Opublikowano
2017-07-24 09:07
Licencja
Wolna licencja

Jak powstaje Wikipedia? Wikipedyści o tajnikach internetowej encyklopedii

Każdy z nas korzystał z niej choć raz. Wielu zagląda tam na co dzień. Wikipedia, bo o niej mowa, jest dla nas czymś oczywistym – ale jak powstaje, jak działa, z czego jest finansowana? Między innymi o tym opowiedzą nam ludzie, którzy współtworzą ten niezwykły projekt.


Strony:
1 2 3 4

Paweł Czechowski: Kto może zostać wikipedystą? Jakie powinny być atrybuty takiej osoby?

Krzysztof Machocki (Halibutt) – rzecznik prasowy Stowarzyszenia Wikimedia Polska, z zawodu dziennikarz, współpracował m.in. z „Rzeczpospolitą”. Na Wikipedii tworzy artykułu o zróżnicowanej tematyce i w różnych kategoriach. Krzysztof Machocki Każda osoba umiejąca czytać i pisać. Wikipedia jest w całości źródłem wtórnym, przytacza tylko te informacje, które już wcześniej zostały opublikowane. Nie wymaga olbrzymiej wiedzy ani jakichś specjalnych przymiotów, to rzemiosło a nie sztuka. Oczywiście najlepiej udają się hasła w tych dziedzinach, o których autor ma pojęcie, niekoniecznie poparte dyplomem ukończenia studiów w danej dziedzinie czy olbrzymim dorobkiem naukowym. Przydaje się też znajomość warsztatu: umiejętność cytowania źródeł, pracy ze źródłem, odróżniania faktów od opinii i tak dalej. Ale też nie jest to niezbędne.

Piotr Gackowski (PMG) – jeden z najaktywniejszych polskich wikipedystów. Specjalizuje się w tematyce okrętów wojennych. Piotr Gackowski: Każda osoba może zostać wikipedystą. Nie przeprowadzamy egzaminów, chętnie witamy nowicjuszy. Natomiast zwykle jest tak, że ludzie mający pewne atrybuty pozostają na Wikipedii dłużej. Przede wszystkim ludzie którzy chcą czynić dobro, a nie przychodzą na Wikipedię z misją reklamowania swoich poglądów. Bardzo często potencjalni edytorzy przychodzą by reklamować swoje firmy, promować swoje poglądy polityczne. Zderzają się wtedy ze ścianą Pięciu Filarów oraz społeczności, która ceni sobie teksty poparte źródłami.

wikipedia wywiad wikipedyści Logo Wikipedii w biurze Wikimedia Foundation (fot.Dmgultekin, opublikowano na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0)

P.Cz.: Które z własnych cech i umiejętności uważają Państwo za najbardziej przydatne przy pracy nad Wikipedią?

Maciej Konarski (Dreamcatcher25) – sam o sobie na Wikipedii: „Moją ambicją stało się dołożenie skromnej cegiełki do wielkiego dzieła, jakim jest upamiętnienie jak największej liczby ofiar II wojny światowej – polskich i zagranicznych” P.G.: Cierpliwość dającą mi siłę do poprawiania po raz setny danych błędów, ciekawość prowadzącą mnie do tekstów pozostających poza obszarami moich zwykłych zainteresowań. Skłonność do podejmowania wyzwań – prowadzi to zwykle do powstawania wyróżnionych haseł.

Maciej Konarski: Sprawne pióro oraz umiejętność wyszukiwania i selekcji źródeł i informacji.

Michał Przestrzelski (PuchaczTrado) – z wykształcenia magister matematyki, na Wikipedii zajmuje się jednak głównie hasłami związanymi z historią. Jak sam określa, na Wikipedii chce pisać głównie dla własnej satysfakcji i dlatego, że podoba mu się idea łatwego i ogólnego dostępu do wiedzy. Michał Przestrzelski: Najważniejsze są tak naprawdę chęci do szerzenia wiedzy. O ile wolontariusz nie zamierza forsować własnych sądów, to niezależnie od umiejętności i wiedzy coś dla siebie znajdzie. Co do mnie, to mogę tylko powiedzieć, że perfekcjonizm w edytowaniu zupełnie nie pomaga.

P.Cz.: Jak wygląda u Państwa proces twórczy od podstaw? Jak wygląda przygotowanie artykułu czy implementowanie innych treści?

K.M.: W moim przypadku najpierw jest wybór tematu. Z zawodu jestem dziennikarzem, więc Wikipedię od dawna traktowałem jako sposób sprawdzenia swojego warsztatu. Potem przychodzi czas na czytanie. Artykuły Wikipedii powinny być jak najpełniejsze, w sposób wyczerpujący opisywać temat, zaznaczać wszystkie najważniejsze wątki danej opowieści. To w praktyce oznacza godziny spędzone nad źródłami. Dla Wikipedii idealnym źródłem są recenzowane czasopisma naukowe i monografie tematu, ale bywają sytuacje, gdy sięgamy po gazety czy strony internetowe. Histmag też bywa dość często wykorzystywany jako źródło w artykułach Wikipedii.

