Opublikowano
2012-07-16 09:15
Licencja
Wolna licencja

Kalendarz muzułmański rocznica początku Hidżry

Niekiedy początek historii, która później żywo nas dotyczy, pisany jest bardzo daleko od nas. 16 lipca 622 r., wydarzeniami w arabskiej Mekce rozpoczęła się kalendarzowa era muzułmańska...


Strony:
1 2

Mahomet modlący się przed Kaabą Mahomet modlący się przed Kaabą - świętym kamieniem Islamu Hidżra oznacza po arabsku wędrowanie. W roku 622 nastąpiła ucieczka Mahometa z Mekki do Medyny (Jatrib), będąca ostatecznym zerwaniem przez niego więzi z własnym rodem Haszymitów. W 638 roku kalif Umar (634-644) podkreślając znaczenie hidżry jako wydarzenia inicjującego powstanie autonomicznej religijno-politycznej społeczności islamu z Mahometem jako prorokiem uznał pierwszy dzień roku księżycowego za początek ery muzułmańskiej i kalendarza arabskiego. Nową erę muzułmańską wprowadzono w świecie muzułmańskim w siedemnastym roku hidżry (638). Za jej inicjatorów uchodzą doradcy kalifa którzy zaproponowali jej wprowadzenie, gdy doszło do sporów na temat ustalania okresów za które trzeba było płacić podatki.

Już od epoki przedmuzułmańskiej czas był obliczany na podstawie faz księżyca, toteż i kalendarz muzułmański jest kalendarzem księżycowym. Pojawienie się sierpa księżyca na niebie wyznacza początek roku i początek każdego z dwunastu miesięcy.

Podstawą podziału czasu są fazy księżyca. Jest to jedna z najstarszych metod obliczania czasu, najpewniej Arabowie odziedziczyli ją po starożytnych. Rok księżycowy dzieli się na dwanaście miesięcy. Ponieważ długość jednej fazy księżycowej wynosi 29,5 dnia (dokładnie 29 dni, 12 godzin, 44 minuty, 3,8 sekundy) – rok księżycowy liczy dokładnie 354 dni. Ponieważ jest on krótszy od roku słonecznego różnica między nimi jest zmienna. Dla przeliczania dat stosuje się poniższy wzór:

S = H - 3H : 100 + 622

S oznacza w tym wypadku rok słoneczny kalendarza gregoriańskiego, podczas gdy H to rok hidżry. W związku z różną długością względną kalendarza muzułmańskiego i słonecznego, miesiące muzułmańskie przesuwają się w stosunku do stosowanych np. w Polsce. Aby miesiąc nie składał się z ułamkowej liczby dni przyjęta została naprzemienna długość miesięcy: 29 i 30 dni. Ponadto, wprowadzono 11 dodatkowych dni przestępnych, które rozkłada się równo w cyklu trzydziestoletnim, dodając je jedenaście razy po roku przestępnym. Dni te dodawane są na koniec: 2, 5, 7, 10, 16 (lub 15), 18, 21, 24, 26 i 29 roku cyklu trzydziestoletniego.

Początek roku i początek każdego z 12 miesięcy kalendarza muzułmańskiego wyznacza pojawienie się sierpa księżyca. Podkreśla to koraniczny werset 10:5: On jest Tym, który uczynił słońce jasnością, a księżyc światłem; i który wyznaczył dla niego fazy, abyście znali liczbę lat i rachunek. Bóg stworzył to niewątpliwie w całej prawdzie, rozdzielając znaki dla ludzi, którzy wiedzą.. Natomiast początek ery muzułmańskiej wyznacza pierwszy dzień miesiąca Muharram. Era muzułmańska, czyli era Hidżry zaczyna się na początku roku, w którym miała miejsce hidżra Mahometa i jego zwolenników z Mekki do Medyny. Miało to miejsce 15 lub 16 lipca 622 roku zależnie od sposobu obliczania. Natomiast sama hidżra odbyła się 12 września 622 roku.

Rok oparty na fazach księżyca nie zgadza się jak już wspomniałem z rokiem słonecznym. Jest o 10,875 dni krótszy od roku słonecznego liczącego 365,2422 dni. Powoduje to sytuację, że rok księżycowy jednostajnie przesuwa się wstecz wobec roku słonecznego w cyklu 33-letnim. Oznacza to, że 33 lata księżycowe odpowiadają około 32 słonecznym. Lata w kalendarzu muzułmańskim określa się często skrótem AH (Anno Hegirae, czyli rok hidżry). W celu przeliczenia daty kalendarza muzułmańskiego na datę kalendarza zachodniego AD (Anno Domini) i vice versa konieczne są tablice konwersyjne.

