Sirimavo Bandaranaike – pierwsza kobieta, która została premierem

21 lipca 1960 r. premierem Cejlonu (wówczas jeszcze brytyjskiego dominium) została Sirimavo Bandaranaike. Funkcję szefa rządu wyspy pełniła trzykrotnie, łącznie przez 18 lat, prowadząc swój kraj do pełnej niezależności.

Sirimavo Bandaranaike – zobacz też: Zamach na Indirę Gandhi – niekończąca się wendetta

Sirimavo Bandaranaike na początku lat 80. (fot. Anuradha Dullewe Wijeyeratne, opublikowano na licencji Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported).

Sirimavo Ratwatte Dias Bandaranaike urodziła się 17 kwietnia 1916 roku. Kształciła się na wyspie, a w 1940 r. poślubiła Solomona Bandaranaike, absolwenta Oxfordu i urzędnika brytyjskiej administracji kolonialnej. Jej mąż po uzyskaniu przez Cejlon statusu dominium wszedł do rządu, a w 1951 r. utworzył niepodległościową Cejlońską Partię Wolności. Jako jej lider w 1956 r. został premierem i ministrem spraw zagranicznych Cejlonu, prowadzącym politykę o charakterze lewicowym (popierał politykę neutralności, wprowadzał postępowe reformy, przeprowadził nacjonalizację). Zginął 29 września 1959 r. zamordowany przez mnicha buddyjskiego.

Sirimavo Bandaranaike, do tej pory członek senatu, objęła urząd premiera Cejlonu 21 lipca 1960 r., stając się w ten sposób pierwszą kobietą-premierem na świecie. Kontynuowała politykę męża, nacjonalizując banki i firmy ubezpieczeniowe oraz odbierając szkolnictwo z rąk Kościoła rzymskokatolickiego. W tym czasie wprowadzono język syngaleski jako oficjalny język państwowy, co zaogniło konflikt konflikt etniczny na wyspie – stanowiący mniejszość Tamilowie, zamieszkujący północ wyspy poczuli się dyskryminowani przez liczniejszych Syngalezów (w 1983 r. organizacja Tamilskie Tygrysy rozpoczęła powstanie, zakończone dopiero w 2009 r. kapitulacją zdziesiątkowanych bojowników). W polityce zagranicznej Bandaranaike popierała Ruch Państw Niezaangażowanych, nawiązała też relacje z ZSRR i ChRL. W 1962 r. obroniła się przed puczem wojskowym, zorganizowanym przez oficerów katolickich. W 1965 r. jej partia przegrała wybory, wobec czego Bandaranaike musiała ustąpić.

W 1970 r., po kolejnych wyborach wygranych przez związaną z nią koalicję partyjną, Sirimavo Bandaranaike ponownie objęła fotel premiera Cejlonu. W 1971 r. wybuchło na wyspie powstanie marksistowskie. Po początkowych klęskach, armia rządowa powstrzymała bojowników przy pomocy oddziałów przysłanych z Indii i Pakistanu. 22 maja 1972 r. uchwalona została konstytucja cejlońska, która wprowadzała system republikański i zmieniała nazwę państwa na Sri Lanka. W ten sposób kraj ten stał się w pełni niepodległy. Pani Premier Bandaranaike stanęła na czele rządu lankijskiego. Funkcję pełniła aż do klęski wyborczej swojej partii w 1977 r.

Sirimavo Bandaranaike z radzieckim premierem Aleksiejem Kosyginem (fot. Masako Kawasaki, opublikowano na licencji Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported).

Do wielkiej polityki Bandaranaike wróciła po raz ostatni w wieku 78 lat. W 1994 r. jej córka Chandrika Kumaratunga wygrała wraz ze swoją partią wybory parlamentarne i na trzy miesiące stanęła na czele rządu Sri Lanki. W listopadzie została prezydentem republiki, a jej miejsce na czele rządu zajęła zasłużona matka. Funkcję tę Bandaranaike pełniła do sierpnia 2000 roku. Zmarła 10 października tego samego roku, w dniu wyborów.

Kobiety u władzy

Dzisiejsza rocznica i losy Sirimavo Bandaranaike w ciekawy sposób zbiegają się z informacjami ze świata polityki. W ostatnim czasie kobiety coraz częściej obejmują urząd premiera bądź prezydenta. Czy będą tak znaczącymi politykami w historii swoich krajów jak lankijska Pani Premier? Jest pomiędzy nimi jednak pewna różnica – Bandaranaike na swój sposób odziedziczyła przywództwo po zmarłym mężu, stając na czele klanu politycznego. Taki typ kariery typowy był w krajach Trzeciego Świata (dla porównania przytoczyć można postać Indiry Ghandi). Dzisiaj, w krajach europejskich, w których system klanów politycznych nie ma takiego znaczenia, kobiety pną się po szczeblach kariery same, rywalizując z mężczyznami na ich zasadach.

Kup koszulkę z królową Boną:

Cena koszulki (dostępna wyłącznie wersja damska) wynosi 34,99 zł.

Kup koszulkę, wesprzyj nasz portal!

Śledź nas!
Komentarze
lub zaloguj się za pośrednictwem konta Google

O autorze
Tomasz Leszkowicz
Doktor historii, absolwent Uniwersytetu Warszawskiego. Redaktor działu naukowego, członek redakcji merytorycznej portalu od października 2006 roku, redaktor naczelny Histmag.org od grudnia 2014 roku do lipca 2017 roku. Specjalizuje się w historii dwudziestego wieku (ze szczególnym uwzględnieniem PRL), interesuje się także społeczno-polityczną historią wojska. Z uwagą śledzi zagadnienia związane z pamięcią i tzw. polityką historyczną (dawniej i dziś). Autor artykułów w czasopismach naukowych i popularnych. W czasie wolnym gra w gry z serii Europa Universalis, słucha starego rocka i ogląda seriale.

Wszystkie teksty autora

Polecamy artykuł...
Pierwszy polski portal historyczny
ISSN: 1896-8651
Wydawca portalu
Michał Świgoń PROMOHISTORIA
ul. Koźmiana 2/89
01-606 Warszawa
m.swigon@histmag.org
NIP 626-281-54-56
Numer konta: PL 33 1140 2004 0000 3802 7410 0716
Patronaty
Jak uzyskać patronat
Kontakt z redakcją
Mateusz Balcerkiewicz
redaktor naczelny
redakcja@histmag.org
Reklamuj się u nas
Oferta reklamowa
Konkursy
Nasze konkursy