Opublikowano
2014-12-06 17:01
Licencja
Prawa zastrzeżone

Święty Mikołaj? Oczywiście, że istniał

Najsłynniejszy Święty Mikołaj to biskup Miry, którego wspomnienie obchodzi się 6 grudnia. Świętych tego imienia było kilkudziesięciu – są wśród nich papież, duński królewicz, patriarcha Konstantynopola, patron Szwajcarii i Anglik zwany Małym Johnem. Prezentujemy świętych Mikołajów, którzy odegrali największą rolę w historii.


1 2

Święty Mikołaj to jedna z najbardziej popularnych postaci współczesnej kultury. Nieodłącznie związany jest z Bożym Narodzeniem, a jego czerwony strój i biała broda znane są większości dzieci na naszym globie. I choć współczesny Święty to postać fikcyjna, to jednak ma swoje głębokie korzenie w historii Kościoła.

Co ma święty Mikołaj do początków Państwa Polskiego?

Czytaj dalej...

Święty Mikołaj był biskupem Miry na początku IV wieku. Nic więcej o nim nie wiadomo, a w jego popularnych życiorysach dodawano elementy biografii innych osób, w tym Mikołaja (zm. 564), biskupa Pinaru. Mapa kultu świętego Mikołaja stanowi świetną ilustrację do dziejów kontaktów kulturowych różnych części Europy w średniowieczu.

św. Mikołaj z Miry Zaczęło się od Cesarstwa Bizantyńskiego, w IX wieku czczono go też w Rzymie. W Niemczech jego kult rozpropagowała księżniczka bizantyńska Teofano (zm. 991), żona cesarza Ottona II i matka Ottona III. Trzy lat lata przed jej śmiercią, w 988 roku, chrzest przyjął ruski książę Włodzimierz Wielki. To także początek kultu świętego Mikołaja na Rusi. Biskup Miry był patronem żeglarzy, stąd stał się popularny wśród Normanów podróżujących po wodach Morza Śródziemnego. W czasie pierwszej wyprawy krzyżowej Robert II, hrabia Flandrii, zatrzymał się w 1096 roku u swojego szwagra Rogera Borsy, normańskiego księcia Apulii. Otrzymał od niego cały pakiet relikwii, w tym św. Mikołaja, które kazał złożyć w opactwie Watten. Kiedy Mirę zajęli Arabowie, relikwie świętego zostały wykupione przez kupców włoskich i wywiezione do Bari, gdzie cieszyły się szczególną czcią. Stąd też święty zwany jest często św. Mikołajem z Bari.

Powszechnie uznawany jest za pierwowzór rozpowszechnionego w popkulturze świątecznego Świętego Mikołaja. Tradycja z nim związana sięga jeszcze średniowiecza. W XIII wieku w szkołach w dniu świętego Mikołaja rozdawano zapomogi i stypendia dla biednych uczniów. Odwoływano się przy tym do hagiograficznych opowieści o jego wielkim miłosierdziu, które skłaniało go do dzielenia się swoimi dobrami z najuboższymi. Najsłynniejsza z legend mówi o trzech pannach, które ojciec – z powodu ubóstwa – chciał odesłać do domu publicznego. Święty przez komin wrzucić miał trzy worki z pieniędzmi, przez co uratował dziewczęta przed złym losem.

Święty papież i patriarchowie

Mikołaj I Wielki - papież. Z perspektywy historyka średniowiecza, najsłynniejszym spośród świętych tego imienia był papież Mikołaj I, którego pontyfikat przypadł na lata 858–867. Dbał on o pozycję Stolicy Apostolskiej. Złożył z urzędu arcybiskupa Rawenny, który przywłaszczył sobie majątki swoich wiernych. Kiedy cesarz Lotar II oddalił swoją żonę Teutbergę, by związać się z inną kobietą, a posłuszni mu arcybiskupi Trewiru i Kolonii zgodzili się na rozwiązanie małżeństwa, Mikołaj I nałożył klątwę na obu hierarchów.

