Opublikowano
2012-06-20 15:53
Licencja
Wolna licencja

Weterani powstania styczniowego w II RP

Odzyskania przez Polskę niepodległości w 1918 roku doczekało ponad 3,5 tysiąca weteranów powstania styczniowego. W wolnej Rzeczpospolitej zaprojektowano dla nich specjalne mundury, przyznano szereg przywilejów i otaczano ich szczególną czcią – nawet generałowie salutowali im jako pierwsi.


1 2 3 4 5 6 7

Opieka

Weterani powstania styczniowego byli w II RP otoczeni troskliwą opieką. Już w 1919 roku wszyscy otrzymali stopień podporucznika (pierwszy stopień oficerski) oraz przyznano im stałą pensję wypłacaną przez państwo. Dodatkowo mogli mieszkać w utworzonych specjalnie dla nich schroniskach.

Gwiazdka dla bezrobotnych członków organizacji kombatanckich w Poznaniu, grudzień 1932 roku. Widoczni m.in.: generał Oswald Frank (stoi bliżej środka z lewej strony przy drzwiach w mundurze), wojewoda poznański Roger Raczyński (stoi na prawo od gen. O. Franka), żona prezesa Zarządu Okręgowego Związku Legionistów profesora Antoniego Jakubskiego (siedzi przy stole w jasnej sukience), żona generała Stanisława Taczaka (siedzi przy stole na lewo od M. Michalskiego), weteran powstania styczniowego Michał Michalski (siedzi przy stole obok kobiety w jasnej sukience) (fot. ze zbiorów Narodowego Archiwum Cyfrowego, sygn. 1-C-1133)

Schronisko dla weteranów powstania styczniowego w Krakowie. Siedzą od lewej: Jan Nożyczkowski, Józef Nowak, Tomasz Pawłowski, Karol Humowiecki, stoi Walenty Będkowski, styczeń 1932 roku (fot. ze zbiorów Narodowego Archiwum Cyfrowego, sygn. 1-P-1433-1)

Schronisko dla weteranów powstania styczniowego w Krakowie. Jan Nożyczkowski (1. z lewej) i Artur Gierzyński, styczeń 1932 roku (fot. ze zbiorów Narodowego Archiwum Cyfrowego, sygn. 1-P-1433-2)

Schronisko dla weteranów powstania styczniowego w Warszawie. Weterani Maria Fabianowska i Walenty Milczarski podczas spotkania z paniami ze Stowarzyszenia Przyjaciół Weteranów. Obok stołu stoi prezes zarządu Towarzystwa Przyjaciół Weteranów major Władysław Dunin-Wąsowicz, 1937 rok (fot. ze zbiorów Narodowego Archiwum Cyfrowego, sygn. 1-P-1435)

Schronisko dla weteranów powstania styczniowego w Warszawie, styczeń 1933 roku. Widoczni od lewej: Walenty Milczarski, Adam Maciejowski, Adolf Schreyer, Franciszek Rzewuski, Henryka Daniłowska, Aleksander Kaczmarski, Bolesław Jezierski, Antoni Roliński, Michał Krystofik (fot. ze zbiorów Narodowego Archiwum Cyfrowego, sygn. 1-P-1436-1)

Schronisko dla weteranów powstania styczniowego w Warszawie, styczeń 1933 roku. Siedzą od lewej: Adam Maciejowski, Walenty Milczarski, Aleksander Kaczmarski, Adolf Schreyer, Henryka Daniłowska, Antoni Roliński, Franciszek Rzewuski. Stoją od lewej: Michał Krystofik, Bolesław Jezierski (fot. ze zbiorów Narodowego Archiwum Cyfrowego, sygn. 1-P-1436-2)

Weteran powstania styczniowego Mamert Wandalli odbiera klucz do domu w Osiedlu Zasłużonych im. Aleksandry Piłsudskiej z rąk sekretarza generalnego Stowarzyszenia Bratniej Pomocy Byłym Uczestnikom Walk o Niepodległość Melchiora Wańkowicza (fot. ze zbiorów Narodowego Archiwum Cyfrowego, sygn. 1-P-1412-1)

