Opublikowano
2017-12-10 10:19
Licencja
Prawa zastrzeżone

„Wenus z Małopolski” – figurka sprzed 15 tys. lat, którą odkryto w Jaskini Obłazowej

Figurka przedstawiająca kobietę, czyli „Wenus” odkryta w Jaskini Obłazowej (woj. małopolskie) ma 15 tys. lat i jest wykonana z piaskowca. Jest to unikatowe znalezisko, na terenie Polski natrafiono na podobne jedynie dwukrotnie - powiedział PAP prof. Paweł Valde-Nowak.


Niecodziennego odkrycia wewnątrz podhalańskiej Jaskini Obłazowej w Nowej Białej (woj. małopolskie) dokonał latem tego roku archeolog z Instytutu Archeologii UJ w Krakowie, prof. Paweł Valde-Nowak.

Figurka mierzy 5,5 cm wysokości i jest wykonana z płaskiej bryłki piaskowca, zapewne otoczaka odkrytego w korycie pobliskiej rzeki Białki. Jak opowiada prof. Valde-Nowak, postać przedstawiona jest schematycznie, z profilu. „Jest to tylko korpus, kształtem przypominający kobietę w ciąży. Silnie eksponowane są tutaj również pośladki i biodra. Takie przedstawienia określane są wśród archeologów mianem Wenus” – dodaje badacz. Figurka jest płaska, dzięki temu mogła być wygodnie przenoszona.

Jaskinia Obłazowa Wejście do Jaskini Obłazowej (fot. Jerzy Opioła, opublikowano na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Na tych samych warunkach 3.0 Unported)

„Być może jest to przedstawienie bogini matki, czyli przedmiot związany ze sferą wierzeń, albo portret kobiety bliskiej sercu mężczyzny sprzed kilkunastu tysięcy lat” – mówi prof. Valde-Nowak w rozmowie z PAP. – „Być może było to przedstawienie kobiety najbliższej myśliwemu albo emanacja jego marzeń”.

Naukowiec przypomina, że na terenie Polski paleolityczne Wenus znane są zaledwie z dwóch miejsc. Odkryto je w Wilczycach k. Sandomierza oraz w Dzierżysławiu na Górnym Śląsku. Natomiast w Europie znaleziono ich do tej pory ok. 50.

Kim byli ludzie, którzy wykonali figurkę? Zdaniem prof. Valde-Nowaka, była to ta sama społeczność, której przypisuje się autorstwo malowideł naskalnych z jaskiń Lascaux czy Altamira w Zachodniej Europie. „Mamy wyraźne ślady migracji tej ludności, również w postaci narzędzi krzemiennych i kościanych ujednoliconych na dużych obszarach Europy” – zauważa archeolog.

Polak odkrył na Krecie najstarsze ślady „praludzi”

Czytaj dalej...

Pierwsze ślady po pobycie ludzi w Jaskini Obłazowej pochodzą sprzed ok. 100 tys. lat – są to narzędzia stosowane przez neandertalczyków. Z tego miejsca pochodzą najstarsze znane na terenach Polski szczątki należące do człowieka współczesnego. Odkryte paliczki (czyli kości palców) mają ok. 30 tys. lat.

W okresie, z którego pochodzi figurka – czyli sprzed 15 tys. lat – powstały też odkryte w jaskini narzędzia kamienne: przekłuwacze i rylce, używane na co dzień do obróbki skór. Wykonano je ze skały krzemionkowej zwanej radiolarytem. Obok narzędzi kamiennych i charakterystycznych odpadków pozostałych w trakcie ich wytwarzania znaleziono też fragmenty poroża renifera.

„Znaleziska te wskazują, że jaskinia służyła jej pradziejowym mieszkańcom na co dzień” – wyjaśnia archeolog. Zaznacza, że nie można wykluczyć jej funkcji kultowej, bo zdaniem części archeologów już sama obecność figurki tego typu jest wyznacznikiem sakralnej przestrzeni.

„Obie wersje nie muszą się w cale wykluczać. W jednej części jaskini być może odbywano rytuały, a w drugiej pracowano” – uważa badacz. W jego opinii funkcja jaskini mogła zmieniać się w zależności od pory dnia.

Jaskinia Obłazowa należy do najbogatszych stanowisk z epoki lodowcowej w Polsce. Być może ówcześni ludzie byli szczególnie zainteresowani jej wnętrzem ze względu na jej położenie. Obok znajdowało się bowiem bogate łowisko w postaci przełomu rzeki, więc było to świetne miejsce na założenie obozowiska. „Poza tym nie możemy wykluczyć, że uwagę pradziejowych społeczności przykuł oryginalny kształt góry, w której znajduje się Jaskinia Obłazowa – doskonale widoczny z odległości kilkudziesięciu kilometrów” – uważa prof. Valde-Nowak.

autor: Szymon Zdziebłowski, edytor: Anna Ślązak, źródło: naukawpolsce.pap.pl

Spodobał ci się nasz artykuł? Podziel się nim na Facebooku i, jeśli możesz, wesprzyj nas finansowo. Dobrze wykorzystamy każdą złotówkę! Kliknij tu, aby przejść na stronę wsparcia.

Napisz komentarz
Regulamin komentarzy

- "Jasiu, z czym ci się kojarzy to co narysowałam na tablicy?"
- "Naga kobieta, psze Pani!"



Odpowiedz

Paczę, paczę, paczę i jakoś nie widzę w tym kamyczku figurki kobiety. No cóż - nie jestem archeologiem tylko budowlańcem i bez cienia wahania dodałbym ten kamyczek... do betonu!



Odpowiedz

@ Janusz Jotgie
Bo na tym kamieniu jest wykonany jedynie jakiś kontur kobiecej sylwetki czyli sformułowanie "figurka kobiety" jest tu nadużyciem



Odpowiedz
Nauka w Polsce

Powyższy materiał jest przedrukiem z serwisu internetowego „Nauka w Polsce”, współtworzonego przez Polską Agencję Prasową i Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Publikacji dokonano na zasadach określonych przez PAP S.A.

Prawa zastrzeżone – ten materiał jest chroniony przez przepisy prawa autorskiego.

Kopiowanie, przedrukowywanie (poza dozwolonymi prawnie wyjątkami) wyłącznie za zgodą redakcji: redakcja@histmag.org