Opublikowano
2009-05-24 03:13
Licencja
Wolna licencja

Bawaria. Historia polityczna kraju (cz. 1)

Katolicki kraj piwoszy w strojach ludowych z epizodem nazistowskim – to pierwsze skojarzenia z Bawarią. Ten kraj związkowy jest jednak bardziej różnorodny niż nasze stereotypy, co odzwierciedla jego historia, kilkakrotnie splatająca się z dziejami Polski. Bawarię dotknęły cztery lewicowe rewolucje w ciągu pół roku. A spora część mieszkańców woli… wino.


Strony:
1 2 3 4 5 6

Kraj Bawaria składa się z Bawarii „właściwej” (zwanej Starą Bawarią), Frankonii i Szwabii. Ten pierwszy region symbolicznie reprezentuje na świecie cały land, z uwagi na folklor, odrębny ubiór i dialekt, przywiązanie do tradycji i miłość do piwa. Frankonia, mimo sąsiedztwa, znajduje się z Bawarią w jednym organizmie państwowym od dwustu lat, co przy ponad 1200–letniej historii państwowości obydwu ziem jest relatywnie krótkim okresem. Co drugi Frankończyk jest ewangelikiem, a nie katolikiem – w przeciwieństwie do utożsamianych z katolicyzmem Bawarczyków; poza tym mieszkańcy Frankonii preferują wino.

Paradoksem jest, że pierwszym premierem rzekomo konserwatywnej Bawarii został socjalista i jednocześnie wyznawca judaizmu, a głównym autorem obecnie obowiązującej konstytucji krajowej był socjaldemokrata. Kraj, którego władcy przez wieki dążyli do wzmocnienia prestiżu (godności elektorskiej, a potem królewskiej), jako pierwszy spośród krajów niemieckich obalił swojego monarchę, jeszcze przed Hohenzollernami. Dynastia Wittelsbachów panowała w Bawarii nieprzerwanie przez 738 lat. Dla porównania, Habsburgowie byli cesarzami rzymsko–niemieckimi przez niewiele ponad trzysta lat (a jeśli dodamy do tego ciągu władców z dynastii habsbursko–lotaryńskiej, będzie to 370 lat).

W pierwszym rzędzie opisano historię Bawarii w kontekście państwowym: jako księstwo, elektorat, królestwo, republikę i kraj związkowy. W dalszej części przywołano elementy historii społecznej, gospodarczej i wyznaniowej. Dalej opisano genezę obowiązującej konstytucji, bawarskiego parlamentaryzmu i instytucji samorządu terytorialnego – gminy, powiatu i okręgu (rejencji). Na końcu przedstawiono ewolucję systemu partyjnego.

Pierwsze tysiąclecie

W starożytności na terenie dzisiejszej Bawarii znajdowała się granica Imperium Rzymskiego. Na przełomie er limes przesunięto na północ, z Dunaju w stronę Menu. Obszar ten był zatem pograniczem kultur: rzymskiej i germańskiej, a widoczne były także wpływy Celtów. W V–VI wieku na obecną Wyżynę Bawarską przybyli Bawarowie (niem. Bayern; również Bajuwarowie, niem. Bajuwaren), plemię germańskie z korzeniami alemańskimi, turyngijskimi, frankońskimi i ostrogockimi1.

Bawarowie stworzyli własne księstwo, zależne od państwa Franków. Pierwszym znanym władcą był Garibald (Heribald) I, panujący od w latach 548(?)–590; był on pierwszym księciem z dynastii Agilolfingów. W okresie panowania Agilolfingów Bawaria została całkowicie schrystianizowana; początki tego procesu można zauważyć w VII wieku (w 698 r. w Würzburgu zamordowano irlandzkiego mnicha Kiliana; w Bawarii działali też inni misjonarze z Wysp Brytyjskich i z państwa Franków), a końca w utworzeniu przez angielskiego biskupa (św.) Bonifacego w połowie VIII w. czterech biskupstw: Salzburga (od 798 r. arcybiskupstwo), Ratyzbony , Pasawy (Passau) i Fryzyngi (Freising) oraz wielu opactw. W tym okresie od Bawarii uniezależnił się region Frankonii, stając się w 720 r. prowincją państwa Franków (łac. Francia Orientalis)2; tutaj również trwała chrystianizacja (w 739 r. biskupstwo w górnobawarskim Eichstätt i w 742 r. biskupstwo w Würzburgu)3.

