Jak powstał sztuczny lód? Wszystko zaczęło się od walki z chorobą
W 1833 r. w dusznym mieście Apalachicola na Florydzie zjawił się dr John Gorrie. Urodzony na wyspie Nevis w Indiach Zachodnich i wychowany w Karolinie Południowej, Gorrie studiował medycynę w Fairfield w Nowym Jorku, a w Apalachicoli rozpoczął praktykę lekarską. Ponadto objął stanowiska naczelnika poczty i notariusza. Angażował się również w życie społeczne do tego stopnia, że został wybrany burmistrzem.
Kiedy w 1841 r. okolicę dotknęła epidemia żółtej febry, Gorrie poświęcił się badaniom nad chorobami tropikalnymi. Wierzył, zgodnie z ówczesnymi poglądami medycznymi, że chłodne powietrze może ograniczać rozwój choroby, dlatego propagował chłodzenie szpitali. By to osiągnąć, zawieszał przy suficie misę z lodem. Tym sposobem chłodne powietrze, które jest cięższe od ciepłego, miało spływać w dół, przynosząc ulgę pacjentom.
Imperium „Króla Lodu"
W tym czasie lód był towarem trudno dostępnym w ciepłych regionach. Pozyskiwano go z miejsc, gdzie występował powszechnie i stamtąd rozprowadzano. Pionierem lukratywnego wówczas międzynarodowego handlu lodem był Frederic Tudor, zwany „Królem Lodu”, który zbił fortunę na transporcie lodu z jezior w Nowej Anglii do tak odległych miejsc jak Karaiby, Indie, Europa czy Hongkong. Kiedy w 1833 r. Gorrie przybył do Apalachicoli, Tudor zyskał rozgłos za sprawą udanego transportu 180 ton lodu z Nowej Anglii do Kalkuty.
Chłodne przyjęcie
W związku z deficytem lodu, Gorrie skoncentrował się na opracowaniu maszyny do jego wytwarzania. W 1844 r. udało mu się pierwszy raz wytworzyć lód. Sukces ten zachęcił go do dalszej pracy, która była możliwa dzięki inwestorowi z Bostonu. Rok później Gorrie zrezygnował z praktyki lekarskiej, by całkowicie skupić się na swoim wynalazku. W 1851 r. otrzymał patent nr 8080 na swoją maszynę do wytwarzania lodu, która tworzyła lodowe bloki wielkości cegły. Doszło do przełomu, którego nikt nie docenił.
Wynalazek, jak i sam twórca, znaleźli się w ogniu krytyki prasy oraz opinii publicznej. Powszechnie uważano, że tzw. „sztuczny lód”, czyli lód wytwarzany mechanicznie, nie może być tak dobry jak ten stworzony przez Boga. Wynalazca podejrzewał, że za większością oszczerstw stali handlarze lodem, a zwłaszcza Frederic Tudor.
Rozmyślając o swoich kłopotach, doszedł do wniosku, że mechaniczne chłodzenie „zostało wynalezione, wyprzedzając potrzeby kraju”. Zdruzgotany porażką John Gorrie zmarł w 1855 r. w wieku 51 lat.
Bibliografia
- R. B. Becker, John Gorrie, M.D.: Father of Air Conditioning and Mechanical Refrigeration, Carlton Press, 1972 .
- M. S. Morse, Chilly Reception, Smithosnian magazine, [dostęp: 8.07.2026 r.].
- John Gorrie, M.D. Inventor, Humanitarian, Physician, Florida Inventors Hall of Fame, [dostęp: 8.07.2026 r.].
- Gorrie Ice Machine. Patent Model, National Museum of American History, [dostęp: 8.07.2026].
