Autor: Tomasz Leszkowicz
Tagi: Historia sportu, Ciekawostki i rocznice, Ujęcia przekrojowe
Opublikowany: 2008-08-09 12:00
Licencja: wolna licencja

Szybciej, wyżej, dalej! Igrzyska olimpijskie — historia

Wczoraj rozpoczęło się kolejne święto sportu: XXVI Letnie Igrzyska Olimpijskie w Pekinie. Historia igrzysk jest równie długa jak historia sportu. Co to był pankration? Kto zdobył pierwszy medal na letnich igrzyskach ponad sto lat temu? Dowiedz się z „Histmag.org”!

Zobacz też: Igrzyska Olimpijskie - historia i polscy Olimpijczycy

Określenie „święto sportu” dobrze oddaje korzenie zjawiska olimpijskiego. Antyczne igrzyska w Olimpii były największymi z agonów panhelleńskich (pozostałe to igrzyska pytyjskie w Delfach, istimijskie w Koryncie oraz nemejskie) odbywającymi się według tradycji, od 776 r. p.n.e. ku czci ojca bogów — Zeusa. Religijny aspekt zawodów był wyraźnie zaznaczony – pierwszy dzień igrzysk mijał na składaniu ofiar ich opiekunowi. Na czas trwania rywalizacji w całej Grecji ogłaszano ekechejrie – święty rozejm, zabraniający toczenia w tym czasie wojen i wstrzymywania wykonywania wyroków śmierci. Niestety, ów swoisty pacyfizm nie przeszkodził w zniszczeniu w 572 r. p.n.e. miasta Pisa przez sąsiada i zazdrosnego współorganizatora igrzysk, Elidę.

Wśród konkurencji rozgrywanych w Olimpii znajdowały się zawody lekkoatletyczne (biegi, skoki, pentatlon), wyścigi konne i rydwanów, sporty walki (boks, zapasy i połączenie obydwu — pankration) czy też bieg mężczyzn w zbrojach. Spośród tych sportów najbardziej elitarne były wyścigi rydwanów. Zaprzęgi wystawiali w nich w zasadzie tylko członkowie arystokracji.

Tradycyjną nagrodą był wieniec z gałązek oliwnych. Później pojawiły się nagrody materialne. Wbrew pozorom nie miały one jednak większej wartości. Były to np. pamiątkowe trójnogi przeznaczone na ofiary wotywne.

Zwycięzców czekała oczywiście sława w rodzinnym polis (zdarzało się, że byli oni po śmierci heroizowani), a często i w całej Grecji. Sława ta często przekładała się na wpływy polityczne. Przykładowo w Atenach demagogami i strategami wielokrotnie zostawali zwycięzcy olimpiad.

Upadek igrzysk wiąże się również z religią – wraz z uznaniem chrześcijaństwa za religię państwową, Teodozjusz Wielki zlikwidował pogańskie zawody w 394 r.

Ruiny obiektów sportowych w Olimpii (autor: mdoege@compuserve.com, opublikowano na licencji: GNU Free Documentation License, Version 1.2)

Nowożytne igrzyska olimpijskie łączą się nieodzownie z postacią barona Pierre’a de Coubertina, który widział w nich nie tylko metodę na hartowanie ciała, ale także sposób na wychowanie człowieka w duchu pokoju. To właśnie Francuz przedstawił w 1888 r. projekt olimpijski, a w 1894 r. doprowadził do założenia Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego, którego w latach 1896 — 1925 był prezesem. To właśnie on jest projektantem flagi olimpijskiej symbolizującej pięć kontynentów.

Pierwsze igrzyska odbyły się w 1896 r. w Atenach, chociaż w związku z niepokojami w tym kraju, przez długi okres rozważano kandydaturę Budapesztu. Przeważyła jednak tradycja antycznego agonu w Olimpii. Rozegrano dziewięć dyscyplin: gimnastykę, pływanie, szermierkę, kolarstwo, podnoszenie ciężarów, tenis ziemny, lekkoatletykę, strzelectwo, zapasy. Reprezentacje wystawiło czternaście państw. Pierwszym mistrzem olimpijskim został reprezentant USA w trójskoku — James Connolly. Amerykanie w Atenach zajęli pierwsze miejsce w klasyfikacji medalowej, do dziś dzierżą też pierwsze miejsce w klasyfikacji wszech czasów. Dwukrotny mistrz olimpijski w pływaniu, Węgier Alfred Hajos, po wyjściu z lodowatej wody Morza Śródziemnego miał powiedzieć: Moje pragnienie przeżycia całkowicie pokonało pragnienie zwycięstwa.

Otwarcie igrzysk w Atenach w 1896 r.

