Opublikowano
2016-11-24 16:05
Licencja
Wolna licencja

Głód w Auschwitz. Zbrodnicza fascynacja nazistowskich lekarzy

Choroba głodowa była w obozach koncentracyjnych problemem powszechnym, choć oficjalnie nieistniejącym. Dramat konających więźniów bez skrupułów wykorzystywali niemieccy lekarze, którzy przeprowadzając serię eksperymentów żyweniowych, dążyli do zaspokojenia swoich naukowych ambicji.


1 2 3

Brama obozowa Auschwitz I (fot. PerSona77, opublikowano na licencji Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Poland) Obóz koncentracyjny Auschwitz został utworzony przez Niemców z rozkazu Heinricha Himmlera. Powstał w 1940 roku w byłych koszarach wojskowych na przedmieściach miasta Oświęcim. Jednym z powodów jego uruchomienia było przepełnienie więzień spowodowane masowymi aresztowaniami Polaków.

Pierwszy transport przybył do Auschwitz 14 czerwca 1940 roku i liczył 728 polskich więźniów politycznych z Tarnowa. Data ta uznawana jest za pierwszy dzień działania obozu. Wówczas kierowano do niego m.in.: osoby duchowne, przywódców społecznych, inteligentów, przedstawicieli kultury, oficerów oraz uczestników ruchu oporu. Z czasem do Auschwitz zaczęto wysyłać Romów, sowieckich jeńców wojennych oraz więźniów z krajów okupowanych. W 1942 roku obóz stał się miejscem masowej zagłady Żydów europejskich.

Spośród 1,3 mln umieszczonych tam osób ponad 50% zginęło wskutek wycieńczającej pracy, chorób, epidemii, terroru, egzekucji, kar, eksperymentów medycznych oraz głodu. Na chorobę głodową cierpiało ponad 90% więźniów wszystkich obozów koncentracyjnych. Towarzyszyła ona niemal wszystkim pozostałym schorzeniom. Dodatkowo ukształtowała postać więźnia oraz obraz jego życia w obozie.

Problem głodu

Prawidłowe odżywianie powinno zawierać odpowiednią ilość składników odżywczych, które wzmacniają organizm i dodają mu energii. Jeżeli niedobór tych składników będzie trwał tylko krótki czas, wówczas dochodzi do nieznacznej utraty wagi. Jeśli jednak głodzenie trwa dłużej, skutkuje to bardzo poważnymi zmianami w narządach. Mówi się wtedy o chorobie głodowej. U człowieka rozróżnia się jej dwa etapy:

Stan niedoboru pokarmowego – organizm zużywa własne zapasy tłuszczów. Może dojść do osłabienia mięśni oraz uwydatnienia obrysów kości. Głodzeni oddają mniej moczu, mają zwolnioną czynność jelit, dręczy ich bezustanne uczucie głodu, często mówią o jedzeniu, są drażliwi.
Właściwa choroba spowodowana głodem – organizm wyczerpuje własne rezerwy odżywczo- energetyczne, a po ich wykorzystaniu zużywa ciała białkowe, powodując zniszczenia tkanki. Samotrawienie rozpoczyna się od największego magazynu rezerw, jakim jest wątroba. Na początku pogarsza się stan skóry, a włosy matowieją i zaczynają wypadać. Następnie obniża się ciepłota ciała do 36°C, spada ciśnienie krwi i serce zaczyna pracować wolniej. Oczy są zamglone - początkowo reagują na jedzenie, jednak szybko obojętnieją nawet wobec niego. Klinicznymi objawami choroby głodowej są dodatkowo: obrzęki występujące najczęściej na kończynach dolnych, zespół zmian skórnych oraz biegunka.

Wnętrze baraku obozowego w Auschwitz (fot. Ealdgyth, opublikowano na licencji Creative Commons Attribution 3.0 Unported) Biegunki były w obozie bardzo częste i dotyczyły niemal każdego więźnia. Wczesne miały charakter fermentacyjny bądź zakaźny i dość szybko przemijały. Te właściwe, wywołane chorobą głodową, pojawiały się u wygłodzonych chorych i ustępowały tylko pod wpływem poprawy wyżywienia.

