„Ojczyzna to ziemia i groby”. Cmentarz na Rossie w Wilnie

Usytuowany w odległości około kilometra od Ostrej Bramy cmentarz na Rossie jest miejscem, gdzie czytając nagrobne epitafia oraz spacerując jego wąskimi alejkami, każdy z Polaków, choć na chwilę, zastanowi się nad przeszłością swojego państwa i Narodu.
Tekst ma więcej niż jedną stronę!
Strona 1
Strona 2
Strona 3
Strona 4

Początki nekropoli na Rossie datuje się na rok 1769, gdy ówczesny burmistrz Wilna Bazyli Miller wydał rozporządzenie o utworzeniu cmentarza. Zdaniem historyków, na terenie nowej nekropolii chowano już wcześniej zmarłych na zarazę, samobójców oraz żołnierzy. Sama etymologia nazwy „Rossa” nie została nigdy do końca wyjaśniona. Jedna z koncepcji głosi, że nazwa wywodzi się od właścicieli gruntów, na którym powstał cmentarz. Inna, że nazwa pochodzi od „Świętojurskiej Rossy”, czyli wezwania znajdującej się tam prawosławnej, a później unickiej cerkwi św. Jerzego.

Opiekę nad nowopowstałym cmentarzem sprawowało do 1845 roku Zgromadzenie Księży Misjonarzy. Później nekropolia przeszła pod pieczę kościoła św. Jana. W ciągu następnych dziesięcioleci cmentarz stale się rozbudowywał i z czasem stał się nekropolią osób zasłużonych dla Wilna – naukowców, artystów, polityków, powstańców. Na terenie Rossy obok siebie spoczywają Polacy, Litwini oraz Białorusini. Obecnie nekropolia na Rossie składa się ze Starej (z 1769 roku) i Nowej Rosy (1847 rok), Cmentarza Wojskowego oraz pomnika „Matka i Serce Syna”. Całość liczy obecnie blisko 11 hektarów.

Górzyste położenie cmentarza, panująca cisza oraz różnorodność znajdujących się nagrobków (a może lepiej ludzkich historii?) potrafi wprowadzić w stan zadumy. Cmentarz na Rossie wspaniale pokazuje wielokulturową przeszłość Wilna. 11 listopada, w tym szczególnym dla wszystkich Polaków dniu, warto pamiętać o wszystkich (nie tylko spoczywających na wileńskiej Rossie), którzy swoim życiem – pracą i walką – budowali podstawy niepodległej Polski. Bo jak powiedział kiedyś marszałek Francji Ferdynand Foch „Ojczyzna to ziemia i groby, jak więc długo trwa pamięć o grobach, tak długo też trwa siła związku z ojczyzną”.

Najbardziej znanym miejscem cmentarza na Rossie jest oczywiście grób Józefa Piłsudskiego („Matka i Serce Syna”). Serce Marszałka, zgodnie z jego życzeniem pochowano obok jego matki – Marii Piłsudskiej z Bilewiczów. Na prostej płycie grobowej z czarnego wołyńskiego granitu nie ma ani imienia, ani nazwiska, ani daty. Jest tylko wyryty prosty krzyż i napis z fragmentami wierszy Juliusza Słowackiego – ulubionego poety Piłsudskiego (fot. K. Kartasiński).

Grób „Matka i Serce Syna”, znajduję się na małym cmentarzu wojskowym, gdzie spoczywają obok siebie żołnierze polegli w walkach o Wilno w latach 1919-1920, żołnierze z 1939 roku oraz polegli członkowie Armii Krajowej, biorący udział w operacji „Ostra Brama”. Można powiedzieć, że wszyscy oni pełnią swego rodzaju „wartę honorową” przy grobie Piłsudskiego i jego matki (fot. K. Kartasiński).

(fot. K. Kartasiński).

Na cmentarzu spoczywają również inni członkowie rodziny Józefa Piłsudskiego. Widoczny tutaj nagrobek Adama Piłsudskiego – wiceprezydenta Wilna i senatora oraz Marii Piłsudskiej z Koplewskich – pierwszej żony Marszałka (fot. K. Kartasiński).

Polecamy e-book: Paweł Rzewuski – „Wielcy zapomniani dwudziestolecia”

Paweł Rzewuski
„Wielcy zapomniani dwudziestolecia cz.1”
Wydawca: PROMOHISTORIA [Histmag.org]
Liczba stron: 58
Format ebooków: PDF, EPUB, MOBI (bez DRM i innych zabezpieczeń)
ISBN: 978-83-934630-0-8

Brama wejściowa na Rossę – w tle najstarsza część cmentarza (fot. K. Kartasiński).

