Autor: Sebastian Adamkiewicz
Tagi: Opinie, Historia współczesna, Polska
Opublikowany: 2021-10-12 19:03
Licencja: wolna licencja

Sebastian Adamkiewicz: Albo pozwolimy pewnym obelgom istnieć, albo uznamy, że musimy stępić w sobie najbardziej negatywne emocje

Najistotniejsze dyskusje toczą się na marginesach. Otóż podobno jedna z rozlicznych lewicowych podgrup zwróciła uwagę na grubą niestosowność używania słowa „cham”, twierdząc, że to słowo trącające klasizmem. Jako samozwańczy ekspert od obelg, wulgaryzmów i przekleństw śpieszę z objaśnieniem.

Słowo „cham” ma proweniencję biblijną. Cham był synem Noego i ojcem Kanaana. Gdy pewnego razu Noe upił się winem i nagi zasnął, Cham miał nie tylko nie okryć rodziciela, ale także rozgłaszać, że widział staruszka gołego i pijanego, a także naśmiewać się z tego widoku. Bóg miał za to ukarać syna Chama i sprawić, że jego potomstwo tworzyć miało ludy skazane na służenie innym. Tyle mitologia biblijna.

Legenda ta nacechowała słowo „cham” dwojakim znaczeniem. Z jednej strony określano nim ludzi nieokrzesanych, niekulturalnych, łamiących zasady i obyczaje, grubiańskich. Z drugiej rozumiano go poprzez rzekomą klątwę służenia innym. Tak funkcjonowało to w języku polskim. Dlatego grupy uprzywilejowane w dawnej Polsce „chamami” często określały inne warstwy społeczne - głównie chłopów. Oczywiście od początku miało to znaczenie pejoratywne. Łączyło w sobie przekonanie, że warstwy niższe pozbawione są etosu (a z pewnością nie uznają etosu szlacheckiego), a w związku z tym ich funkcją jest służenie innym. Klasistowskie? Element rasizmu stanowego? Jak mówił Jan Paweł II: JESZCZE JAK!

Tyle że wraz z rozkładem systemu stanowego semantyczne skojarzenia uległy zubożeniu. Dziś pewnie mało kto używa słowa „cham” w kontekstach klasowych. Podobnie mało kto słysząc o „ruchaniu”, ma na myśli przemieszczanie się, a raczej kojarzy mu się to z czymś zupełnie innym. Cham pozostaje jako słowo określające człowieka pozbawionego kultury, kultury rozumianej jako uniwersalny system układania pozytywnych relacji międzyludzkich. Niemal identyczny proces dotyczy obelgi „kmiot” (notabene jeden z oburzonych używaniem słowa „cham”, sam potrafi innych wyzywać od „kmiotów”), który był zwulgaryzowaną wersją słowa kmieć, czyli chłop.

Generalnie etymologia naszych pejoratywnych określeń innych osób zazwyczaj jest głęboko osadzona w historii, niosąc cały ciężar negatywnych skojarzeń, jakie mieli nasi przodkowie. My z kolei dzisiaj dostrzegamy w tych stereotypach krzywdzące uproszczenia lub wręcz wykluczenie. Tak jest z „debilami”, „kretynami” czy „idiotami”. Oczywiście wiele z nich straciło już swój wykluczający charakter, ale wiele jednak zachowało ostrze nakierowane na konkretne cechy i skłonności (te należy bezwzględnie eliminować).

I co w tej sytuacji? Oczywiście wulgaryzmów można po prostu nie używać. Tyle że są one częścią języka i nie ma chyba systemu językowego, w którym nie występują. Dlaczego? Bo mają jedną ważną funkcję. Określają takie emocje, których nie da się nazwać językiem powszechnie uznawanym za kulturalny.

Albo więc pozwolimy pewnym obelgom istnieć, dostrzegając zmienność języka, albo uznamy, że musimy stępić w sobie najbardziej negatywne emocje. Tylko czy to drugie jest w ogóle możliwe?

Artykuły publicystyczne w naszym serwisie zawierają osobiste opinie naszych redaktorów i publicystów. Nie przedstawiają one oficjalnego stanowiska redakcji „Histmag.org”. Masz inne zdanie i chcesz się nim podzielić na łamach „Histmag.org”? Wyślij swój tekst na: redakcja@histmag.org. Na każdy pomysł odpowiemy.

Polecamy e-book Tomasza Leszkowicza „Ludowe Wojsko Polskie w cieniu zimnej wojny”

Tomasz Leszkowicz
„Ludowe Wojsko Polskie w cieniu zimnej wojny”
12,90 zł
Wydawca: PROMOHISTORIA [Histmag.org]
Liczba stron: 181
Format ebooków: PDF, EPUB, MOBI (bez DRM i innych zabezpieczeń)
ISBN: 978-83-65156-47-1

Śledź nas!
Komentarze
lub zaloguj się za pośrednictwem konta Google

O autorze
Sebastian Adamkiewicz
Publicysta portalu „Histmag.org”, doktor nauk humanistycznych, asystent w dziale historycznym Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi, współpracownik Dziecięcego Uniwersytetu Ciekawej Historii współzałożyciel i członek zarządu Fundacji Nauk Humanistycznych. Zajmuje się badaniem dziejów staropolskiego parlamentaryzmu oraz kultury i życia elit politycznych w XVI wieku. Interesuje się również zagadnieniami związanymi z dydaktyką historii, miejscem „przeszłości” w życiu społecznym, kulturze i polityce oraz dziejami propagandy. Miłośnik literatury faktu, podróży i dobrego dominikańskiego kaznodziejstwa. Współpracuje - lub współpracował - z portalem onet.pl, czasdzieci.pl, novinka.pl, miesięcznikiem "Uważam Rze Historia".

Wszystkie teksty autora

Polecamy artykuł...
Pierwszy polski portal historyczny
ISSN: 1896-8651
Wydawca portalu
Michał Świgoń PROMOHISTORIA
ul. Koźmiana 2/89
01-606 Warszawa
m.swigon@histmag.org
NIP 626-281-54-56
Numer konta: PL 33 1140 2004 0000 3802 7410 0716
Patronaty
Jak uzyskać patronat
Kontakt z redakcją
Mateusz Balcerkiewicz
redaktor naczelny
redakcja@histmag.org
Reklamuj się u nas
Oferta reklamowa
Konkursy
Nasze konkursy