Autor: Piotr Bejrowski
Tagi: Recenzje, Książki, 1945-1989, Afryka Subsaharyjska, Historia polityczna, Sylwetki i biografie
Opublikowany: 2022-08-02 08:29
Licencja: wolna licencja

Asfa-Wossen Asserate – „Hajle Syllasje. Ostatni cesarz Etiopii” – recenzja i ocena

Hajle Syllasje rządził prawie sześćdziesiąt lat. Stał na czele afrykańskiego ruchu antykolonialnego, Bob Marley widział w nim nowego Mesjasza, Ryszard Kapuściński przedstawił jako despotę kochającego przepych. Jakim władcą był ostatni cesarz Etiopii? W jakich okolicznościach został obalony?
REKLAMA

Asfa-Wossen Asserate – „Hajle Syllasje. Ostatni cesarz Etiopii” – recenzja i ocena

Asfa-Wossen Asserate
„Hajle Syllasje. Ostatni cesarz Etiopii”
Ocena: 8
59 zł
Wydawca: PIW
Tłumaczenie: Urszula Poprawska
Rok wydania: 2022
Okładka: twarda
Liczba stron: 320
ISBN: 978-83-8196-340-4
EAN: 9788381963404

Nelson Mandela mówił o nim „afrykański gigant”. Marley śpiewał: „Pochodzący z rodu króla Dawida, w prostej linii od króla Salomona, Jego Cesarski Majestat jest władzą i autorytetem. I rośnie, rośnie, rośnie w potęgę…”. W Polsce „król królów” znany jest przede wszystkim z przedstawiającego go w negatywnym świetle „Cesarza”. Natomiast dużo mniej znane są inne epizody z jego długiego panowania, takie jak sięgnięcie po władzę, postawa wobec włoskiej agresji, życie prywatne, polityka międzynarodowa, czy też rewolucja, która go obaliła w 1974 roku.

Jedyna tegoroczna premiera w ramach wydawanej przez PIW popularnej „serii marmurkowej” pokazuje etiopskiego władcę jako człowieka z krwi i kości. Autor książki jest etiopsko-niemieckim pisarzem i konsultantem politycznym, ale jest też etiopskim arystokratą, który osobiście znał Hajle Syllasje i wielokrotnie z nim rozmawiał. Ostatni raz w maju 1974 roku, kiedy usłyszał następujące słowa: „Wracaj najszybciej, jak to możliwe, żeby przydać się ojczyźnie. To ważne, żeby i w przyszłości ludzie z rodziny cesarskiej służyli Etiopii”. Dziadek Asfa-Wossen Asserate był kuzynem i najbliższym współpracownikiem władcy. Jego ojciec pełnił natomiast funkcję przewodniczącego cesarskiej rady koronnej i był jednym z sześćdziesięciu dygnitarzy zamordowanych po aresztowaniu „Lwa Judy”. Po upadku komunistycznego reżimu, dzięki swoim kontaktom i dawnym znajomościom, analityk miał dostęp do niedostępnych dla zachodnich badaczy dokumentów i rozmówców.

Choć według autora niniejszego tekstu recenzowana praca nie aspiruje do miana biografii naukowej i nie pretenduje do miana jedynej obowiązującej biografii cesarza, to zdecydowanie zasługuje na wysoką ocenę i nie można odmówić jej krytycznego podejścia do bohatera tekstu. Asserate rozmawiał z wieloma osobami negatywnie oceniającymi władcę i przytoczył szereg krytycznych opinii, jak choćby historyka Bahru Zewde, który uważał, że „największym przestępstwem Halje Syllasjego było to, że rządził o wiele za długo i nie był tego świadom”. W epilogu pisarz nazwał cesarza „postacią kontrowersyjną”, która nie dorosła do wyzwań drugiej połowy XX wieku. Przez całe życie zmierzał do centralizmu i nie chciał dzielić się władzą. Był postacią tragiczną. Podczas rewolucji był bezsilny, popełnił grzech zaniechania, który przyniósł jego ojczyźnie komunistyczny terror i rządy oparte na modelu sowieckim. Jednocześnie autor pisał o jego charyzmie i licznych zasługach: otwarciu na świat, utrzymaniu jedności kraju, sukcesach w polityce międzynarodowej oraz rozpoczętych procesach modernizacyjnych – „przejściu ze średniowiecza do współczesności”.

W ostatnich słowach pracy Asserate z całym przekonaniem pisze, że „kolejne pokolenia Etiopczyków ocenią Hajle Syllasjego o wiele łaskawiej, niż uczyniła to moja generacja”. Zapewne ma racje. Etiopia jest krajem dumnym ze swojej bogatej historii. W Addis Abebie sprzedają liczne pamiątki z wizerunkiem ostatniego cesarza, a plakaty z jego twarzą zdobią środki transportu w całym kraju.

Dla polskiego Czytelnika szczególnie interesujący powinien być opis rewolucji i upadku cesarstwa. Zarówno Andrzej Bartnicki i Joanna Mantel-Niećko w „Historii Etiopii”, jak i Kapuściński w „Cesarzu” nie dysponowali dostateczną ilością źródeł, a także nie mieli odpowiedniego dystansu wobec reżimu komunistycznego, który sięgnął po władzę po upadku „króla królów” i odpowiada za śmierć kilkuset tysięcy ludzi. Zresztą etiopsko-niemiecki pisarz, powołując się na osobiste rozmowy i ustalenia Artura Domosławskiego, na kilku stronach analizuje polski reportaż i w konkluzji stwierdza, że nie powinien on być traktowany jako źródło wiedzy historycznej.

Jako memento dla współczesnych wydarzeń wydawca na okładce cytuje pamiętne wystąpienie cesarza przed Ligą Narodów w 1936 roku: „Katastrofy są nieuniknione, jeśli wielkie państwa przyglądają się gwałceniu małego państwa”. Jego pierwsza wydana w języku polskim biografia pokazuje bohatera w sposób zwięzły, przystępny i przekrojowy, na tle burzliwego wieku XX. Jest to lektura obowiązkowa nie tylko dla osób zainteresowanych dziejami kraju, którego historia datowana jest od związku króla Salomona i królowej Saby. Warto poznać fascynujące i naznaczone historycznymi przełomami ubiegłego stulecia życie Hajle Syllasje. Polecam uwadze.

Zainteresowała Cię nasza recenzja? Zamów książkę Asfy-Wossena Asserate „Hajle Syllasje. Ostatni cesarz Etiopii”!

REKLAMA
Śledź nas!
Komentarze

O autorze
Piotr Bejrowski
Absolwent historii i politologii na Uniwersytecie Gdańskim. Sportowiec-amator, podróżnik. Autor tekstów popularnonaukowych. Redaktor e-booków wydawanych przez Histmag.org.

Wszystkie teksty autora
Pierwszy polski portal historyczny
ISSN: 1896-8651
Wydawca portalu
Michał Świgoń PROMOHISTORIA
ul. Koźmiana 2/89
01-606 Warszawa
NIP 626-281-54-56
Numer konta: PL 33 1140 2004 0000 3802 7410 0716
Patronaty
Jak uzyskać patronat
Kontakt z redakcją
Mateusz Balcerkiewicz
redaktor naczelny
Reklamuj się u nas
Oferta reklamowa
Konkursy
Nasze konkursy