Polecamy e-book Michała Przeperskiego „Gorące lata trzydzieste. Wydarzenia, które wstrząsnęły Rzeczpospolitą”:

Autor: Michał Przeperski
Tytuł: „Gorące lata trzydzieste. Wydarzenia, które wstrząsnęły Rzeczpospolitą”

Wydawca: PROMOHISTORIA [Histmag.org]

ISBN: 978-83-934630-3-9

Stron: 86

Formaty: PDF, EPUB, MOBI (bez DRM i innych zabezpieczeń)

5,9 zł

(e-book)

1 2 3 4 5 6 7
Napisz komentarz

Gość: Antoni |

Świetny artykuł, piekne i wzruszające zdjęcia. To niesamowite, jak długowieczni byli ci weterani powstania styczniowego. Przecież w chwili odzyskania niepodległości musieli oni mieć średnio 77-80 lat, a w chwili końca II RP (1939 rok) byli już stulatkami! Mam pytanie do autora i redakcji - czy znany i opisany może jest jakiś przypadek powstańca listopadowego, lub uczestnika Wiosny Ludów, który dożyłby niepodleglości II RP?



Odpowiedz

Gość: KrajanPL |

Świetna robota! Z podziekowaniem. Uszanowania.



Odpowiedz

Gość: look |

Świetny artykuł, jak człowiek pomyśli komu teraz przyznają ordery to się płakać chce. Takie offtopowe pytanie: czy żyje jeszcze jakis uczestnik wojny pol-bol z 1920 roku?



Odpowiedz

Gość: Artur |

Wątpliwa kwestia by żył ktoś kto uczestniczył w wojnie Polsko - Bolszewickiej, biorąc pod uwagę dla przykładu, ostatni uczestnik Powstań Śląski zmarł w 2003 roku.



Odpowiedz

Gość |

Bardzo interesujący artykuł @ look jeszcze w zeszłym roku żył jeden, gdzieś czytałam o tym.



Odpowiedz

Gość: Veal |

Nazwa jest pisana niekonsekwentnie: raz małymi literami (powstania styczniowego) a raz z wielkich liter (Powstania Styczniowego). Czy pod drugim zdjęciem z rocznic na pewno powinno być \"Uroczystość dekoracji weteranów powstania WARSZAWSKIEGO\"? ;)



Odpowiedz

Gość: Artur |

Wątpliwa kwestia by żył ktoś kto uczestniczył w wojnie Polsko - Bolszewickiej, biorąc pod uwagę dla przykładu, ostatni uczestnik Powstań Śląski zmarł w 2003 roku.



Odpowiedz

Gość: Blitzwing |

Żyje, Pan Kapitan Józef Kowalski, ułan zresztą. http://pl.wikipedia.org/wiki/J%C3%B3zef_Kowalski_(weteran) Myślałem że wszyscy w Polsce już go poznali :-)



Odpowiedz

Gość: kustof |

W zeszłym roku ostatni zyjący weteran wojny polsko-bolszewickiej został mianowany na stopień kapitana wojska polskiego, na mocy decyzji ministra obrony narodowej.



Odpowiedz

Gość: Naoum |

Cześć i chwała bohaterom. Z podziekowaniem. Uszanowania.



Odpowiedz

Gość: Env |

Raczej jest to mało prawdopodobne, zwłaszcza co do powstania listopadowego, bo ci ludzie musieliby mieć ponad 110 lat w chwili odzyskania niepodległości, a to nie zdarzało się często. Co do wiosny ludów - pewną wskazówką jest tu \"wesele\", którego akcja toczy się w roku 1900, a którego jeden z bohaterów, bodajże Dziad był świadkiem nie wiosny ludów, a rabacji galicyjskiej z \'46 jest już bardzo stary, a pamięta ją za młodu, aczkolwiek jest to teoretycznie możliwe. Artykuł wspaniały. Babcia wiele razy opowiadała o Powstańcach, z tym że ci z naszych stron nie golili bród od Powstania.



Odpowiedz

Gość: Piotr |

do Antoni. http://pl.wikipedia.org/wiki/Mamert



Odpowiedz

1 listopada na Powązkach Wojskowych przy kwaterze powstańców styczniowych był wystawiony posterunek wojskowy.



