Opublikowano
2017-02-19 16:34
Licencja
Wolna licencja

Co po Hitlerze? – skrajna prawica w powojennych Niemczech

Upadek III Rzeszy oznaczał koniec rządów nazistowskich na terenie Niemiec. Nie stanowił on jednak kresu działań nacjonalistycznych. Po upadku reżimu hitlerowskiego zaczęły powstawać nowe ugrupowania o charakterze radykalnie narodowym.


Strony:
1 2

5 czerwca 1945 roku alianci sformalizowali okupację Niemiec i przystąpili do tworzenia na ich terenie nowych organów władzy. Ustalono, że cztery mocarstwa (USA, ZSRS, Wielka Brytania, Francja) będą ją sprawować w kontrolowanych przez siebie strefach poprzez gubernatorów. Decyzje ogólnoniemieckie miały być podejmowane wspólnie przez Sojuszniczą Radę Kontroli.

W myśl porozumienia konferencji poczdamskiej (17 lipca – 2 sierpnia 1945 roku) państwo miało zostać zdemilitaryzowane, zdenazyfikowane, zdemokratyzowane, zdekartelizowane oraz zdecentralizowane. Było przecież odpowiedzialne za wywołanie konfliktu o charakterze globalnym. Zadecydowano również, że na terenie Niemiec powinien zostać zlikwidowany przemysł, który mógłby posłużyć w przyszłości do produkcji na cele wojenne. Decyzją Sojuszniczej Rady Kontroli 20 września 1945 zakazano działalności NSDAP, natomiast 10 października tego roku - organizacji satelickich partii nazistowskiej.

Churchill, Truman i Stalin w Poczdamie (domena publiczna)

Różny okupant, różna polityka

Polityka okupacyjna USA oraz Wielkiej Brytanii była relatywnie zbliżona. W skład amerykańskiej strefy brytyjskiej wchodziły: Bawaria, Badenia Wirtembergia, Hesja, a od stycznia 1947 roku również Brema. Strefa angielska to Północna Nadrenia-Westfalia Dolna Saksonia, Szlezwik-Holsztyn oraz Hamburg. Głównymi celami mocarstw zachodnich na okupowanych przez nich terenach były denazyfikacja oraz odbudowa gospodarki (początkowo ciężar utrzymania tych ziem ponosili rodzimi podatnicy).

Zgodnie z dyrektywą JCS 1067 w strefie amerykańskiej aktywni członkowie NSDAP i jej organizacji satelickich, inni zwolennicy nazizmu i militaryzmu oraz osoby negatywnie nastawione do działań państw zwycięskich, miały zostać usunięte z urzędów publicznych oraz innych ważnych stanowisk w przedsiębiorstwach prywatnych i rządowych. Do końca 1947 roku Amerykanie objęli śledztwem 12 milionów osób. Podejrzani musieli wypełnić specjalne ankiety, na podstawie których określano ich udział w systemie nazistowskim. Ostatecznie przyjęto rozwiązanie, iż kto później wstąpił do NSDAP i grup satelickich, ten ponosił mniejszą odpowiedzialność za wydarzenia sprzed i w trakcie wojny. 5 marca 1946 roku przekazano te działania ustanowionym władzom niemieckim, reprezentowanym głównie przez chadeków.

Przemianowanie ulicy z „Adolf Hitler–Straße” na „Bahnhof–Straße (domena publiczna) W strefie brytyjskiej proces denazyfikacyjny przebiegał w podobny sposób. Dokonano procesu denazyfikacyjnego na ponad 2 milionach osób. Nikt nie został zakwalifikowany do grona głównych winowajców nazistowskich zbrodni. Jurysdykcję przekazano władzom niemieckim 1 października 1947 roku. Główną rolę w tym procesie pełnili członkowie odrodzonej SPD.

Francuska strefa okupacyjna składała się z Nadrenii-Palatynatu, Wirtembergii-Hohenzollern, Badenii i Saary. Francuzi nie podpisali postanowień Poczdamu, w związku z tym prowadzili w swojej strefie zupełnie odmienną politykę. Ich celem było ostateczne osłabienie Niemiec, tak, aby zlikwidować potencjalne zagrożenie z ich strony w przyszłości.

