Autor: Nauka w Polsce
Tagi: Newsy, Archeologia, Naukowcy, Polska, Pomorze i Kujawy
Opublikowany: 2021-09-07 09:30
Licencja: wszystkie prawa zastrze偶one

Naukowcy: zachowane poddasze katedry z Kamienia Pomorskiego pochodzi w XIII w.

Jedyna tak dobrze zachowana na terenie Polski drewniana konstrukcja z XIII wieku to poddasze katedry w Kamieniu Pomorskim (woj. zachodniopomorskie) - ustalili toru艅scy konserwatorzy. Do tej pory s膮dzono, 偶e pochodzi z czas贸w nowo偶ytnych. Drewno do jego budowy sprowadzono z pobliskiej wyspy Wolin.

Do takiego ustalenia doszli badacze z Wydzia艂u Sztuk Pi臋knych UMK w Toruniu - prof. Ulrich Schaaf, dr Maciej Prarat i prof. Tomasz Wa偶ny.

Nie spodziewali艣my si臋 takiego odkrycia. Na zlecenie Zachodniopomorskiego Wojew贸dzkiego Konserwatora Zabytk贸w mieli艣my oceni膰 warto艣膰 wi臋藕by dachowej (drewniany stela偶 dachu - Nauka w Polsce) katedry w Kamieniu Pomorskim. Gdy znale藕li艣my si臋 na poddaszu, od razu zwr贸cili艣my uwag臋 na nietypowy, bo na jego archaiczny styl budowy - powiedzia艂 Nauce w Polsce dr Maciej Prarat.

Dok艂adna analiza dowiod艂a, 偶e jest to najstarsza znana wi臋藕ba dachowa z terenu Polski - przekonuj膮 badacze. Co wa偶ne - jak podkre艣li艂 dr Prarat - zachowana w bardzo dobrym stanie.

Wi臋藕ba zachowa艂a tak膮 sam膮 struktur臋, jak w XIII w. Jednak w wielu miejscach w czasie ponad 650-letniej historii 艣wi膮tyni wykonywano wymiany element贸w drewnianych lub dodawano nowe wzmocnienia - zaznaczy艂 konserwator.

W jego ocenie drewniane elementy zachowane s膮 w stanie 鈥瀋o najmniej dobrym鈥. Do ich konstrukcji u偶yto znacznych ilo艣ci drewna d臋bowego.

Z naszych analiz wynika, 偶e sprowadzono je z pobliskiej wyspy Wolin. Na wielu elementach zachowa艂y si臋 nawet 艣lady po ich sp艂awianiu. S膮 to dwa niewielkie otwory poprzez kt贸re 艂膮czono k艂ody z pomoc膮 lin w momencie sp艂awiania - wyja艣ni艂 naukowiec.

Katedra z Kamienia Pomorskiego uznawana by艂a do tej pory za najstarszy obiekt sakralny Pomorza Zachodniego. Jednak, jak przyzna艂 dr Prarat, w czasie analiz tej 艣wi膮tyni skupiano si臋 g艂贸wnie na jej 艣redniowiecznych murach.

Nikomu nie przechodzi艂o nawet przez my艣l, 偶e wi臋藕ba dachowa pochodzi r贸wnie偶 z epoki - podkre艣li艂.

To o tyle ciekawe, bo cz臋艣膰 historyk贸w s膮dzi, 偶e budowla uleg艂a powa偶nemu zniszczeniu podczas najazdu wojsk brandenburskich w 1308 r. Tymczasem konserwatorzy dostrzegli, 偶e wi臋藕ba dachowa powsta艂a przed wymurowaniem oryginalnych, ceglanych szczyt贸w 艣redniowiecznej budowli.

Z analiz wynika, 偶e uk艂ad konstrukcyjny, jak i technika ciesielska u偶yte w czasie budowy dachu katedry w Kamieniu Pomorskim s膮 niespotykane w Polsce. Wyst臋puj膮 na terenach niemieckoj臋zycznych w XIII i XIV w. Zapewne zatem stamt膮d musia艂 przyby膰 warsztat ciesielski 鈥 uwa偶a dr Maciej Prarat.

Naukowcy analizuj膮c drewno u偶yte do budowy dachu, stwierdzili, 偶e do jego obr贸bki zastosowano siekiery, topory i pi艂y.