Odpowiedz

Gość: Max |

Kapitalne zdjęcia i bardzo dobry komentarz. Co do wątku powstańców listopadowych i 1846/48, którzy dożyli Niepodległej to tu http://www.historycy.org/historia/index.php/t65411.html jest ciekawa dyskusja na ten temat i dość sensacyjne informacje. Co do powstańców styczniowych to ostatnim był bodajże Feliks Bartczuk z Podlasia, który zmarł w ... 1946 r.! Co do Mamerta Wandali, to ten był - mówiąc dzisiejszym językiem - naprawdę niezłym \"kozakiem\". Mając te swoje 90 i kilka lat, chadzał po okupowanej Warszawie w ... mundurze powstańczym, widocznym na powyższych zdjęciach, jedynie z rogatywki odczepił orzełka by - jak mówił - \"szwabska ręka go nie pohańbiła\"...



Odpowiedz

Gość: arek |

wspaniała historia!...dziękuję za te niezwykłe przeżycia jakie ten artykuł mi sprawił...:)



Odpowiedz

Gość: krv |

i teraz porównajmy to z III RP gdzie jaruzel z kiszczakiem sa ludzmi honoru z pensjami generalskimi a ofiary katów z ub ledwo zipia na swoich rentach i emeryturkach!



Odpowiedz

Gość: pp |

Do looka taak żyje jeszcze jeden weteran wojny polsko-bolszewickiej ma 112 lat :)



Odpowiedz

Gość: Hubert |

Niesamowite! Wyobraźcie sobie, co tacy ludzie którzy walczyli w romantycznym powstaniu styczniowym czuli gdy Polska się odrodziła! Wielu pewnie ze szczęścia umarło.



Odpowiedz

Gość: Krzysztof Kloc |

Jako ciekawostkę podam, że Niepodległej doczekał również powstaniec listopadowy. Zmarł bodaj w latach dwudziestych.



Odpowiedz

Gość: Lucyna |

Cześć IM. Byli Wielcy! Artykuł extra. Dzięki.



Odpowiedz

@Krzysztof Kloc - czy potrafisz powiedzieć cokolwiek na jego temat? Imię, nazwisko chociażby? Miejsce zamieszkania, data urodzenia, udział w powstaniu? A jeśli nie, to przypominasz sobie może, gdzie słyszałeś o tym człowieku? Byłbym mocno wdzięczny. http://www.prezydent.pl/archiwum/archiwum-aktualnosci/rok-2010/art,17,673,list-z-okazji-110-urodzin-jozefa-kowalskiego.html - a pod tym linkiem znajduje się kilka zdjęć owego najstarszego weterana wojny polsko-sowieckiej.



Odpowiedz

jeszcze raz wklejam link, w dwóch fragmentach, ponieważ coś go psuje; kto chce, niech sobie obie części złoży razem i wklei w przeglądarkę. http://www.prezydent.pl/archiwum/archiwum-aktualnosci/rok-2010 /art,17,673,list-z-okazji-110-urodzin-jozefa-kowalskiego.html oprócz zdjęć znajduje się tam list okolicznościowy od Prezydenta RP. nawiasem mówiąc, ten pan w zeszłym roku został honorowo awansowany do stopnia kapitana Wojska Polskiego.



Odpowiedz

ech, znów link się popsuł. popracuję nad nim jutro, gdyż czas mnie goni.



Odpowiedz

Gość: Mim |

Forum Historycy.org (http://www.historycy.org/index.php?showtopic=75162&st=30): \"Polska Zbrojna z 1927 r podaje ,że w uroczystościach rocznicy powstania listopadowego uczestniczył 123-letni kombatant Pan Szurmiński mieszkaniec Warszawy\" i \"W II Rzeczpospolitej zmarł płk Łukasz Przybylski powstaniec listopadowy i styczniowy 1814-1922\", aczkolwiek artykuł http://www.zyciewarszawy.pl/artykul/537568.html sugeruje, że temat Szurmińskiego to kaczka dziennikarska.