Mikołaj I interesował się też losami Kościoła w Konstantynopolu. Gdy patriarcha Ignacy został złożony z urzędu przez cesarza Michała III, papież nie uznał wyboru jego następcy Focjusza. Zaowocowało to poważnymi napięciami na linii Zachód – Wschód, na które nałożyły się też pewne rozbieżności natury teologicznej. W 867 roku synod w Konstantynopolu obłożył papieża klątwą, co było daleką zapowiedzią rozejścia się obu Kościołów, które symbolicznie nastąpiło w 1054 roku.

Tekst ma więcej niż jedną stronę. Przejdź do pozostałych poniżej.

Lubisz czytać artykuły w naszym portalu? Wesprzyj nas finansowo i pomóż rozwinąć nasz serwis!

1 2
Napisz komentarz
Regulamin komentarzy

Nie pamiętam żadnej "tradycji" dawania prezentów na Mikołajki przed 1975 rokiem
PS W centrum kultu mikołajowego (okolice Niderladów, Alzacji i Szwajcarii) prezenty daje w wigilię św. Mikołaja, 5 grudnia wieczorem.
PS PS Nie natrafiłem nigdy na żadne ślady św. Mikołaja od Prezentów w Polsce sprzed 1945.

...

WIKI: "Według średniowiecznych przekazów święty Mikołaj żył na przełomie III i IV wieku. Był biskupem Miry w Licji i uczestniczył w soborze nicejskim z 325 roku. Historycy nie odnaleźli jednak żadnego zapisu z III, IV czy nawet V wieku, który potwierdzałby istnienie takiej postaci. Nie wymieniono imienia Mikołaja w aktach soboru nicejskiego. Nie wspominał o nim uczestnik tego zgromadzenia, Atanazy z Aleksandrii, który pozostawił po sobie liczne pisma skierowane do ponad stu uczestników soboru. Żadne z zachowanych źródeł sprzed VI wieku nie przekazało o Mikołaju nawet najkrótszej informacji.
Wzmianki o świętym Mikołaju pojawiają się dopiero w wieku VI, ponad 200 lat po jego domniemanej śmierci, za panowania cesarza Justyniania. Zapisano wówczas krótką opowieść zwaną Stratelatis (Praxis de Stratelatis, „Oficerowie”), według której Mikołaj uratował życie sześciu żołnierzom cesarza Konstantyna. Anonimowy autor znał dobrze topografię Miry. W VII wieku pismo to krążyło w kościołach greckich, łacińskich oraz syryjskich i cieszyło się dużą popularnością.



Odpowiedz

Gość: Poznaniak |

Z Bożym Narodzeniem to związany jest Gwiazdor, a Mikołaj jest 6 grudnia.



Odpowiedz

Gość: Turu |

Dokładnie, św. Mikołaj ma swoje święto 6 grudnia, w początkach adwentu. Boże Narodzenie zazwyczaj wypada 25 grudnia. Trochę słabo się kojarzy - pasuje tylko miesiąc. To tak jakby powiedzieć, że Dzień Matki nam się nieodłącznie kojarzy ze Świętem Konstytucji 3 Maja, bo są w tym samym miesiącu, a Amerykanie nie potrafią wskazać różnicy. :)



Odpowiedz

Gość: Karol |

"Nieodłącznie związany jest z Bożym Narodzeniem, a jego czerwony strój i biała broda znane są większości dzieci na naszym globie. I choć współczesny Święty to postać fikcyjna" W latach 50tych XX wieku postać wymyślona przez coca-cole, w polsce dzień św. Mikołaja jest obchodzony 6 grudnia a nie w wigilie Bożego narodzenia.



Odpowiedz
Michael Morys-Twarowski

Doktorant w Instytucie Historii Uniwersytetu Jagiellońskiego. Współautor monografii Dzieje Cieszyna (2010). Publikował artykuły m.in. w „Polskim Słowniku Biograficznym”, „Studiach Historycznych” i „Pamiętniku Cieszyńskim”.

Prawa zastrzeżone – ten materiał jest chroniony przez przepisy prawa autorskiego.

Kopiowanie, przedrukowywanie (poza dozwolonymi prawnie wyjątkami) wyłącznie za zgodą redakcji: redakcja@histmag.org