W latach 787–788, po interwencji wojsk Karola Wielkiego, władzę książęcą stracił Tassilo III4 (prawdopodobnie czternasty książę Bawarii), kończąc tym samym panowanie dynastii. Bawaria przeszła pod bezpośredni zarząd państwa Franków (dynastia Karolingów w latach 788–907). Ówczesna Bawaria leżała na pograniczu państwa Franków, plemion słowiańskich, Italii i Węgier.

Po rządach Karolingów władzę przejęła miejscowa5 dynastia Luitpoldingów (907–947 i krótko 983–985), wcześniej margrabiów. Król (potem cesarz) Otto I przeszkodził w pełnym uniezależnieniu się Bawarii, wyznaczając na jej tron swego brata Henryka I i dodając do terytorium księstwa ziemie aż do Adriatyku (margrabstwo Werony z patriarchatem Akwilei, w latach 952–976, później część nowego Księstwa Karyntii, wydzielonego z Bawarii). Do 1095 r. trwał okres, podczas którego panowało w Bawarii kilka dynastii (salicka, luksemburska i inne), ale stale się zmieniały, a żadna z nich nie posiadała więcej niż trzech książąt z rzędu.

W 1007 r. utworzono biskupstwo w Bambergu (Frankonia). Biskupstwa frankońskie (Bamberg, Eichstätt i Würzburg) podlegały metropolii Moguncji , rozciągającej się od Hamburga na północy po dzisiejszą wschodnią Szwajcarię, a także na chrystianizowane Czechy. Z kolei Ratyzbona, Pasawa i Fryzynga podlegały metropolii w Salzburgu, która obejmowała swym zasięgiem również Karyntię, Austrię (Marchię Wschodnią) i Morawy. Salzburg należał wówczas do Bawarii, podobne jak Tyrol. Frankonia była od 941 r. do XII/XIII wieku pod bezpośrednim zarządem króla niemieckiego; później region nie tworzył jednego organizmu, rozpadając się na wiele księstw i biskupstw.

Początek panowania Wittelsbachów

W 1070 r. tron bawarski został przez króla Henryka IV oddany sprzymierzonym z nim Welfom (1070–1139 i 1156–1180), dynastii posiadającej terytoria w Alpach, północnych Włoszech i wokół Jeziora Bodeńskiego. Księstwo stało się kartą przetargową w konflikcie między rodami walczącymi o tron niemiecki. W latach 1139–1156 Bawaria była we władaniu dynastii Babenbergów. Na mocy porozumienia, w 1156 r. Babenbergowie otrzymali należącą do Bawarii Marchię Wschodnią (Austrię), wyniesioną do statusu księstwa, natomiast Bawaria (razem z Saksonią) wróciła pod panowanie Welfów, uosabiane przez Henryka XII Lwa, kuzyna i konkurenta cesarza Fryderyka Barbarossy. Konflikt między cesarzem a księciem saksońsko–bawarskim skończył się w 1180 r. porażką tego ostatniego, który stracił obydwa księstwa. Od Bawarii odłączono Styrię, natomiast bawarski tron książęcy przypadł sojusznikowi Barbarossy, Ottonowi z dynastii Wittelsbachów, palatynowi bawarskiemu. Wittelsbachowie panowali w Bawarii w latach 1180–1918.

Henryk XII Lew

Syn Ottona I, Ludwik I, otrzymał w 1214 r. w lenno Palatynat Reński , wcześniej będący w rękach Hohenstaufów. Ponadto w 1204 r. książę zawarł związek z wdową po Albercie III von Bogen, po którym odziedziczył, poza hrabstwem, herb z szachownicą złożoną z biało-błękitnych rombów, który stał się herbem Wittelsbachów i do dziś jest elementem godła Bawarii oraz jednej z dwóch flag państwowych. W tym okresie dynastia przyjęła również złotego palatyńskiego lwa na czarnym tle.

Polecamy e-book Marcina Sałańskiego „Wyprawy krzyżowe. Zderzenie dwóch światów”:

Autor: Marcin Sałański
Tytuł: „Wyprawy krzyżowe. Zderzenie dwóch światów”

Wydawca: PROMOHISTORIA [Histmag.org]

ISBN: 978-83-934630-5-3

Stron: 76

Formaty: PDF, EPUB, MOBI (bez DRM i innych zabezpieczeń)

5,9 zł

(e-book)

Przypisy

1 Peter März, Zur Geschichte Bayerns [w:] Geschichte der deutschen Länder. Entwicklungen und Traditionen vom Mittelalter bis zur Gegenwart, praca zbiorowa pod red. Wernera Künzela i Wernera Rellecke, Aschendorff Verlag, Münster 2005, ss. 60–61.