Więzień zapadał na chorobę głodową zazwyczaj po upływie około 3 miesięcy, co znalazło swoje odbicie w powiedzeniu SS-manów Przyzwoity więzień nie powinien żyć dłużej niż trzy miesiące. Jeśli żyje dłużej to jest złodziejem lub Tutaj Żyd żyje dwa tygodnie, Klecha żyje trzy tygodnie, a normalny więzień żyje trzy miesiące.

Więźniów cierpiących na chorobę głodową nazywano muzułmanami, dlatego że w rozwiniętym stadium choroby dochodziło do spowolnienia ruchów w wyniku zaniku mięśni oraz ścięgien, co powodowało, że poruszali się oni bardzo wolno, a gdy upadali na ziemię, powoli wyciągali ręce przed siebie, przez co przypominali modlących się wyznawców islamu.

Co jadali więźniowie?

Kuchnia powstała i funkcjonowała dzięki grupie ludzi, która organizowała obozową służbę zdrowia. Mieściła się na parterze bloku 28, wchodzącego w skład kompleksu szpitala obozowego i miała powierzchnię ok. 40 m². Na początku swej działalności była miejscem rozdziału żywności.

W kuchni zostały zainstalowane dwa kociołki o pojemności 25 litrów oraz 50 litrów, w których przygotowywano herbatę. W następnych latach rozbudowano ją i przygotowywano w niej ok. 350 litrów różnych pokarmów płynnych (co zaspokajało potrzeby jedynie 1/10 chorych): herbatę ziołową, kleik (dla więźniów chorych na biegunkę i pozostałe choroby przewodu pokarmowego) oraz zupę bezsolną z minimalną ilością mięsa i ziemniakami - dla osób cierpiących na schorzenia nerek.

Tekst ma więcej niż jedną stronę. Przejdź do pozostałych poniżej.

Dziękujemy, że z nami jesteś! Chcesz, aby Histmag rozwijał się, wyglądał lepiej i dostarczał więcej ciekawych treści? Możesz nam w tym pomóc! Kliknij tu i dowiedz się, jak to zrobić!

1 2 3
Napisz komentarz
Regulamin komentarzy

Gość: mac ap |

Nie wiem, skąd autorka wzięła dane o liczbie ofiar Auschwitz. Z pewnością zginęło tam dużo więcej niż 50% ludzi tam osadzonych, jak podaje. Osiemdziesiąt procent to absolutne i prawie na pewno zaniżone minimum (na tyle szacuje się odsetek ludzi, którzy od razu po przyjeździe trafiali "do gazu"). Ewentualnie mogłoby być może być to prawdą, jeśli autorce chodziło o właściwy obóz Auschwitz (bez Birkenau/Brzezinki)- ale wtedy z kolei z pewnością drastycznie zawyżona jest liczba osadzonych.



Odpowiedz

Gość: xyz |

@mac ap
jest zaznaczone, że zginęło ponad 50% więźniów



Odpowiedz

Gość: Patient Hitler |

Warto dodać, że wspomniany w artykule zbrodniarz Ernst Guenther Schenck był pierwowzorem postaci "dobrego lekarza" w filmie "Upadek"



Odpowiedz
Katarzyna Okoniewska

Absolwentka studiów magisterskich o specjalności chemicznej oraz studentka V roku studiów historycznych. Jest współautorką książki pt: "Zbiór tłoków i stempli pieczętnych w zasobie Archiwum Państwowego w Poznaniu", która ukazała się w grudniu 2014 roku. Zainteresowania badawcze: sfragistyka, Holocaust, obozy koncentracyjne.

Wolna licencja – ten materiał został opublikowany na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0 Polska.

Redakcja i autor zezwalają na jego dowolny przedruk i wykorzystanie (również w celach komercyjnych) pod następującymi warunkami: należy wyraźnie wskazać autora materiału oraz miejsce pierwotnej publikacji – Portal historyczny Histmag.org, a także nazwę licencji (CC BY-SA 3.0) wraz z odnośnikiem do jej postanowień. W przypadku przedruku w internecie konieczne jest także zamieszczenie dokładnego aktywnego odnośnika do materiału objętego licencją.

UWAGA: Jeśli w treści artykułu nie zaznaczono inaczej, licencja nie dotyczy ilustracji i filmów dołączonych do materiału – w kwestii ich wykorzystania prosimy stosować się do wskazówek w opisie pod nimi lub – w razie ich braku – o kontakt z redakcją: redakcja@histmag.org