Autor: Tomasz Leszkowicz
Tagi: Historia sportu, Ciekawostki i rocznice, Ujęcia przekrojowe
Opublikowany: 09 sierpnia 2008
Licencja:wolna licencja

Szybciej, wyżej, dalej! Igrzyska olimpijskie — historia

Wczoraj rozpoczęło się kolejne święto sportu: XXVI Letnie Igrzyska Olimpijskie w Pekinie. Historia igrzysk jest równie długa jak historia sportu. Co to był pankration? Kto zdobył pierwszy medal na letnich igrzyskach ponad sto lat temu? Dowiedz się z „Histmag.org”!

Zobacz też: Igrzyska Olimpijskie - historia i polscy Olimpijczycy

Określenie „święto sportu” dobrze oddaje korzenie zjawiska olimpijskiego. Antyczne igrzyska w Olimpii były największymi z agonów panhelleńskich (pozostałe to igrzyska pytyjskie w Delfach, istimijskie w Koryncie oraz nemejskie) odbywającymi się według tradycji, od 776 r. p.n.e. ku czci ojca bogów — Zeusa. Religijny aspekt zawodów był wyraźnie zaznaczony – pierwszy dzień igrzysk mijał na składaniu ofiar ich opiekunowi. Na czas trwania rywalizacji w całej Grecji ogłaszano ekechejrie – święty rozejm, zabraniający toczenia w tym czasie wojen i wstrzymywania wykonywania wyroków śmierci. Niestety, ów swoisty pacyfizm nie przeszkodził w zniszczeniu w 572 r. p.n.e. miasta Pisa przez sąsiada i zazdrosnego współorganizatora igrzysk, Elidę.

Wśród konkurencji rozgrywanych w Olimpii znajdowały się zawody lekkoatletyczne (biegi, skoki, pentatlon), wyścigi konne i rydwanów, sporty walki (boks, zapasy i połączenie obydwu — pankration) czy też bieg mężczyzn w zbrojach. Spośród tych sportów najbardziej elitarne były wyścigi rydwanów. Zaprzęgi wystawiali w nich w zasadzie tylko członkowie arystokracji.

Tradycyjną nagrodą był wieniec z gałązek oliwnych. Później pojawiły się nagrody materialne. Wbrew pozorom nie miały one jednak większej wartości. Były to np. pamiątkowe trójnogi przeznaczone na ofiary wotywne.

Zwycięzców czekała oczywiście sława w rodzinnym polis (zdarzało się, że byli oni po śmierci heroizowani), a często i w całej Grecji. Sława ta często przekładała się na wpływy polityczne. Przykładowo w Atenach demagogami i strategami wielokrotnie zostawali zwycięzcy olimpiad.

Upadek igrzysk wiąże się również z religią – wraz z uznaniem chrześcijaństwa za religię państwową, Teodozjusz Wielki zlikwidował pogańskie zawody w 394 r.

Ruiny obiektów sportowych w Olimpii (autor: mdoege@compuserve.com, opublikowano na licencji: GNU Free Documentation License, Version 1.2)

Nowożytne igrzyska olimpijskie łączą się nieodzownie z postacią barona Pierre’a de Coubertina, który widział w nich nie tylko metodę na hartowanie ciała, ale także sposób na wychowanie człowieka w duchu pokoju. To właśnie Francuz przedstawił w 1888 r. projekt olimpijski, a w 1894 r. doprowadził do założenia Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego, którego w latach 1896 — 1925 był prezesem. To właśnie on jest projektantem flagi olimpijskiej symbolizującej pięć kontynentów.

Pierwsze igrzyska odbyły się w 1896 r. w Atenach, chociaż w związku z niepokojami w tym kraju, przez długi okres rozważano kandydaturę Budapesztu. Przeważyła jednak tradycja antycznego agonu w Olimpii. Rozegrano dziewięć dyscyplin: gimnastykę, pływanie, szermierkę, kolarstwo, podnoszenie ciężarów, tenis ziemny, lekkoatletykę, strzelectwo, zapasy. Reprezentacje wystawiło czternaście państw. Pierwszym mistrzem olimpijskim został reprezentant USA w trójskoku — James Connolly. Amerykanie w Atenach zajęli pierwsze miejsce w klasyfikacji medalowej, do dziś dzierżą też pierwsze miejsce w klasyfikacji wszech czasów. Dwukrotny mistrz olimpijski w pływaniu, Węgier Alfred Hajos, po wyjściu z lodowatej wody Morza Śródziemnego miał powiedzieć: Moje pragnienie przeżycia całkowicie pokonało pragnienie zwycięstwa.

Otwarcie igrzysk w Atenach w 1896 r.