Za wyjątkiem Saary, strefa francuska miała w przeważającej części charakter rolniczy. Jej włodarze przyjęli założenie, że za działalność Hitlera ponosi odpowiedzialność cały naród niemiecki, ponieważ to dzięki jego głosom doszedł do władzy. Twarda polityka wobec miejscowej ludności przyniosła wyroki w postaci uznania prawie 1000 osób za głównych winowajców lub winowajców zbrodni nazistowskich. Chodziło w większym stopniu o prewencję przed odrodzeniem się szowinizmu niemieckiego aniżeli o rozliczenie.

Sowiecka strefa okupacyjna składała się z Meklemburgii-Pomorza Przedniego, Brandenburgii, Saksonii oraz Saksonii-Anhaltu. Tutaj denazyfikacja odbyła się najszybciej. Wiązało się to z objęciem władzy przez komunistów i socjalistów. Samo członkostwo w NSDAP bądź organizacji satelickiej było często surowo karane. O ile w pozostałych strefach okupacyjnych około 45% podejrzanych ostatecznie oczyszczano z zarzutów, tak w strefie sowieckiej odsetek ten wynosił zaledwie 12%. Wiele osób zmarło na skutek przesłuchań oraz z powodu złych warunków sanitarnych panujących w obozach przejściowych.

W stronę suwerenności

Aliancka okupacja Niemiec (fot. Paasikivi, opublikowano na licencji Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 International) Zgodnie z postanowieniami poczdamskimi miało powstać demokratyczne państwo niemieckie. Odpowiednie warunki najszybciej stworzono w strefie amerykańskiej. 17 października 1946 roku w Stuttgarcie powstała Rada Krajów, a 24 listopada i 1 grudnia odbyły się wybory w Bawarii i Badenii-Wirtembergii (wygrana chadeków).

Z biegiem czasu władze niemieckie uzyskiwały coraz szersze kompetencje zarówno w strefie amerykańskiej, jak i brytyjskiej. W skutek tego 1 lutego 1947 roku utworzono wspólną anglosaską strefę tzw. Bizonie.

Francuzi również stopniowo przekazywali władzę Niemcom. Pierwsze wybory do parlamentów krajowych odbyły się 18 maja 1947 roku (wygrana chadecji). Na skutek nasilania się konfliktu zimnowojennego zaczęto dostrzegać, iż należy przywrócić państwowość niemiecką. 8 kwietnia 1949 roku powstała więc tzw. Trizonia, która już 24 maja tego roku została przekształcona w Republikę Federalną Niemiec. Natomiast 7 października 1949 roku powstała Niemiecka Republika Demokratyczna będąca państwem satelickim ZSRS.

Tekst ma więcej niż jedną stronę. Przejdź do pozostałych poniżej.

Dziękujemy, że z nami jesteś! Chcesz, aby Histmag rozwijał się, wyglądał lepiej i dostarczał więcej ciekawych treści? Możesz nam w tym pomóc! Kliknij tu i dowiedz się, jak to zrobić!

Strony:
1 2
Napisz komentarz
Regulamin komentarzy
Nie ma jeszcze żadnych komentarzy
Tomasz Kosiński

Politolog, historyk. Doktorant w Instytucie Historii Uniwersytetu Śląskiego. Interesuje się radykalnymi ruchami politycznymi XIX i XX wieku na świecie, historią konfliktów etnicznych w Europie oraz historią Górnego Śląska. Autor bloga poświęconego górnośląskim zamkom i pałacom.

Wolna licencja – ten materiał został opublikowany na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0 Polska.

Redakcja i autor zezwalają na jego dowolny przedruk i wykorzystanie (również w celach komercyjnych) pod następującymi warunkami: należy wyraźnie wskazać autora materiału oraz miejsce pierwotnej publikacji – Portal historyczny Histmag.org, a także nazwę licencji (CC BY-SA 3.0) wraz z odnośnikiem do jej postanowień. W przypadku przedruku w internecie konieczne jest także zamieszczenie dokładnego aktywnego odnośnika do materiału objętego licencją.

UWAGA: Jeśli w treści artykułu nie zaznaczono inaczej, licencja nie dotyczy ilustracji i filmów dołączonych do materiału – w kwestii ich wykorzystania prosimy stosować się do wskazówek w opisie pod nimi lub – w razie ich braku – o kontakt z redakcją: redakcja@histmag.org