Autorzy: Piotr Kujko , Tomasz Leszkowicz
Tagi: Zabytki, Reportaże/relacje, II wojna światowa, Warszawa, Polska, Mazowsze
Opublikowany: 2012-08-01 12:38
Licencja: wszystkie prawa zastrzeżone

Powązki Wojskowe - miejsce wiecznego spoczynku Powstańców (fotoreportaż)

1 sierpnia to tradycyjnie dzień obchodów rocznicy wybuchu powstania warszawskiego - bohaterskiego i tragicznego zrywu Armii Krajowej. O godz. 17:00 (Godzina „W”) na Cmentarzu Wojskowym na warszawskich Powązkach rozpoczną się uroczystości ku czci powstańców. To właśnie tam pochowana jest większość polskich żołnierzy walczących w stolicy od 1 sierpnia do 2 października 1944 r.

Pochówki na Cmentarzu Wojskowym rozpoczęły się niedługo po powrocie ludności Warszawy do zrujnowanej stolicy w 1945 r. W całą akcję, wspieraną m.in. przez pozostającego w kraju dowódcę legendarnego zgrupowania AK płk. Jana Mazurkiewicza „Radosława”, zaangażowano wiele wysiłku - oprócz ekshumacji prowizorycznych pochówków z 1944 r. ciał poszukiwano także wśród gruzów zniszczonych budynków. Żołnierzy chowano przede wszystkim na Powązkach, cywilów grzebano zaś w zbiorowych mogiłach na terenie sąsiadującym z Cmentarzem Wolskim (tzw. Cmentarz Powstańców Warszawy).

Charakterystyczne brzozowe krzyże wyraźnie wskazują miejsce spoczynku powstańców. Znajduje się ono na prawo od Alei Głównej (biegnącej od bramy przy ul. Powązkowskiej i domu przedpogrzebowego), między pierwszym a drugim rondem, tuż przed miejscem pochówku dygnitarzy PRL oraz przebiegającą poprzecznie Aleją Profesorską. Są to przede wszystkim kwatery A24, A26 i A28.

W miejscu tym złożono także prochy walczących w powstaniu żołnierzy Armii Ludowej (na zdjęciu). Nieco bliżej początku Alei Głównej, po prawej stronie, znajdują się także mogiły żołnierzy 1 Armii WP poległych w walce o Pragę i na lewobrzeżnych przyczółkach.

Miejscem szczególnej pamięci jest znajdujący się pośród mogił pomnik Gloria Victis (Chwała Pokonanym). To przy nim tradycyjnie składane są kwiaty 1 sierpnia o godz. 17:00.

Dawni towarzysze broni również po śmierci zostali pochowani obok siebie. Na zdjęciu: mogiły żołnierzy zgrupowania AK „Gurt”, walczącego w Śródmieściu Północnym.

Groby żołnierzy Zgrupowania „Elektrownia”, wchodzącego w skład Grupy Bojowej „Krybar,” walczącej na Powiślu.

Miejsce pochówku żołnierzy Obwodu AK „Żywiciel”, walczącego na Żoliborzu. Nazwa formacji pochodzi od pseudonimu dowódcy obwodu - ppłk. Mieczysława Niedzielskiego „Żywiciela”

Kwatera Pułku „Baszta”, walczącego na Mokotowie.

Batalion „Parasol” wywodził się z oddziałów Grup Szturmowych Szarych Szeregów. W powstaniu walczył w składzie elitarnego zgrupowania Kedywu KG AK „Radosław” m.in. na Woli, Starym Mieście i Czerniakowie. Na zdjęciu: grób dwóch niezidentyfikowanych żołnierzy „Parasola” poległych w walkach o utrzymanie przyczółka czerniakowskiego.

Szczególną uwagę zwraca także kwatera legendarnego batalionu harcerskiego „Zośka” ze znajdującym się przy niej pomnikiem, na którym wymieniono poległych w konspiracji i powstaniu żołnierzy jednostki.

Grób ppor. hm. Tadeusza Zawadzkiego „Zośki”, dowódcy Grup Szturmowych Szarych Szeregów, imiennika harcerskiego batalionu AK, poległego 20 sierpnia 1943 r. w czasie akcji pod Sieczychami.

