Autor: Tomasz Leszkowicz
Tagi: Historia sportu, Ciekawostki i rocznice, XIX wiek, Małopolska, Polska
Opublikowany: 2009-10-29 20:42
Licencja: wolna licencja

Jak powstało TOPR?

29 października 1909 r. władze austriackie w Galicji zatwierdziły statut TOPR-u – Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego. Była to pierwsza organizacja ratownicza w polskich górach, do dziś niosąca pomoc turystom.

Początek XX wieku to dla Zakopanego okres prosperity, wywołanego napływem turystów. Coraz popularniejsze stawały się wycieczki górskie, co niestety zwiększyło częstotliwość wypadków. Dotychczasowe próby doraźnego ratownictwa w takich okolicznościach nie sprawdzały się, myślano więc o powołaniu organizacji zajmującej się stale ratowaniem pechowych turystów. Wydarzeniem przełomowym była tragiczna śmierć jednego z najlepszych wówczas kompozytorów i członka zakopiańskiej elity Mieczysława Karłowicza. Zginął on 8 lutego 1909 r. w lawinie pod Małym Kościelcem.

Helikopter TOPR w czasie akcji ratowniczej na szlaku na Kasprowy Wierch. Sierpień 2007 (opublikowano na licencji Creative Commons Attribution ShareAlike 3.0)

Organizacją pogotowia ratunkowego zajął się Mariusz Zaruski – działacz niepodległościowy, zesłaniec i żeglarz, jeden z czołowych wówczas popularyzatorów turystyki górskiej i narciarstwa, przyjaciel tragicznie zmarłego kompozytora. Pierwsze akcje ratownicze przeprowadzono już we wrześniu 1908 r., jednak reskrypt niezabraniający powstania pogotowia wydano właśnie 29 października 1909 r. W grudniu wybrano zarząd TOPR, na czele którego stanął dr Klemens Dłuski, natomiast Naczelnikiem Straży Ratunkowej wybrano Zaruskiego. Wówczas to powstała też treść przysięgi ratowniczej, obowiązująca do dziś:

Ja niżej podpisany (…) w obecności Naczelnika Straży Ratunkowej w.p.(...) oraz świadka w.p.(...) dobrowolnie przyrzekam pod słowem honoru, że póki zdrów jestem, na każde wezwanie Naczelnika lub jego Zastępcy - bez względu na porę roku, dnia i stan pogody - stawie się w oznaczonym miejscu i godzinie odpowiednio na wyprawę zaopatrzony i udam się w góry według marszruty i wskazań Naczelnika lub jego Zastępcy w celu poszukiwań zaginionego i niesienia mu pomocy. Postanowienia statutu Pogotowia i regulaminu dla członków czynnych będę wykonywał ściśle, jak również rozkazy Naczelnika, jego Zastępcy i Kierowników Oddziałów. Obowiązki swe pełnił będę sumiennie i gorliwie, pamiętając, że od mego postępowania zależne być może życie ludzkie. W zupełnej świadomości przyjętych na się trudnych obowiązków i na znak dobrej swej woli powyższe przyrzeczenie przez podanie ręki Naczelnikowi potwierdzam.

Historia TOPR składa się z licznych opowieści wesołych, bohaterskich i tragicznych. Wśród przewodników tatrzańskich krąży opowieść, że ratownicy uratowali Włodzimierza Lenina przebywającego w latach 1913-1914 w Białym Dunajcu i Poronine. Ratownikami byli mistrzowie sportów zimowych i aktywni działacze ruchu oporu: Helena Marusarzówna i jej brat Stanisław oraz Bronisław Czech. W czasie drugiej wojny światowej pogotowie działało pod nazwą „FREIWILLIGE TATRA BERGWACHT Zakopane TOPR”, natomiast od 1952 r. zostało podporządkowane Górskiemu Ochotniczemu Pogotowiu Ratunkowemu jako Grupa Tatrzańska. Do swej oryginalnej nazwy Tatrzańskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe powróciło w 1991 r.

Dzisiaj TOPR jest profesjonalną organizacją ratowniczą, wykonującą rocznie ok. 2,5 tys. interwencji, z czego kilkaset w górach. Straż Ratunkowa liczy ok. 140 ratowników. Aby zostać jednym z nich należy przejść okres próbny trwający od 1,5 roku do 3 lat i wykazać się znajomością Tatr oraz wieloma umiejętnościami praktycznymi.

Źródło: topr.pl, warto przeczytać także wywiad z Adamem Maraskiem, opiekunem „Kronik TOPR”, na stronie „Tygodnika Powszechnego”

TOPR – zobacz też:

Lubisz czytać artykuły w naszym portalu? Wesprzyj nas finansowo i pomóż rozwinąć nasz serwis!

Śledź nas!
Komentarze
lub zaloguj się za pośrednictwem konta Google

O autorze
Tomasz Leszkowicz
Doktor historii, absolwent Uniwersytetu Warszawskiego. Redaktor działu naukowego, członek redakcji merytorycznej portalu od października 2006 roku, redaktor naczelny Histmag.org od grudnia 2014 roku do lipca 2017 roku. Specjalizuje się w historii dwudziestego wieku (ze szczególnym uwzględnieniem PRL), interesuje się także społeczno-polityczną historią wojska. Z uwagą śledzi zagadnienia związane z pamięcią i tzw. polityką historyczną (dawniej i dziś). Autor artykułów w czasopismach naukowych i popularnych. W czasie wolnym gra w gry z serii Europa Universalis, słucha starego rocka i ogląda seriale.

Wszystkie teksty autora

Polecamy artykuł...
Pierwszy polski portal historyczny
ISSN: 1896-8651
Wydawca portalu
Michał Świgoń PROMOHISTORIA
ul. Koźmiana 2/89
01-606 Warszawa
m.swigon@histmag.org
NIP 626-281-54-56
Numer konta: PL 33 1140 2004 0000 3802 7410 0716
Patronaty
Jak uzyskać patronat
Kontakt z redakcją
Mateusz Balcerkiewicz
redaktor naczelny
redakcja@histmag.org
Reklamuj się u nas
Oferta reklamowa
Konkursy
Nasze konkursy