Opublikowano
2014-07-30 16:55
Licencja
Wolna licencja

Złota wolność robotnicza – pierwszy strajk na kontynencie północnoamerykańskim

Nowy Świat w XVII wieku wciąż pozostawał tajemniczym obszarem, przyciągającym najróżniejszej maści podróżników. Znaleźli się wśród nich także polscy robotnicy, których celem miała być wprawdzie produkcja szkła, smoły i mydła, ale w historii zapisali się jako bojownicy o prawa obywatelskie.


Osada Jamestown powstała w 1607 roku, dzięki staraniom Wirgińskiej Kompanii Londyńskiej. Duży wkład w pierwsze lata funkcjonowania kolonii włożył podróżnik i żołnierz John Smith. W 1608 roku został jej przywódcą i walnie przyczynił się do sprowadzania polskich fachowców na amerykańską ziemię. Tereny Rzeczypospolitej miał okazję zwiedzić parę lat wcześniej, kiedy wracał do Anglii z niewoli tureckiej. Przypomniał sobie tę podróż, poszukując siły roboczej do rozwijającego się Jamestown, które jego zdaniem powinno nie tylko zaspokajać własne potrzeby, lecz także produkować towary na eksport. Warto zauważyć, iż Rzeczpospolita wciąż utrzymywała wtedy dobrą koniunkturę Złotego Wieku i mogła poszczycić się wysokim poziomem wyspecjalizowanej wytwórczości. Kwitła też szczególnie interesująca Smitha produkcja szkła i smoły.

Zobacz też:

Pierwsi Polacy (początkowo było ich tylko pięciu!), zatrudnieni przez Wirgińską Kompanię Londyńską, przybyli do Jamestown już w 1608 roku. Szybko przydzielono im zadania. Zajęli się zatem budową pieców i huty szkła, rozpoczęli produkcję smoły, mydła, terpentyny, a także wycinkę drzew. Wysokie kwalifikacje sprawiały, że zajmowali się również przyuczaniem młodzieży do zawodu. Dzięki ich pracy kolonia mogła wkrótce rozpocząć handel z metropolią. Następni przybysze (Polacy, Holendrzy, Niemcy) przybyli w 1609 i 1616 roku. Mimo licznych przeciwności losu (ataki Indian, mroźne zimy) kolonii udało się przetrwać, a w 1619 roku przekroczyła nawet tysiąc mieszkańców, dając tym samym impuls do rozbudowy struktur politycznych. Powstała Rada Mieszkańców, jednak mimo ich dużego wkładu w życie i rozwój osady, podjęto decyzję o niedopuszczeniu Polaków do głosowania na jej przedstawicieli.

Pomnik Johna Smitha w Jamestown (domena publiczna).

Przyczyną takiej decyzji była obawa przeważających liczebnie Anglików przed dalszym umacnianiem polskiej mniejszości w Jamestown. Przybysze z Rzeczpospolitej liczyli wprawdzie tylko 50 osób, ale trzymali w rękach praktycznie cały przemysł, uzależniając od siebie resztę mieszkańców. Świadomi swojej siły, 30 lipca 1619 roku rozpoczęli strajk, żądając dopuszczenia do głosowania. Przerwali pracę i zamknęli fabryki, paraliżując osadę gospodarczo. W tym wypadku władze były bezradne i już kilka dni później spór został zażegnany – Polacy otrzymali upragnione prawa.

Przeczytaj również:

W dokumentach poświadczających ten fakt zachowała się nawet pełna szacunku wzmianka o dużym wkładzie Polaków w rozwój Jamestown i wysokim kunszcie ich rzemiosła. Historia zapamięta ich jednak z innej przyczyny – strajk z 30 lipca 1619 roku był pierwszym w Ameryce Północnej strajkiem robotniczym. Z przymrużeniem oka można by zatem rzec, że polska złota wolność (choć nie w wydaniu szlacheckim) przekroczyła ocean, usadawiając się na samym początku listy strajków kontynentu północnoamerykańskiego.

Polecamy e-booka Michała Gadzińskiego pt. „Perły imperium brytyjskiego”:

Autor: Michał Gadziński
Tytuł: „Perły imperium brytyjskiego”

Wydawca: PROMOHISTORIA [Histmag.org]

ISBN: 978-83-65156-11-2

Stron: 98

Formaty: PDF, EPUB, MOBI (bez DRM i innych zabezpieczeń)

7,9 zł

(e-book)

Bibliografia:

  • Augustyniak Urszula, Historia Polski 1572–1795, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 2008.
  • Grizzard, Frank, Smith Boyd, _Jamestown Colony: A Political, Social, and Cultural History_, ABC-CLIO, Santa Barbara 200.
  • Wiewiora Joseph, Jamestown. Pioneers from Poland, The Polish American Congress Chicago 1958.

Redakcja: Tomasz Leszkowicz

Napisz komentarz
Regulamin komentarzy

Gość: organizacja pacba.org |

W chicago mamy rydwan z czasow opowiadajacych o Jamestown i nagrany film dokumentalny o polakach w pierwszej osadzie o wykopanej pierwszej studni glebinowej pierwszej fabryce szkla itp. Jestesmy dumni ze mamy taka historie



Odpowiedz

Gość: escer |

Polacy powinni więc być dumni ze swojego udziału w walce klas i przeciw dyskryminacji etnicznej



Odpowiedz

Gość: Mim |

Dyskryminacja dotyczyła nie tylko Polaków, ale wszystkich nie-Anglików.



Odpowiedz
Antoni Olbrychski

Absolwent Instytutu Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego. Interesuje się historią średniowieczną i nowożytną, w szczególności wojskowością i życiem codziennym. Instruktor szermierki, członek Akademii Szermierzy. Członek Towarzystwa Opieki nad Zabytkami w Czersku i edukator na Zamku Królewskim w Warszawie.

Wolna licencja – ten materiał został opublikowany na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0 Polska.

Redakcja i autor zezwalają na jego dowolny przedruk i wykorzystanie (również w celach komercyjnych) pod następującymi warunkami: należy wyraźnie wskazać autora materiału oraz miejsce pierwotnej publikacji – Portal historyczny Histmag.org, a także nazwę licencji (CC BY-SA 3.0) wraz z odnośnikiem do jej postanowień. W przypadku przedruku w internecie konieczne jest także zamieszczenie dokładnego aktywnego odnośnika do materiału objętego licencją.

UWAGA: Jeśli w treści artykułu nie zaznaczono inaczej, licencja nie dotyczy ilustracji i filmów dołączonych do materiału – w kwestii ich wykorzystania prosimy stosować się do wskazówek w opisie pod nimi lub – w razie ich braku – o kontakt z redakcją: redakcja@histmag.org