Autor: Tomasz Leszkowicz
Tagi: 1945-1989, Zabytki, Historia polityczna, Ciekawostki i rocznice, Warszawa, Polska, Mazowsze
Opublikowany: 2010-07-22 21:36
Licencja: wolna licencja

Pałac Kultury i Nauki obchodzi urodziny

22 lipca 1955 r. oddano do użytku warszawski Pałac Kultury i Nauki im. Józefa Stalina, dar narodu radzieckiego dla narodu polskiego. Wzorowany na amerykańskich wysokościowcach z okresu międzywojennego, dla jednych jest symbolem radzieckiego zniewolenia, dla innych perłą architektury socrealizmu.

Legenda głosi, że Józefa Stalina zaproponował Bolesławowi Bierutowi trzy możliwe inwestycje radzieckie w Warszawie: metro, osiedle mieszkaniowe i właśnie budynek Pałacu Kultury i Nauki, a I sekretarz PZPR wybrał tę ostatnią możliwość.

Architekt radziecki Lew Rudniew, twórca projektu pałacu studiował architekturę polską, chcąc nawiązać jak najbardziej do polskiego stylu narodowego (socrealizm miał być wszak socjalistyczny w treści i narodowy w formie) i stąd w zwieńczeniu budynku widać elementy attyki z ratusza w Sandomierzu.

Pałac Kultury i Nauki widziany z Warszawskiego Centrum Finansowego (autor: Nnb, CC ASA 3,0)

Prace rozpoczęto w maju 1952 r. Na budowie pracowali robotnicy radzieccy, dla których wybudowano na warszawskich Jelonkach specjalne osiedle z własnym zapleczem socjalnym. Do dziś na osiedlu Przyjaźń stoją drewniane budynki oraz tzw. domki fińskie, wybudowane właśnie w latach pięćdziesiątych. Gdy wyprowadzili się towarzysze ze Wschodu, w barakach tych utworzono akademiki.

W trakcie prac nad Pałacem całkowicie oczyszczono z ruin kamienic plac znajdujący się pomiędzy dzisiejszymi ulicami: Emilii Plater, Świętokrzyską, Marszałkowską i al. Jerozolimskimi. Jednym z ostatnich śladów tego kwartału są wtopione w plac Defilad nazwy ulic, które biegły w tym miejscu przez budową Pałacu. Większość rzeźb zdobiących budynek została wykonana fabrycznie, wyjątek stanowią dwie znajdujące się przy głównym wejściu pomniki Kopernika i Mickiewicza (dwóch „postępowych” bohaterów w komunistycznej wizji historii). Z tej samej strony umieszczono także kamienną trybunę honorową, na której dygnitarze partyjni przyjmowali m.in. pochody pierwszomajowe.

Pałac otwarty został 22 lipca 1955 r., w Święto Odrodzenia (rocznicę wydania Manifestu PKWN, symbolicznego początku Polski Ludowej), czyli w dziesiąte urodziny PRL. Budynek o bardzo jasnej fasadzie, która przez lata zszarzała, górował nad Warszawą. W kolosalnym wieżowcu o wysokości 230 metrów (wraz z iglicą) i kubaturze 817 000 metrów sześciennych, ulokowano m.in. Muzeum Techniki, Muzeum Ewolucji PAN, Pałac Młodzieży z basenem oraz Salę Kongresową, w której odbywały się zarówno wielkie uroczystości państwowe (na czele ze zjazdami PZPR) jak i wydarzenia kulturalne (w 1967 r. dał tu koncert zespół The Rolling Stones). Na iglicy umieszczono nadajniki radiowe i telewizyjne. Największą atrakcją jest jednak taras widokowy na 30. piętrze, z którego doskonale widać całą stolicę.

Przez lata PKiN stał się symbolem Warszawy. Tutaj chciał dokonać samospalenia bohater Małej Apokalipsy Tadeusza Konwickiego, zburzyć go udało się Ryszardowi Ochódzkiemu w komedii Rozmowy kontrolowane. W 2007 r. budynek został wpisany do rejestru zabytków, co wywołało sprzeciw części ludzi kultury i mediów.

Wydaje się więc, że w sporze o PKiN, toczącym się prawdopodobnie od końca PRL, przewagę uzyskali zwolennicy zachowania pałacu. Wpisanie do rejestru zabytków w zasadzie chroni go przez zburzeniem, jednak co jakiś czas odradza się koncepcja zasłonięcia go nowymi wieżowcami - takie rozwiązanie częściowo zakłada nowy plan zagospodarowania placu Defilad opracowany w warszawskim ratuszu.

Pałac Kultury i Nauki – zobacz też:

Korekta: M. Turajski

Polecamy e-book Pawła Rzewuskiego „Warszawa — miasto grzechu: Prostytucja w II RP”:

Paweł Rzewuski
„Warszawa — miasto grzechu: Prostytucja w II RP”
Wydawca: PROMOHISTORIA [Histmag.org]
Liczba stron: 109
Format ebooków: PDF, EPUB, MOBI (bez DRM i innych zabezpieczeń)
ISBN: 978-83-934630-6-0

Książkę można też kupić jako audiobook, w tej samej cenie. Przejdź do możliwości zakupu audiobooka!

Śledź nas!
Komentarze
lub zaloguj się za pośrednictwem konta Google

O autorze
Tomasz Leszkowicz
Doktor historii, absolwent Uniwersytetu Warszawskiego. Redaktor działu naukowego, członek redakcji merytorycznej portalu od października 2006 roku, redaktor naczelny Histmag.org od grudnia 2014 roku do lipca 2017 roku. Specjalizuje się w historii dwudziestego wieku (ze szczególnym uwzględnieniem PRL), interesuje się także społeczno-polityczną historią wojska. Z uwagą śledzi zagadnienia związane z pamięcią i tzw. polityką historyczną (dawniej i dziś). Autor artykułów w czasopismach naukowych i popularnych. W czasie wolnym gra w gry z serii Europa Universalis, słucha starego rocka i ogląda seriale.

Wszystkie teksty autora

Polecamy artykuł...
Pierwszy polski portal historyczny
ISSN: 1896-8651
Wydawca portalu
Michał Świgoń PROMOHISTORIA
ul. Koźmiana 2/89
01-606 Warszawa
m.swigon@histmag.org
NIP 626-281-54-56
Numer konta: PL 33 1140 2004 0000 3802 7410 0716
Patronaty
Jak uzyskać patronat
Kontakt z redakcją
Mateusz Balcerkiewicz
redaktor naczelny
redakcja@histmag.org
Reklamuj się u nas
Oferta reklamowa
Konkursy
Nasze konkursy