Grób ppor. phm. Bronisława Pietraszewicza „Lota”, oficera oddziału dywersyjnego Kedywu KG AK „Agat/Pegaz” (późniejszego batalionu „Parasol”), dowódcy zamachu na Franza Kutscherę.

Grób por. Stanisława Kotorowicza „Crowna”, cichociemnego, żołnierza Brygady Dywersji „Broda 53”, poległego w wyniku ran odniesionych w akcji pod Celestynowem 19 maja 1943 r.

Grób strz. Zbigniewa Poradowskiego „Jerzego”, poległego w wieku 17 lat żołnierza batalionu „Bończa” Zgrupowania „Róg”, walczącego na Starym Mieście, Powiślu i w Śródmieściu.

Wśród miejsc wartych pamięci nie można zapomnieć także o symbolicznym grobie gen. Augusta Emila Fieldorfa „Nila” - dowódcę Kedywu KG AK, zastępcę dowódcy Armii Krajowej i planowanego kierownika konspiracyjnej organizacji „NIE”, przygotowanej do działalności przeciw okupacji sowieckiej. W 1950 r. mimo zaprzestania działalności konspiracyjnej został aresztowany przez UB, skazany w sfingowanym procesie i zamordowany 24 lutego 1953 r. w Więzieniu Mokotowskim w Warszawie. Jego ciało pochowano prawdopodobnie skrycie w tzw. Kwaterze na Łączce. W miejscu tym obecnie trwają prace ekshumacyjne prowadzone przez Instyt Pamięci Narodowej.

Fotografie: Piotr Kujko, tekst: Tomasz Leszkowicz:

Zapraszamy do udziału w naszej akcji „Zapal znicz dla polskich żołnierzy” - oddajmy cześć tym, którzy polegli walcząc o niepodległość Polski.

Polecamy e-booka „Z Miodowej na Bracką”:

Maciej Bernhardt
„Z Miodowej na Bracką. Opowieść powstańca warszawskiego”
Wydawca: Histmag.org
Okładka: miękka
Liczba stron: 334
Format: 140x195 mm
ISBN: 978-83-925052-9-7

Zobacz też:

Śledź nas!
Komentarze
lub zaloguj się za pośrednictwem konta Google

O autorze
Piotr Kujko
Student fotografii prasowej, reklamowej i wydawniczej na Uniwersytecie Warszawskim. Absolwent LO im. Emilii Plater w Białej Podlaskiej. Finalista ogólnopolskiej olimpiady historycznej z roku 2009. Współtwórca Polskiej Wspólnoty Rastafari. Jeśli chodzi o historię, interesuje się Powstaniu Warszawskim oraz Zimnej Wojnie, w fotografii - fotografią portretową i uliczną. Oprócz tego interesuje się muzyką i historią muzyki reggae, historią ruchu Rastafari, grafiką i grami komputerowymi. Jego prace można odnaleźć na stronie www.piotrkujko.pl

Wszystkie teksty autora
Tomasz Leszkowicz
Doktor historii, absolwent Uniwersytetu Warszawskiego. Publicysta Histmag.org, redakcji merytorycznej portalu w l. 2006-2021, redaktor naczelny Histmag.org od grudnia 2014 roku do lipca 2017 roku. Specjalizuje się w historii dwudziestego wieku (ze szczególnym uwzględnieniem PRL), interesuje się także społeczno-polityczną historią wojska. Z uwagą śledzi zagadnienia związane z pamięcią i tzw. polityką historyczną (dawniej i dziś). Autor artykułów w czasopismach naukowych i popularnych. W czasie wolnym gra w gry z serii Europa Universalis, słucha starego rocka i ogląda seriale.

Wszystkie teksty autora

Sonda!
Pierwszy polski portal historyczny
ISSN: 1896-8651
Wydawca portalu
Michał Świgoń PROMOHISTORIA
ul. Koźmiana 2/89
01-606 Warszawa
m.swigon@histmag.org
NIP 626-281-54-56
Numer konta: PL 33 1140 2004 0000 3802 7410 0716
Patronaty
Jak uzyskać patronat
Kontakt z redakcją
Mateusz Balcerkiewicz
redaktor naczelny
redakcja@histmag.org
Reklamuj się u nas
Oferta reklamowa
Konkursy
Nasze konkursy