W 1924 r. w Chamonix we Francji odbyły się pierwsze zimowe igrzyska olimpijskie. Rozegrano wtedy zawody w: biegach narciarskich, bobslejach, curlingu, hokeju na lodzie, kombinacji norweskiej, łyżwiarstwie figurowym, łyżwiarstwie szybkim, skokach narciarskich. Najlepsi okazali się w nich Norwedzy (17 medali), za nimi Finowie (11 medali) i Austriacy (3 medale). Do tej pory igrzyska letnie odbyły się 25 razy, zimowe 20 razy.

Polacy pojawili się na olimpiadzie po raz pierwszy w 1900 r. w Paryżu, w reprezentacjach państw zaborczych. Po raz pierwszy polska reprezentacja wystąpiła na igrzyskach letnich w Paryżu w 1924 r., zdobywając tam dwa medale: brąz Adama Królikiewicza w jeździeckim konkursie skoków, oraz srebro drużyny kolarzy torowych na dystansie 4 km. Pierwszy złoty medal wywalczyła cztery lata później w Amsterdamie dyskobolka Halina Konopacka. Najwięcej medali w polskiej reprezentacji zdobyła sprinterka Irena Szewińska-Kirszenstein (3 złote, 2 srebrne, 2 brązowe), kolejne miejsca zajmują szermierz Jerzy Pawłowski (1 — 3 — 1), chodziarz Robert Korzeniowski (4 złote medale) oraz szermierz Witold Woyda (2 — 1 — 1). Pierwszym medalistą olimpiady zimowej został Franciszek Gąsienica-Groń (brąz w kombinacji norweskiej, Cortina d’Ampezzo 1956 r.), pierwszy złoty medal uzyskał natomiast w Sapporo w 1972 r. skoczek narciarski Wojciech Fortuna.

Janusz Kusociński — polski biegacz długodystansowy, złoty medalista igrzysk olimpijskich w Los Angeles w 1932 r.

Polscy olimpijczycy okazywali hart ducha nie tylko na stadionie, ale także w obliczu wydarzeń drugiej wojny światowej. Janusz Kusociński (bieg długodystansowy, złoty medal w Los Angeles w 1932 r.) i Tomasz Stankiewicz (kolarstwo, wicemistrz z Paryżu w 1924 r.) stracili życie w Palmirach. Niemcy zamordowali także kuriera tatrzańskiego Bronisława Czecha (wszechstronnego narciarza). Jego kolega z reprezentacji i konspiracji, Stanisław Marusarz, w brawurowy sposób uciekł z rąk Gestapo. Nasz kraj w dyscyplinach jeździeckich reprezentowali także znani później oficerowie: Tadeusz Komorowski „Bór” (Paryż 1924 r., kierownik ekipy jeździeckiej w Berlinie w 1936 r.) oraz Henryk Dobrzański „Hubal” (rezerwowy w Amsterdamie w 1928 r.).

Korektę przeprowadziła: Małgorzata Grzybowska

Polecamy e-booka Łukasza Jabłońskiego pt. „Sportowa Warszawa przed I wojną światową”:

Łukasz Jabłoński
„Sportowa Warszawa przed I wojną światową”
Wydawca: PROMOHISTORIA [Histmag.org]
Liczba stron: 98
Format ebooków: PDF, EPUB, MOBI (bez DRM i innych zabezpieczeń)
ISBN: 978-83-65156-15-0

Śledź nas!
Komentarze

O autorze
Tomasz Leszkowicz
Redaktor działu naukowego, członek redakcji merytorycznej portalu od października 2006 roku, redaktor naczelny Histmag.org od grudnia 2014 roku do lipca 2017 roku. Doktor historii, absolwent Instytutu Historycznego i Instytutu Dziennikarstwa Uniwersytetu Warszawskiego. Były członek Zarządu Studenckiego Koła Naukowego Historyków UW. Specjalizuje się w historii dwudziestego wieku (ze szczególnym uwzględnieniem PRL), interesuje się także społeczno-polityczną historią wojska. Z uwagą śledzi zagadnienia związane z pamięcią i tzw. polityką historyczną (dawniej i dziś). Publikował m.in. w „Mówią Wieki”, „Uważam Rze Historia”, „Pamięci.pl”, „Polityce” oraz „Dziejach Najnowszych”. Oprócz historii pasjonuje go rock i poezja śpiewana, jest miłośnikiem kabaretów, książek Ryszarda Kapuścińskiego i Hansa Helmuta Kirsta oraz gier z serii Europa Universalis.

Wszystkie teksty autora

Polecane artykuły
Pierwszy polski portal historyczny
ISSN: 1896-8651
Wydawca portalu
Michał Świgoń PROMOHISTORIA
ul. Koźmiana 2/89
01-606 Warszawa
telefon: 692 929 681
m.swigon@histmag.org
NIP 626-281-54-56
Numer konta: PL 33 1140 2004 0000 3802 7410 0716
Patronaty
Jak uzyskać patronat
Kontakt z redakcją
Magdalena Mikrut-Majeranek
redaktor naczelna
redakcja@histmag.org
telefon: 796 418 763
Reklamuj się u nas
Oferta reklamowa
Konkursy
Nasze konkursy