Samo pisanie to zazwyczaj tylko niewielka część czasu poświęconego danemu hasłu. Ostatnim etapem jest w moim wypadku zgłaszanie haseł do oceny innym wikipedystom. W polskojęzycznej Wikipedii funkcjonują trzy stopnie wyróżnień artykułów. Dzięki zgłaszaniu artykułów do któregoś z nich udaje się nie tylko wyszlifować je, poprawić, ale też wypromować na stronie głównej Wikipedii. To bardzo motywujące, bo dzięki temu taki artykuł może jednego tylko dnia przeczytać kilkanaście czy kilkadziesiąt tysięcy czytelników.

M.K.: Najpierw przeprowadzam kwerendę źródeł. Następnie czytam, robię notatki, odrzucam te pozycje, które nie nadają się do wykorzystania lub których nieuwzględnienie w bibliografii nie będzie miało większego wpływu na rzetelność i neutralność artykułu. To zdecydowanie najdłuższa część procesu, gdyż samo pisanie nie zajmuje mi zwykle zbyt wiele czasu. Najbardziej nużącą częścią jest weryfikacja przypisów. Porównuję każdą oznaczoną nimi informację z oryginalnym źródłem. Na sam koniec weryfikuję artykuł pod względem językowym – w tym celu zazwyczaj czytam go dwa razy w odstępie co najmniej 24 godzin. W międzyczasie staram się też przeglądać zasoby repozytorium Wikimedia Commons pod kątem zdjęć lub innych grafik. W skrajnych wypadkach praca nad jednym artykułem potrafi mi zająć do 2-3 miesięcy.

Mam też jedną zasadę. Nigdy nie tłumaczę cudzych artykułów z angielskiej, czy też innej obcojęzycznej Wikipedii. Nie uważam bowiem, aby właściwym było tworzenie artykułów bez osobistego zapoznania się ze źródłami, na których podstawie powstały.

wikipedia wywiad wikipedyści Pomnik Wikipedii w Słubicach (fot. Nostrix, opublikowano na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe) P.Cz.: Od czego zacząć tworzenie treści dla Wikipedii? Jak rozpoznać, który temat nadaje się do opisania i umieszczenia w portalu?

K.M.: Jedną z najważniejszych zasad Wikipedii jest kryterium encyklopedyczności. Zakres tematyczny Wikipedii jest bardzo szeroki, ale nie nieograniczony. Wikipedia nie jest książką telefoniczną, więc nie musi mieć informacji o każdym człowieku, jaki kiedykolwiek żył. Kłopot z encyklopedycznością jest taki, że trudno jest stworzyć jasne i precyzyjne kryteria mówiące „tak, ten fenomen ma swoje miejsce w encyklopedii, a ten już nie”. To często jest całe spektrum. I w takich sprawach to społeczność wikipedystów podejmuje decyzję w toku dyskusji.

M.K.: Początkującemu wikipedyście zaleciłbym przede wszystkim zapoznanie się z tymi spośród naszych artykułów, które zostały wyróżnione tytułem „artykułu na medal" i „dobrego artykułu" lub są prezentowane w rubryce „Czy wiesz" na stronie głównej. Myślę, że pozwala to najlepiej zrozumieć do jakiego „ideału” dążymy. Każdy zarejestrowany użytkownik ma ponadto swój brudnopis – zdecydowanie zalecam, aby najpierw w nim poeksperymentować, zanim zacznie się edytować przestrzeń główną Wikipedii.

M.P.: Z punktu widzenia historii – nadaje się każdy temat o którym powstały opracowania naukowe. Jeżeli temat pojawia się w publikacjach jedynie marginalnie, wówczas ryzykujemy, że może on nie spełniać kryteriów encyklopedyczności. Kryteria encyklopedyczności na Wikipedii możemy porównać do na przykład tych z Polskiego Słownika Biograficznego. Jeżeli natomiast zdecydujemy się na opis Y-ka, który w publikacjach występuje jedynie jako znany dziadek X-a, to ryzykujemy, że artykuł może zostać usunięty po dyskusji.

Tekst ma więcej niż jedną stronę. Przejdź do pozostałych poniżej.

Lubisz czytać artykuły w naszym portalu? Wesprzyj nas finansowo i pomóż rozwinąć nasz serwis!

Strony:
1 2 3 4
Napisz komentarz
Regulamin komentarzy
Nie ma jeszcze żadnych komentarzy
Paweł Czechowski

Ukończył studia dziennikarskie na Uniwersytecie Śląskim. W historii najbardziej pasjonuje go wiek XX, poza historią - piłka nożna.

Wolna licencja – ten materiał został opublikowany na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0 Polska.

Redakcja i autor zezwalają na jego dowolny przedruk i wykorzystanie (również w celach komercyjnych) pod następującymi warunkami: należy wyraźnie wskazać autora materiału oraz miejsce pierwotnej publikacji – Portal historyczny Histmag.org, a także nazwę licencji (CC BY-SA 3.0) wraz z odnośnikiem do jej postanowień. W przypadku przedruku w internecie konieczne jest także zamieszczenie dokładnego aktywnego odnośnika do materiału objętego licencją.

UWAGA: Jeśli w treści artykułu nie zaznaczono inaczej, licencja nie dotyczy ilustracji i filmów dołączonych do materiału – w kwestii ich wykorzystania prosimy stosować się do wskazówek w opisie pod nimi lub – w razie ich braku – o kontakt z redakcją: redakcja@histmag.org