Psie zaprzęgi naprawdę bronią Grenlandii. Oto ich historia

Grenlandia, amerykański samolot, przed którym widoczny jest psi zaprzęg, 1943 r.

Nie jest całkiem jasne, kto był inicjatorem powstania jednostek lądowych, które miały poruszać się po Grenlandii, dzięki psom zaprzęgniętym w sanie. Najczęściej w tym kontekście wymienia się dwie postaci. Są to Eske Brun, duński gubernator Grenlandii oraz Edward Smith, amerykański pułkownik piechoty morskiej. Przyjmuje się, że to z ich inicjatywy w 1941 roku sformowano pierwsze jednostki, które realizowały zadania w warunkach wojennych. Funkcjonowały pod nazwą Patrol Zaprzęgowy Północno-Wschodniej Grenlandii.

Patrol Zaprzęgowy Północno-Wschodniej Grenlandii

Były to patrole składające się z duńskich, norweskich oraz grenlandzkich (inuickich) myśliwych, które przemierzały ponad tysiąc kilometrów wybrzeża w poszukiwaniu niemieckich najeźdźców organizujących na Grenlandii stacje pogodowe. Łącznie do 1945 roku służyło w ten sposób 27 osób. Jak wskazuje Bob Desh, to dzięki zgłoszeniu dokonanemu przez patrol korzystający z psich zaprzęgów, udało się armii amerykańskiej dokonać pierwszego przejęcia morskiego w czasie II wojny światowej. Był 1941 rok.

Psi zaprzęg, zdjęcie poglądowe z lat 40.

domena publiczna

Patrole kontynuowały swoje działania do końca II wojny światowej. Ich działalność nie ograniczała się jednak wyłącznie do obserwacji. Wykonywano też misje bojowe. Przykładowo 22 kwietnia 1944 roku, sześcioosobowy patrol zaatakował niemiecką stację pogodową na wyspie Shannon. W wyniku wymiany ognia zginął jeden z niemieckich oficerów. Patrol zmuszony był się wycofać, zaś niemieccy żołnierze zostali ewakuowani samolotem. Dzięki sprawnie przeprowadzonej akcji, stacja pogodowa nie mogła już dłużej pełnić swojej funkcji.

Po wyzwoleniu Danii spod niemieckiej okupacji Patrol Zaprzęgowy Północno-Wschodniej Grenlandii został rozwiązany, choć jego członkowie pozostawali na bardzo zbliżonych stanowiskach. Sama koncepcja przetrwała jednak czasy wojenne, choć w nieco zmienionej formie i pod inną nazwą.

Patrol Psich Zaprzęgów „Sirius”

Być może spokojniejsza sytuacja geopolityczna wpłynęłaby na rozwiązanie patroli. Po latach II wojny światowej nastał jednak okres zimnej wojny, a wraz z nim obawy przed sowieckimi roszczeniami terytorialnymi w rejonie Arktyki. Grenlandia z perspektywy prowadzenia operacji wojskowych pozostawała ważnym strategicznie miejscem. Z tego względu patrole psich zaprzęgów zostały nie tylko utrzymane, ale także przypisano im nową rolę i nazwę.

Powołanie Patrolu Psich Zaprzęgów „Sirius” (nazwa nawiązująca do najjaśniejszej gwiazdy należącej do gwiazdozbioru Wielkiego Psa) miało miejsce 18 sierpnia 1950 roku (początkowa nazwa jednostki to „Operation Resolut”). Patrole łączyły funkcję militarną, policyjną i nadzorczo-pomocniczą, w ramach której wspierano też różne działania o charakterze sportowym czy badawczym.

Emblemat używany przez Patrol Sirius (fot. Skjoldbro)

licencja CC BY-SA 4.0

Patrol Sirius funkcjonuje do dzisiaj i uchodzi za elitarną jednostkę duńskiej marynarki wojennej. Obecnie służy tam łącznie jedynie 12 osób. Nowi członkowie łączeni są w pary z bardziej doświadczonymi członkami. Jak wskazuje Leif Vanggaard na każdy patrol składa się dwóch mężczyzn i 10 psów. Patrolują oni obszar o długości od trzech do czterech tysięcy kilometrów. Służba w tej jednostce wymaga nie tylko odpowiednich predyspozycji fizycznych związanych z trudnymi i często ekstremalnymi warunkami atmosferycznymi, ale też psychicznych, gdyż przed okres kilku miesięcy możliwa jest całkowita izolacja od innych ludzi. Misja pojedynczego patrolu trwa nawet do 26 miesięcy.

Pewną ciekawostką może być fakt, że w 2000 roku czteromiesięcznej wyprawie towarzyszył ówczesny książę Danii, a obecny król – Fryderyk X. Dowodzi to rangi i wspomnianej elitarności jednostek, których historia liczy już ponad 80 lat.

zobacz też

Artykuły

Historia Grenlandii w pigułce: dzieje największej wyspy świata

Jakub Jagodziński