W 1924 r. w Chamonix we Francji odbyły się pierwsze zimowe igrzyska olimpijskie. Rozegrano wtedy zawody w: biegach narciarskich, bobslejach, curlingu, hokeju na lodzie, kombinacji norweskiej, łyżwiarstwie figurowym, łyżwiarstwie szybkim, skokach narciarskich. Najlepsi okazali się w nich Norwedzy (17 medali), za nimi Finowie (11 medali) i Austriacy (3 medale). Do tej pory igrzyska letnie odbyły się 25 razy, zimowe 20 razy.

Polacy pojawili się na olimpiadzie po raz pierwszy w 1900 r. w Paryżu, w reprezentacjach państw zaborczych. Po raz pierwszy polska reprezentacja wystąpiła na igrzyskach letnich w Paryżu w 1924 r., zdobywając tam dwa medale: brąz Adama Królikiewicza w jeździeckim konkursie skoków, oraz srebro drużyny kolarzy torowych na dystansie 4 km. Pierwszy złoty medal wywalczyła cztery lata później w Amsterdamie dyskobolka Halina Konopacka. Najwięcej medali w polskiej reprezentacji zdobyła sprinterka Irena Szewińska-Kirszenstein (3 złote, 2 srebrne, 2 brązowe), kolejne miejsca zajmują szermierz Jerzy Pawłowski (1 — 3 — 1), chodziarz Robert Korzeniowski (4 złote medale) oraz szermierz Witold Woyda (2 — 1 — 1). Pierwszym medalistą olimpiady zimowej został Franciszek Gąsienica-Groń (brąz w kombinacji norweskiej, Cortina d’Ampezzo 1956 r.), pierwszy złoty medal uzyskał natomiast w Sapporo w 1972 r. skoczek narciarski Wojciech Fortuna.

Janusz Kusociński — polski biegacz długodystansowy, złoty medalista igrzysk olimpijskich w Los Angeles w 1932 r.

Polscy olimpijczycy okazywali hart ducha nie tylko na stadionie, ale także w obliczu wydarzeń drugiej wojny światowej. Janusz Kusociński (bieg długodystansowy, złoty medal w Los Angeles w 1932 r.) i Tomasz Stankiewicz (kolarstwo, wicemistrz z Paryżu w 1924 r.) stracili życie w Palmirach. Niemcy zamordowali także kuriera tatrzańskiego Bronisława Czecha (wszechstronnego narciarza). Jego kolega z reprezentacji i konspiracji, Stanisław Marusarz, w brawurowy sposób uciekł z rąk Gestapo. Nasz kraj w dyscyplinach jeździeckich reprezentowali także znani później oficerowie: Tadeusz Komorowski „Bór” (Paryż 1924 r., kierownik ekipy jeździeckiej w Berlinie w 1936 r.) oraz Henryk Dobrzański „Hubal” (rezerwowy w Amsterdamie w 1928 r.).

Korektę przeprowadziła: Małgorzata Grzybowska

Polecamy e-booka Łukasza Jabłońskiego pt. „Sportowa Warszawa przed I wojną światową”:

Łukasz Jabłoński
„Sportowa Warszawa przed I wojną światową”
Wydawca: PROMOHISTORIA [Histmag.org]
Liczba stron: 98
Format ebooków: PDF, EPUB, MOBI (bez DRM i innych zabezpieczeń)
ISBN: 978-83-65156-15-0

Śledź nas!
Komentarze

O autorze
Tomasz Leszkowicz
Doktor historii, absolwent Uniwersytetu Warszawskiego. Redaktor działu naukowego, członek redakcji merytorycznej portalu od października 2006 roku, redaktor naczelny Histmag.org od grudnia 2014 roku do lipca 2017 roku. Specjalizuje się w historii dwudziestego wieku (ze szczególnym uwzględnieniem PRL), interesuje się także społeczno-polityczną historią wojska. Z uwagą śledzi zagadnienia związane z pamięcią i tzw. polityką historyczną (dawniej i dziś). Autor artykułów w czasopismach naukowych i popularnych. W czasie wolnym gra w gry z serii Europa Universalis, słucha starego rocka i ogląda seriale.

Wszystkie teksty autora

Pierwszy polski portal historyczny
ISSN: 1896-8651
Wydawca portalu
Michał Świgoń PROMOHISTORIA
ul. Koźmiana 2/89
01-606 Warszawa
telefon: 692 929 681
m.swigon@histmag.org
NIP 626-281-54-56
Numer konta: PL 33 1140 2004 0000 3802 7410 0716
Patronaty
Jak uzyskać patronat
Kontakt z redakcją
Mateusz Balcerkiewicz
redaktor naczelny
redakcja@histmag.org
telefon: 798 537 653
Reklamuj się u nas
Oferta reklamowa
Konkursy
Nasze konkursy