padł właśnie na Gdynię. Natomiast 23 września 1922 roku Sejm uchwalił ustawę o budowie portu w Gdyni.
Zapisano w niej: "Upoważnia się rząd do poczynienia wszelkich niezbędnych zarządzeń celem wykonania budowy portu morskiego przy Gdyni na Pomorzu, jako portu użyteczności publiczne". Zapewniono też, że "Kredyty niezbędne dla budowy portu będą corocznie wstawiane do budżetu".
Tym samym rozpoczęto największą inwestycję II Rzeczypospolitej. Wokół portu zaczęło wyrastać nowoczesne miasto z charakterystyczną, modernistyczną architekturą. Miejscowość ta w dwudziestoleciu międzywojennym przeszła metamorfozę, zmieniając się z niewielkiej nadbałtyckiej wsi w nowoczesne miasto portowe. Prawa miejskie uzyskała 4 marca 1926 roku. Rozwój był zawrotny, gdyż w 1921 roku mieszkało tu około 1,2 tys. osób, a tuż przed wojną już 127 tys.
Wybuch wojny przerwał ten dynamiczny rozwój. Miasto zostało zajęte przez Niemców i przemianowane na Gotenhafen. Wielu mieszkańców zostało wysiedlonych, a port i miasto uległy zniszczeniu. Po wojnie Gdynia została odbudowana i ponownie stała się kluczowym ośrodkiem gospodarki morskiej. Dziś to nowoczesne miasto liczące ponad 240 tysięcy mieszkańców, znane z unikalnego modernizmu, morskiej tradycji i wysokiej jakości życia.
Gdynia na liście UNESCO
Gdynia od dekad przyciąga turystów architekturą i ciekawą historią. Eksperci zgodnie przyznają, że gdyńskie śródmieście stanowi jeden z najpełniejszych przykładów zastosowania idei modernizmu w urbanistyce i architekturze XX wieku. Teraz turystyczna atrakcyjność miasta wzrosła, bowiem jako 18. polski obiekt zostało wpisane na prestiżową Listę światowego dziedzictwa UNESCO. To też 2. pomorski obiekt wpisany na tę Listę po Zamku w Malborku, który wyróżniono tak w 1997 roku.
- Sercem obszaru objętego wpisem są główne osie śródmieścia: ulica 10 Lutego, plac Kościuszki, aleja Jana Pawła II oraz ulica Świętojańska. To przy nich zachowały się wyjątkowe budynki mieszkalne, publiczne i usługowe z lat 20. i 30. XX wieku, ukazujące przejście od historyzmu do funkcjonalizmu i stylu międzynarodowego - wskazują przedstawiciele Narodowego Instyturu Dziedzictwa.
Decyzja o dokonaniu historycznego wpisu zostałą podjęta w niedzielę, 26 lipca, podczas 48. sesji Komitetu Światowego Dziedzictwa UNESCO w Busan, a wniosek Polski poparło aż 18 członków Komitetu: Armenia, Azerbejdżan, Bangladesz, Grenada, Jamajka, Kazachstan, Kenia, Korea, Kuwejt, Liban, Mongolia, Peru, Senegal, Ukraina, Tanzania, Togo, Turcja, Wietnam.
- Komitet Światowego Dziedzictwa uznał Śródmieście Gdyni za wybitny przykład zespołu urbanistycznego, odzwierciedlającego kompleksowe wykorzystanie zasad architektury modernistycznej w procesie planowania i budowy miasta - wskazano w komunikacie opublikowanym przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych.
Wpis stanowi ukoronowanie wieloletnich starań miasta, służb konserwatorskich i administracji państwowej oraz efekt intensywnych i skoordynowanych działań dyplomatycznych.
Wpis ten jest hołdem dla wizjonerów, którzy w ciągu zaledwie kilkunastu lat przekształcili małą wioskę rybacką w nowoczesne miasto portowe, oraz dla mieszkańców, którzy przez dekady dbali o jego wyjątkowy charakter.
Źródła:
- www.gov.pl,
- www.nid.pl,
- Ustawa o budowie portu w Gdyni [w:] serwis Sejmu RP, dostęp: 27..07.2026 r.].