Tego typu zestaw narz臋dzi by艂 stosowany a偶 do XIX w. Na 艣redniowieczny charakter konstrukcji wskazywa艂y zastosowane rozwi膮zania ciesielskie, kt贸re by艂y do艣膰 archaiczne i czasoch艂onne - nie by艂y tak powtarzalne i uniwersalne, jak stosowane w p贸藕niejszych czasach - wyja艣ni艂 naukowiec.

Dodatkowo, na wielu elementach dostrze偶ono znaki ciesielskie, kt贸re mia艂y u艂atwia膰 ich monta偶. Ich umiejscowienie jak i forma s膮 r贸wnie偶 niespotykane w p贸藕niejszych czasach - podkre艣li艂 konserwator.

Kropk臋 nad i postawi艂y analizy specjalistyczne (dendrochronologiczne) ponad 30 pr贸bek. Wynika z nich, 偶e wi臋藕b臋 nad skrzy偶owaniem naw wykonano z drewna 艣ci臋tego w latach 1260-1268. W innym miejscu, nad naw膮, drewno 艣ci臋to p贸藕niej, bo w latach 1360-1361. Ale wst臋pne rozpoznanie dachu nad prezbiterium pozwala stwierdzi膰, 偶e drewno do jego budowy mo偶e pochodzi膰 jeszcze z pierwszej po艂owy XIII w. - uwa偶a dr Prarat.

Zamkni臋cie budowy nad prezbiterium i skrzy偶owaniem naw, w kilku przedzia艂ach czasowych, mia艂o ostatecznie miejsce do lat 60. XIII w., co potwierdzaj膮 wyniki naszych bada艅. Nawa zadaszona zosta艂a sto lat p贸藕niej - powiedzia艂 dr Prarat.

Historia 艣wi膮tyni si臋ga XII w. Po podbiciu Pomorza przez Boles艂awa Krzywoustego, biskup bamberski 艣w. Otto dokona艂 w latach 1124-1128 chrystianizacji tego obszaru. W wyniku tej akcji w 1140 r. powsta艂o biskupstwo w Wolinie. Na skutek najazd贸w du艅skich, siedziba zosta艂a przeniesiona do Kamienia Pomorskiego, gdzie w 1176 r. ksi膮偶臋 pomorski Kazimierz I ufundowa艂 now膮 katedr臋, kt贸rej wi臋藕b臋 dachow膮 analizuj膮 w艂a艣nie toru艅scy konserwatorzy. 艢wi膮tynia mia艂a powsta膰 w miejscu wcze艣niejszego drewnianego ko艣ci贸艂ka przygrodowego.

殴r贸d艂o:

naukawpolsce.pap.pl, Szymon Zdzieb艂owski

Polecamy e-book Mariusza Gadomskiego 鈥濭dzie diabe艂 nie mo偶e. Morderczynie i filutki鈥

Mariusz Gadomski
鈥濭dzie diabe艂 nie mo偶e. Morderczynie i filutki鈥
12,90 z艂
Wydawca: PROMOHISTORIA [Histmag.org]
Liczba stron: 155
Format ebook贸w: PDF, EPUB, MOBI (bez DRM i innych zabezpiecze艅)
ISBN: 978-83-65156-46-4

艢led藕 nas!
Komentarze
lub zaloguj si臋 za po艣rednictwem konta Google

O autorze
Nauka w Polsce
Powy偶szy materia艂 jest przedrukiem z serwisu internetowego 鈥濶auka w Polsce鈥 wsp贸艂tworzonego przez Polsk膮 Agencj臋 Prasow膮 i Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wy偶szego. Publikacji dokonano na zasadach okre艣lonych przez PAP S.A.

Wszystkie teksty autora

Polecamy artyku艂...
Pierwszy polski portal historyczny
ISSN: 1896-8651
Wydawca portalu
Micha艂 艢wigo艅 PROMOHISTORIA
ul. Ko藕miana 2/89
01-606 Warszawa
m.swigon@histmag.org
NIP 626-281-54-56
Numer konta: PL 33 1140 2004 0000 3802 7410 0716
Patronaty
Jak uzyska膰 patronat
Kontakt z redakcj膮
Mateusz Balcerkiewicz
redaktor naczelny
redakcja@histmag.org
Reklamuj si臋 u nas
Oferta reklamowa
Konkursy
Nasze konkursy