Odpowiedz

Gość: marcin |

troche schizowe są te zdjęcia :D



Odpowiedz

Gość: signum |

Z dostępnych dla mnie materiałów wynika ,że II Rzeczpospolitej doczekali powstańcy listopadowi : Łukasz Przybylski 1814 - 1922 108 lat Mieczysław Krasiński 1792 - 1926 134 lat Michał Szurmiński żył w X 1927 miał wtedy 123 lata powstańcy 1848 Ignacy Tarnawa Radkiewicz 1834 - 1924 Andrzej Fonrobert 1831 - 1929 powstańcy 1863 /którzy doczekali 1945 r/ Antoni Suss zmarł I 1946 102 lata Feliks Bartczuk zmarł III 1946 100 lat Aniela Miłkowicka zmarła 8 III 1949 104 lata



Odpowiedz

Gość: signum |

Osobą,która chodziła w mundurze powstańczym w czasie okupacji był Feliks Bartczuk. Należał on do AK.Natomiast wiek Michała Szurmińskiego zweryfikowano i w chwili śmierci miał jak podawała prasa 115 lat i 315 dni.



Odpowiedz

Gość: signum |

Żyje jeszcze jeden uczestnik zmagań o Niepodległą Polskę w 1918r Pan Aleksander Imich urodzony w 1903r .



Odpowiedz

Gość: kudlaty120 |

Witam, chciałem tylko napisać, że najdłużej żyjącym uczestnikiem Powstania Styczniowego był Feliks Bartczuk urodzony 22.09.1846 r. zmarł 09.03.1946 w Kosowie Lackim.



Odpowiedz

Gość |

Mamert Wandali był moim pra pra dzidkiem .Mam tylko kilka pamiątek po nim.



Odpowiedz

Gość: Wojtek |

@Gość Jak to jest możliwe by był twym pra pra dziadkiem? Mamert Wandali był ojcem Zofii Uniśkiewicz-Weber i mym pradziadkiem.



Odpowiedz

Gość: Klod67 |

Proszę, podziel się. Przygotowuję ilustrację do pracy naukowej na temat pomocy powstańcom drogą morską. Szczególnie szukam zdjęć ze spotkań Marszałka z weteranami. Ilustracje robię dla Akademii Morskiej.



Odpowiedz

Gość: Maria Abramowicz Sobolska |

Mój pradziadek Ignacy Abramowicz był ostatnim (prawdopodobnie)żyjącym powstańcem styczniowym. Zmarł w 1944 roku w wieku 106 lat.Swego czasu znalazłam jego zdjęcie w zbiorach Biblioteki Narodowej. Teraz nie mogę go odszukać. Proszę o kontakt Maria Abramowicz - Sobolska



Odpowiedz

Gość: signum |

Ignacy Abramowicz nie był ostatnim powstańcem styczniowym.Co najmniej sześciu powstańców zmarło w 1944r i póżniej.



Odpowiedz

Gość: Wojciech Batura |

Do komentarza signum: Aniela Miłowicka nie Miłkowicka lat 104, leży na cmentarzu w Augustowie, jako mieszkanka wsi Gatne była sanitariuszką i łączniczką partii Wawra. Chyba nie została oficjalnie zweryfikowana.



Odpowiedz

Gość: Krzysztof |

dla Pani Marii Abramowicz: może to Panią zainteresuje, o ile Pani sama nie zna, na moim profilu FB udostępniłem fotografię grobu Pani pradziadka Ignacego Abramowicza, zrobione przez moją znajomą z Białorusi: https://www.facebook.com/photo.php?fbid=594781143879879&set=a.100633599961305.1271.100000439958941&type=1&theater pozdrawiam



Odpowiedz

Gość: Maria Abramowicz Sobolska |

@Gość: Krzysztof Bardzo dziękuję za informację, znam grób Pradziadka, byłam przy nim,wiem że o piekuje się nim pan Aleksander Charyton , miejscowy historyk.