(fot. K. Kartasiński).

Widoki cmentarza (fot. K. Kartasiński).

(fot. K. Kartasiński).

Pomnik Rafała Radziwiłowicza – doktora medycyny i honorowego profesora Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie (fot. K. Kartasiński).

Polecamy e-book Kamila Kartasińskiego pt. „Henryk Sienkiewicz jakiego nie znamy”:

Kamil Kartasiński
„Henryk Sienkiewicz jakiego nie znamy”
Wydawca: PROMOHISTORIA [Histmag.org]
Liczba stron: 75
Format ebooków: PDF, EPUB, MOBI (bez DRM i innych zabezpieczeń)
ISBN: 978-83-65156-10-5

Grób czterech braci Zgromadzenia Księży Misjonarzy – pierwszych opiekunów cmentarza na Rossie (fot. K. Kartasiński).

Pomnik Antoniego Wiwulskiego – wybitnego architekta, twórcy Trzech Krzyży w Wilnie czy Pomnika Grunwaldzkiego w Krakowie (fot. K. Kartasiński).

Grób hrabiego Eustachego Tyszkiewicza (fot. K. Kartasiński).

Pomnik Stanisława Kiewlicza – członka Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Wilnie (fot. K. Kartasiński).

Współczesne pomniki dwóch Litwinek (fot. K. Kartasiński).

(fot. K. Kartasiński).

Kup książkę: „Polacy na krańcach świata: XIX wiek”

Mateusz Będkowski
„Polacy na krańcach świata: XIX wiek”
Wydawca: PROMOHISTORIA [Histmag.org] i Wydawnictwo CM
Okładka: miękka
Liczba stron: 422 Wymiary: 145 x 210
Format: 145 x 210
ISBN: 978-83-66022-39-3 Oprawa: miękka

Książka dostępna również jako e-book, w trzech częściach: Część 1 Część 2 Część 3

Pomnik Joachima Lelewela – wybitnego polskiego historyka (fot. K. Kartasiński).

Grób Józefa Montwiłła – polskiego bankiera, współzałożyciela Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Wilnie (fot. K. Kartasiński).

Na drugim planie tzw. Anioł Śmierci, często przedstawiany jako wizytówka wileńskiej Rossy. Pomnik znajduję się na grobie 24-letniej Izy Salmonowiczówny, która zmarła na serce w 1901 roku. Anioł został wykonany przez Leopolda Wasilkowskiego (fot. K. Kartasiński).

Widok na Nową Rosę (fot. K. Kartasiński).

Czy pamiętamy i będziemy pamiętać? (fot. K. Kartasiński).

Bibliografia:

  • Czarnowski Ryszard Jan, Eugeniusz Wojdecki, Wilno – dzieje i obraz miasta, Wydawnictwo Jedność, Kielce 2016.
  • Kłos Juliusz, Wilno, Wydawnictwo Oddziału Wileńskiego Polskiego, Wilno 1929.
  • Sobolewski Zygmunt, Tam gdzie leżą całe pokolenia: Wilno-Rossa, Lwów- Łyczaków, Wydawnictwo Stróże, Warszawa 2001
  • Studnicki Wacław, Wilno-przewodnik, Wilno 1921.
  • Surwiło Jerzy, Cmentarz Rossa w Wilnie – wędrówka po nekropolii pamięci narodowej, Wydawnictwo Polkom, Wilno 2002.

Kup koszulkę z królową Boną:

Cena koszulki (dostępna wyłącznie wersja damska) wynosi 34,99 zł.

Kup koszulkę, wesprzyj nasz portal!

Tekst ma więcej niż jedną stronę!
Strona 1
Strona 2
Strona 3
Strona 4
Śledź nas!
Komentarze
lub zaloguj się za pośrednictwem konta Google

O autorze
Kamil Kartasiński
https://kkartasinski.pl Doktorant Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Autor publikacji "Chłopak z Wehrmachtu. Żołnierz Andersa" oraz "Odszukaj dziadka w ..."

Wszystkie teksty autora

Pierwszy polski portal historyczny
ISSN: 1896-8651
Wydawca portalu
Michał Świgoń PROMOHISTORIA
ul. Koźmiana 2/89
01-606 Warszawa
telefon: 692 929 681
m.swigon@histmag.org
NIP 626-281-54-56
Numer konta: PL 33 1140 2004 0000 3802 7410 0716
Patronaty
Jak uzyskać patronat
Kontakt z redakcją
Mateusz Balcerkiewicz
redaktor naczelny
redakcja@histmag.org
telefon: 798 537 653
Reklamuj się u nas
Oferta reklamowa
Konkursy
Nasze konkursy