Sensacyjne odkrycie: Czy pod posadzką kościoła w Maastricht odkryto grób jednego z muszkieterów?
Zobacz także:
Przez stulecia dokładne miejsce pochówku d’Artagnana, jednego z czterech muszkieterów opisanych na kartach powieści Aleksandra Dumasa, pozostawało nieznane. Źródła z epoki wspominały jedynie o tym, że został pogrzebany w poświęconej ziemi pod Maastricht, ale nie podawały dokładnej lokalizacji. Odkrycie pod zapadniętą posadzką kościoła jest więc nie tylko naukową sensacją, ale także dowodem na to, że czasem to zwykły przypadek – w tym przypadku osunięcie się podłogi – potrafi napisać najbardziej niezwykłe rozdziały historii.
Kim był d'Artagnan?
Historyczny d’Artagnan, w odróżnieniu od swojego literackiego pierwowzoru, nie był postacią zmyśloną. To pochodzący z Gaskonii Charles de Batz-Castelmore. Mając 17 lat opuścił rodzinny dom i udał się do Paryża, gdzie dołączył do królewskich muszkieterów. Służył wiernie Ludwikowi XIV, a za swoje zasługi otrzymał tytuł marszałka polnego.
A tak bohatera opisał francuski pisarz:
Był to młodzieniec… nakreślmy jego wizerunek jednym pociągnięciem pióra. Wyobraźcie sobie Don Kichota w osiemnastym roku życia, Don Kichota bez pancerza i nagolenników, Don Kichota w kaftanie wełnianym, którego kolor niebieski przeszedł w odcienie to brudnozielonkawe, to brudnobłękitne. Twarz pociągła i śniada, kości na policzkach wystające, wymowny znak przebiegłości, szczęki nadmiernie rozwinięte, nieomylna wskazówka pochodzenia gaskońskiego, oko rozwarte i rozumne, wreszcie nos zagięty, lecz o liniach wykwintnych, za duży na młokosa, na człowieka zaś dojrzałego za mały. Mniej wprawnemu oku wydałby się on może podróżującym synem zagrodnika, gdyby nie długa szpada, która zwieszona na skórzanym pasie biła go po nogach, i gdyby nie wierzchowiec z najeżoną sierścią, którego dosiadał. Bo młodzieniec nasz miał wierzchowca, i to tak niezwykłego, że zwracał powszechną uwagę: był to podjezdek bearneński, mający już dwanaście do czternastu lat, maści żółtej, z ogonem pozbawionym włosa, którego brak nagradzały suto zarośnięte pęciny.
Śmierć d’Artagnana pod Maastricht
Zginął 25 czerwca 1673 roku podczas oblężenia Maastricht w trakcie wojny francusko-holenderskiej. Zgon nastąpił prawdopodobnie w wyniku postrzełu, ponieważ kula trafiła go w gardło .
Jak podaje miejscowa tradycja, żołnierze pochowali swojego dowódcę w pośpiechu, niedaleko pola bitwy. Kościół św. Piotra i Pawła znajduje się w dzielnicy Wolder w w Maastricht, w pobliżu miejsca, gdzie obozowała armia francuska. Dlaczego nie przewieziono ciała do Paryża? Odpowiedź jest prozaiczna: letni upał uniemożliwiłby transport na tak znaczną odległość .
O tym, że kościół w Maastricht może kryć grób d’Artagnana, spekulowano od dawna. Gdy w lutym 2026 roku część posadzki w kościele uległa zapadnięciu, robotnicy nie spodziewali się, że natrafią na ślad jednej z najbardziej barwnych postaci XVII-wiecznej Europy. Okazało się bowiem, że pod płytami odkryto grób. Jak twierdzą archeolodzy, może to być miejsce spoczynku Charlesa de Batz de Castelmore d’Artagnana – słynnego muszkietera, który posłużył za pierwowzór bohatera powieści Aleksandra Dumasa.
Jednak dopiero teraz pojawiła się realna szansa na potwierdzenie tych przypuszczeń. Z miejsca pochówku pobrano próbki DNA z żuchwy, które są obecnie porównywane z materiałem genetycznym żyjących potomków muszkietera. Znaleziono tam również inne przedmioty: monetę z około 1660 roku oraz ołowianą kulę. Oba artefakty idealnie pasują do epoki, w której żył i zginął d’Artagnan.
Poszlaka ołtarzowa
Jednym z kluczowych argumentów przemawiających za tożsamością znalezionych szczątków jest miejsce ich odkrycia, ponieważ znajdowały się tuż przed ołtarzem. Jak tłumaczy diakon Jos Valke, zachował się list z epoki, w którym napisano, że d’Artagnan został pochowany w poświęconej ziemi. Pochówek dokonany w tym miejscu pasuje do tego opisu. Co więcej, wszystkie zgromadzone poszlaki takie jak: lokalizacja, moneta, kula oraz przekazy historyczne, tworzą spójną całość.
Obecnie trwają żmudne badania genetyczne, które mają potwierdzić lub wykluczyć, czy szczątki spoczywające pod posadzką kościoła należą do słynnego muszkietera. Jeśli hipoteza się potwierdzi, Maastricht zyska niezwykły zabytek, czyli autentyczny grób człowieka, który stał się inspiracją dla jednej z najbardziej rozpoznawalnych literackich postaci świata.
Źródła:
Skeleton of Three Musketeers hero d’Artagnan may have been found [online:] www.theguardian.com, odczyt w dn. 30.03.2026 r.
Toby Sterling, Lost remains of French musketeer d'Artagnan may have been found in Dutch church [online:] www.reuters.com, odczyt w dn. 30.03.2026 r.
Mohan Sinha, Grave in Netherlands may hold remains of French musketeer d'Artagnan [online:] www.manilanews.net, odczyt w dn. 30.03.2026 r.
Paul Kirby, Pod holenderskim kościołem mogą znajdować się szczątki muszkietera d'Artagnana [online:] www.bbc.com, odczyt w dn. 30.03.2026 r.