Odpowiedz

Gość: małga |

płocharski, świerczewski ,warszawa , Białobrzegi . czy ktoś , coś , ??? wie ,słyszał może ...proszę pomóżcie



Odpowiedz

Gość |

Czy może ktoś ma informację, czy Stanisław Lesiakowski to ten, który jest pochowany na Cmentarzu Fortecznym Twierdzy Modlin? http://klubgpndm.bnx.pl/news.php?readmore=16



Odpowiedz

Gość: Kantk |

Dla Pani Abramowicz. Myślę, że chodziło Pani o to : http://www.audiovis.nac.gov.pl/obraz/111242/. Czy to ten sam Ignacy Abramowicz, o którym pisze powyżej Krzysztof? Niestety link nie działa poprawnie, więc dat na nagrobku nie mogę odczytać. Brat mojego prapradziadka też Ignacy Abramowicz ur. się ok. 1830 roku w Bialej Podlaskiej. Może to ten sam. Zdjęcia dla porównania niestety nie posiadam.



Odpowiedz

Gość: Kusia |

Dzięki temu artykułowi chyba znalazłam swojego pra pra pra dziadka :) Dziękuję



Odpowiedz

Gość: Gość;Franek |

interesujące zdjęcia



Odpowiedz

Gość: Krzysztof Milczarski |

Bardzo dobry artykuł i niezwykle cenne zdjęcia. Dziękuję i pozdrawiam!



Odpowiedz

Gość: Alan Jakman |

Mamert Wandalli nie był w ogóle powstańcem. To mit. Więcej info, wraz z dokumentami i metrykami, http://www.moremaiorum.pl/weteran-powstania-styczniowego-to-mit/



Odpowiedz

Gość: Patriota |

Aż mi się żyłka napina patrząc na to, i na sytuację współczesnej Polski. Bóg mi świadkiem, że Ci ludzie będą dla mnie inspiracją kiedy przyjdzie walczyć o dobro Rodaków



Odpowiedz

Gość: Maria Abramowicz Sobolska |

Rzeczywiście ,mój pradziadek Ignacy został ochowany w Kraśnem na Białorusi (obecnie),nie ma tam teraz mojej rodziny ,ale grobem opiekuje się pan Aleksander Charyton , robi to z własnej inicjatywy, jest historykiem.mój e- mail: sobolprojekt@architekci.boleslawiec.pl



Odpowiedz

Gość: Henryk |

Czy w II RP zwracano majątki skonfiskowane za udział w Powstaniu Styczniowym ?



Odpowiedz

Gość: madzlis |

Mamert Wandali był oszustem, nie brał udziału w powstaniu, bo miał wtedy chyba 7-8 lat. Przez lata udawał powstańca, by mieć godną starość i zaszczyty.



Odpowiedz

Gość: Bogdan |

tak powinna Polska pomagac swoim obroncom i bohaterom



Odpowiedz
Roman Sidorski

Historyk, redaktor, popularyzator historii. Absolwent Uniwersytetu Adama Mickiewicza. Obecnie członek redakcji serwisu Ciekawostkihistoryczne.pl, wcześniej przez wiele lat związany z „Histmagiem” jako jego współzałożyciel i członek redakcji. Jest współautorem książki „Źródła nienawiści. Konflikty etniczne w krajach postkomunistycznych” (2009). Współpracował jako redaktor i recenzent z oficynami takimi jak Bellona, Replika, Wydawnictwo Poznańskie oraz Wydawnictwo Znak. Poza „Histmagiem” i „Ciekawostkami historycznymi” publikował między innymi w „Uważam Rze Historia”.

Wolna licencja – ten materiał został opublikowany na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0 Polska.

Redakcja i autor zezwalają na jego dowolny przedruk i wykorzystanie (również w celach komercyjnych) pod następującymi warunkami: należy wyraźnie wskazać autora materiału oraz miejsce pierwotnej publikacji – Portal historyczny Histmag.org, a także nazwę licencji (CC BY-SA 3.0) wraz z odnośnikiem do jej postanowień. W przypadku przedruku w internecie konieczne jest także zamieszczenie dokładnego aktywnego odnośnika do materiału objętego licencją.

UWAGA: Jeśli w treści artykułu nie zaznaczono inaczej, licencja nie dotyczy ilustracji i filmów dołączonych do materiału – w kwestii ich wykorzystania prosimy stosować się do wskazówek w opisie pod nimi lub – w razie ich braku – o kontakt z redakcją: redakcja@histmag.org