2 Europa. Regiony i państwa historyczne. Leksykon PWN, red. Marcin Kamler, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2000, s. 126.

3 Geschichte der deutschen..., mapa na s. 427.

4 Tassilo III założył w 782 r. dwa istniejące do dziś klasztory na wyspach na jeziorze Chiemsee.

5 Warto zauważyć, że władcy z dynastii Agilolfingów i Luitpoldingów nosili tradycyjne imiona Bawarów, takie jak Garibald, Tassilo, Theodo, Grimoald, Arnulf, Eberhard czy Berthold, natomiast pozostałe dynastie (w tym Wittelsbachowie) używali imion ogólnoniemieckich (Karol, Otto, Henryk, Konrad itp.).

Tekst ma więcej niż jedną stronę. Przejdź do pozostałych poniżej.

Strony:
1 2 3 4 5 6
Napisz komentarz
Regulamin komentarzy

Uwaga, wyświetliliśmy tylko ostatnio opublikowane komentarze. Zobacz wszystkie komentarze!

Gość: brutus |

Tadeusz! Wystarczy spojrzec na kraje o najwyzszym rozwoju gospodarczym jak: Indie, Chiny czy USA: sa to kraje odmienne i ronorodne kulturowo , o wielu roznych raligiach i wyznaniach.Wnioski sobie sam wyciagnij.



Odpowiedz

Gość: tadeusz.matusiak |

Pan Kaczyński przed komisją sejmową 5.02.b.r.stwierdził iż siłą motoryczną przyrostu dochodowego Bawarii po 1945 roku było to iż był on krajem \"katolickim\".Cieszy mnie to ale czy to prawda ?



Odpowiedz

Może to tak od własnych uprzedzeń zalatuje?



Odpowiedz

Gość: Dolnoślązak. |

Coś mi tu pachnie trupem hitlerowskim albo wnuka pohitlerowskiego.



Odpowiedz

Gość: Pliniusz |

\"Eisner jako samozwańczy premier, socjalista i Żyd był trudny do zaakceptowania dla prawicy\" i przypis \"W kontekście wiary i okresu historycznego późniejsze losy Eisnera można porównywać do sytuacji z wyborem pierwszego prezydenta Polski.\" To sugeruje, że był żydem/Żydem, bo wszak chodzi o kontekst wiary. Judaizm w zamachu nie był tak ważny, istotne był wybór przez Starozakonnych.



Odpowiedz
Michał Buchta

Magister politologii (Uniwersytet Śląski), absolwent zarządzania i marketingu. Obronił pracę magisterską na temat systemu politycznego Bawarii. Jest również współautorem książki Źródła nienawiści. Konflikty etniczne w krajach postkomunistycznych (2009). Członek stowarzyszenia Ruch Autonomii Śląska. Współzałożyciel Śląskoznawczego Koła Naukowego Sodalitas Silesiana. Były członek redakcji „Gazety Żorskiej”, webmaster portalu, dziennikarz. Były redaktor (szef działu korekty, tymczasowy szef działu kultury) miesięcznika internetowego „Histmag.org” (XII 2005-XII 2006), a także korektor i współpracownik. Obecnie członek rady merytorycznej „Histmaga”.

Wolna licencja – ten materiał został opublikowany na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0 Polska.

Redakcja i autor zezwalają na jego dowolny przedruk i wykorzystanie (również w celach komercyjnych) pod następującymi warunkami: należy wyraźnie wskazać autora materiału oraz miejsce pierwotnej publikacji – Portal historyczny Histmag.org, a także nazwę licencji (CC BY-SA 3.0) wraz z odnośnikiem do jej postanowień. W przypadku przedruku w internecie konieczne jest także zamieszczenie dokładnego aktywnego odnośnika do materiału objętego licencją.

UWAGA: Jeśli w treści artykułu nie zaznaczono inaczej, licencja nie dotyczy ilustracji i filmów dołączonych do materiału – w kwestii ich wykorzystania prosimy stosować się do wskazówek w opisie pod nimi lub – w razie ich braku – o kontakt z redakcją: redakcja@histmag.org