Opublikowano
2015-08-03 21:13
Licencja
Wolna licencja

Okupacja, aneksja, przyłączenie – jak powstały trzy ostatnie republiki ZSRR?

(strona 2)

W wyniku tajnego protokołu paktu Ribbentrop-Mołotow kraje bałtyckie znalazły się w strefie wpływów Związku Radzickiego. W krajach tych wprowadzono ustrój komunistyczny, po czym Litwa, Estonia i Łotwa „poprosiły” o włączenie w skład ZSRR. Pomiędzy 3 a 6 sierpnia 1940 roku rząd Związku Radzieckiego pozytywnie rozpatrzył prośby.


Strony:
1 2

14 czerwca tego roku Tallin i wybrzeże północne Estonii zostały zablokowane przez marynarkę radziecką. 16 czerwca rząd ZSRR pod groźbą wojny przekazał Estonii ultimatum o wprowadzeniu radzieckich sił zbrojnych oraz o konieczności zmiany rządu estońskiego. O 8 rano 17 czerwca został zawarty protokół, znany w Estonii jako Dyktat Narewski. Strona estońska miała w ciągu 48 godzin zebrać broń od mieszkańcom kraju. Faktyczną władzę przejął przysłany z Moskwy Andriej Żdanow. Konstantyn Päts, od 1938 r. prezydent kraju, mianował premierem lewicowego lekarza i poetę Johannesa Varesa. NKWD wywiozło Pätsa w głąb Rosji, gdzie zmarł on w więzieniu w 1956 roku, a jego szczątki powróciły do kraju dopiero 21 października 1990 roku. Funkcje prezydenckie przejął Vares. Odbyły się wybory do Parlamentu, który 21 lipca ogłosił powstanie Estonii Sowieckiej i zwrócił się o przyjęcie jej w skład ZSRR, na co Rada Najwyższa wyraziła zgodę 6 sierpnia.

Łotwa

Sytuacja na Łotwie była dość podobna do Estonii i Litwy. Łotwa zdobyła niepodległość 18 listopada 1918 roku, a przez pierwsze dwa lata istnienia państwa na jego terenach trwała wojna o niepodległość, która skończyła się podpisaniem traktatu ryskiego w 1920 roku. W wojnie domowej walczyli ze sobą Łotysze i Rosjanie. Rosja Radziecka uznała niezależność Łotwy w 1920 roku. Prezydentem kraju został Karlis Ulmanis.

Schemat radzieckiej blokady morskiej i wkroczenia na teren Estonii i Łotwy (domena publiczna).

5 października 1939 roku został zawarty układ o pomocy między Łotwą a ZSRR, przewidujący wprowadzenie 25 tys. żołnierzy radzieckich. Główne bazy radzieckie znajdowały się w Windawie, Pitragsie, Priekuli i Lipawie. 16 czerwca rząd Łotwy otrzymał podobne do estońskiego ultimatum i już 17 czerwca na Łotwę zostały wprowadzone dodatkowe sile zbrojne Armii Czerwonej. Prezydentem Łotwy został Augusts Kirhenšteins. Wybrany na nowo Parlament zwrócił się do ZSRR o włączenie do państwa związkowego i 5 sierpnia Łotwa weszła w skład Związku Radzieckiego.

Aneksja krajów bałtyckich przez ZSRR uważana jest w nich za początek okupacji i jest przedmiotem konfliktu z Rosją. W Rydze istnieje Muzeum Okupacji poświęcone czasom Łotwy komunistycznej oraz okupacji niemieckiej w latach 1941-44. W Rosji terminu „okupacja” w stosunku do wydarzeń z początków sierpnia 1940 roku nie używa się.

Bibliografia:

Redakcja: Tomasz Leszkowicz


Tekst ma więcej niż jedną stronę. Przejdź do pozostałych poniżej.
Strony:
1 2
Napisz komentarz
Regulamin komentarzy
Nie ma jeszcze żadnych komentarzy
Olga Lebedeva

Pochodzi z Sankt-Petersburga, obecne studiuje na studiach magisterskich w Instytucie Historycznym na Uniwersytecie Warszawskim. Interesuje się historią XX wieku oraz stereotypami, polityką historyczną i miejscami pamięci.

Wolna licencja – ten materiał został opublikowany na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0 Polska.

Redakcja i autor zezwalają na jego dowolny przedruk i wykorzystanie (również w celach komercyjnych) pod następującymi warunkami: należy wyraźnie wskazać autora materiału oraz miejsce pierwotnej publikacji – Portal historyczny Histmag.org, a także nazwę licencji (CC BY-SA 3.0) wraz z odnośnikiem do jej postanowień. W przypadku przedruku w internecie konieczne jest także zamieszczenie dokładnego aktywnego odnośnika do materiału objętego licencją.

UWAGA: Jeśli w treści artykułu nie zaznaczono inaczej, licencja nie dotyczy ilustracji i filmów dołączonych do materiału – w kwestii ich wykorzystania prosimy stosować się do wskazówek w opisie pod nimi lub – w razie ich braku – o kontakt z redakcją: redakcja@histmag.org