Autor: Michał Staniszewski
Tagi: Książki, Historia wojskowości, Recenzje
Opublikowany: 2013-03-04 15:00
Licencja: wolna licencja

Piotr Cichoracki – „Stołpce-Łowcza-Leśna” – recenzja i ocena

Pewnego pięknego dnia do małego, sennego miasteczka wpadła grupa uzbrojonych bandytów. Lepiej uzbrojona od stróżów prawa, wykorzystująca przewagę liczebną i zaskoczenie. Obrabowali bank, zaatakowali pocztę i telegraf i zabili kilku mundurowych. Następnie odjechali, nim przybyła kawaleria – i wszelki słów o nich zaginął.

Piotr Cichoracki
Stołpce-Łowcza-Leśna. II Rzeczpospolita
Ocena: 8
34,00 zł
Wydawca: LTW
Rok wydania: 2012
Okładka: miękka
Liczba stron: 340+12 il.+4 map.
ISBN: 978-83-7565-252-9

To wydarzenie, świetnie pasujące do amerykańskiego Dzikiego Zachodu, miało miejsce w XX wieku, w powiatowym mieście na polskich Kresach Wschodnich. Ale to jedyny wyróżnik – pozostałe elementy się zgadzają. Bandyci obrabowali miasteczko, zabili lub zranili ludzi z biura „miejscowego” szeryfa i odjechali w stronę wschodu słońca. Zaś kawaleria nie dała rady ich doścignąć…

Nie przebrzmiały echa tego napadu, a już doszło do kolejnego – rabunku pociągu w stylu braci Franka i Jessego Jamesów. Epilogiem tych wydarzeń była zaś nieudana obława na wycofujących się bandytów, czy może partyzantów – określenie zależy od ładunku emocjonalnego, jakim obdarza się głównych bohaterów.

Wspomniane wydarzenia przedstawia w swojej najnowszej książce prof. Piotr Cichoracki, dokonując gruntownej kwerendy w archiwach polskich oraz – na ile pozwalały na to okoliczności – wschodnich. Należy pamiętać, że nasi wschodni sąsiedzi (Rosja i Białoruś) mają bardzo restrykcyjne podejście do dokumentów państwowych, a tych należących do różnego rodzaju resortów siłowych i mundurowych w szczególności.

Jednak te ewentualne trudności nie przeszkodziły Autorowi recenzowanej książki szczegółowo, krok po kroku. przedstawić wspomniane wydarzenia. Prof. Cichorackiemu pomagają w tym nie tylko dokumenty urzędowe, ale również wspomnienia i licznie cytowane gazety. Autor nie zawierza źródłom (a zwłaszcza gazetom – cóż, już w okresie międzywojennym czwarta władza lubiła przedstawiać „swoją jedynie słuszną” wersję wydarzeń) bezkrytycznie, nie unika więc stawiania pytań i dzielenia się z Czytelnikiem swoimi wątpliwościami. Prezentuje jednak kryjące się w źródłach poszlaki, zostawiając pole do własnych interpretacji.

Nie ogranicza się również do samego relacjonowania faktów. Prof. Cichoracki przedstawia również ich skutki oraz echo w II RP, z czynnikami rządowymi na czele. Stara się również nakreślić tło, w którym działali ówcześni „leśni” (a może „stepowi”?), tak polityczne, jak i ekonomiczne.

W analizie brakuje jednak jednej rzeczy. Jako miłośnik wojska i wojskowości, szczególnie odczułem brak rozdziału poświęconego właśnie tej tematyce. Nie mówię tu o jakimś szczegółowym przedstawieniu Wojska Polskiego w 1924 r., a raczej o ogólnym opisie struktur organizacyjnych i wyposażenia sprzętowego jednostek działających na terenie opisywanych wydarzeń – co pojawiało się epizodycznie i nieprecyzyjnie. Brakowało mi również opisów samej wojny partyzanckiej jako konfliktu oraz sposobów tak jej prowadzenia, jak i zwalczania partyzantki. Można było również – dla przykładu – skonfrontować działalność oddziałów dywersyjnych Armii Czerwonej z działalnością tzw. lotnych Kolumn Irlandzkiej Armii Republikańskiej – czasów Michaela Collinsa lub Eamona de Valery z czasów wojny domowej na Szmaragdowej Wyspie. Dałoby to nie tylko ogląd, z czym musiały się zmagać Siły Zbrojne II RP, ale też pokazałoby, że ich niepowodzenia nie wynikały ze specyfiki polskiej, ale były normą nawet u zwycięskiego i bogatego mocarstwa. Tak więc, choć z książki może wynikać coś innego – nie mamy się czego wstydzić.

Redakcja i korekta: Agnieszka Kowalska

Śledź nas!
Komentarze

O autorze
Michał Staniszewski
Absolwent Wydział Historycznego UW, autor książki „Fort Pillow 1864”. Badacz zagadnień związanych z historią wojskowości, a w szczególności wpływu wojny na przemiany społecznych, gospodarczych i kulturowych - ze szczególnym uwzględnieniem konfliktów XIX wieku.

Wszystkie teksty autora

Pierwszy polski portal historyczny
ISSN: 1896-8651
Wydawca portalu
Michał Świgoń PROMOHISTORIA
ul. Koźmiana 2/89
01-606 Warszawa
telefon: 692 929 681
m.swigon@histmag.org
NIP 626-281-54-56
Numer konta: PL 33 1140 2004 0000 3802 7410 0716
Patronaty
Jak uzyskać patronat
Kontakt z redakcją
Mateusz Balcerkiewicz
redaktor naczelny
redakcja@histmag.org
telefon: 798 537 653
Reklamuj się u nas
Oferta reklamowa
Konkursy
Nasze konkursy