Arabowie przed islamem

Czytaj dalej...

Kalendarz księżycowy okazał się niewygodny ze względów praktycznych, głównie administracyjnych. Podatki zależały bowiem od naturalnych pór roku płynących w rytm kalendarza słonecznego, a nie księżycowego. W związku z tym już w czasach przedmuzułmańskich w Arabii funkcjonował w pewnej mierze kalendarz księżycowo-słoneczny. Oznaczało to dokładnie tyle, że co kilkanaście lat wprowadzano do kalendarza trzynasty miesiąc dodatkowy. Uznaną praktyką było stosowanie uzupełniających dni zwanych ajjam an-nasi. Islam wprowadził jednak zakaz stosowania dodatkowego trzynastego miesiąca, co podkreślono w koranicznych wersetach 9:36-37: Liczba miesięcy u Boga: dwanaście miesięcy zaznaczonych w Księdze Boga w dniu, kiedy On stworzył niebiosa i ziemię. Wśród nich - cztery święte. To jest religia prawdziwa. Przeto nie czyńcie sobie niesprawiedliwości w tych miesiącach i zwalczajcie bałwochwalców w całości, tak jak oni was zwalczają w całości. Wiedzcie, iż Bóg jest z bogobojnymi! Przesunięcie miesiąca jest tylko pomnożeniem niewiary; są wprowadzeni przez to w błąd tylko ci, którzy nie wierzą. Oni uznają to za dozwolone jednego roku i uznają to za zakazane innego roku, aby wyrównać liczbę tych miesięcy uświęconych przez Boga i w ten sposób za dozwolone uznać to, czego zakazał Bóg. Zostało im upiększone zło ich działania, lecz Bóg nie prowadzi drogą prostą ludzi niesprawiedliwych. Ów trzynasty miesiąc nazwano później nasi, czyli zapomniany.

Początek nowego miesiąca wyznaczano wypatrując po nowiu nowego półksiężyca, ale wkrótce obserwacje zastąpiono obliczeniami astronomicznymi.

Z czasem pojawiły się próby reformy kalendarza, przede wszystkim dla potrzeb administracji – głównie zbierania podatków. W roku 1079 sułtan seldżucki Malik Szach I (1072-1092) wprowadził kalendarz słoneczny, opracowany przez perskiego astronoma Omara Chajjam (ok. 1048-ok.1132). Był to niezwykle precyzyjnego kalendarz zwany dżalali. Był oparty na precyzyjnych wyliczeniach astronomicznych, lepszy od tych na których oparto kalendarz gregoriański. W kalendarzu dżalali różnica jednego dnia może zdarzyć się raz na 3700 lat. Używany był on w Persji do połowy wieku XIX, kiedy wprowadzono kalendarz mongolski oparty na cyklu lat zwierzęcych. Warto dodać, że w 1925 roku szach perski Reza Pahlawi (1925-1941) wprowadził na powrót dawny perski rok słoneczny rozpoczynający się 21 marca, również powiązany z latami hidżry. Kalendarz ten ma jeden miesiąc przestępny, co 120 lat.

Gamal Abdel Naser Gamal Abdel Naser, przywódca Egiptu w latach 1952-1970 Turcy Osmańscy w 1677 roku dla potrzeb podatkowych zastosowali rok finansowy zwany maliye, zaczynający się 1 marca, powiązany jednak z kalendarzem muzułmańskim. Kilkakrotnie zmiany kalendarza przeprowadzono również w Libii. W roku 1978 uznano za początek ery muzułmańskiej nie hidżrę, lecz datę śmierci Mahometa (632 rok), uznając tym samym śmierć proroka za wydarzenie znacznie ważniejsze od hidżry. Wprowadzono również własne oryginalne nazwy miesięcy. Stanowią je imiona wybitnych osobistości historycznych, niezwiązanych bezpośrednio z islamem, jak wódz kartagiński Hannibal czy socjalistyczny prezydent Egiptu Gamal Abdel Naser, elementy przyrody jak ptak czy woda, a także nazwy pór roku. Z kolei w niektórych krajach, jak Jordania, Liban, Syria czy Irak stosuje się tzw. kalendarz szamijski, korzystający z dawnych semickich nazw miesięcy. Są one tym samym bardzo zbliżone do tych stosowanych w kalendarzu żydowskim. W Egipcie i Sudanie jeszcze do niedawna w użyciu był juliański kalendarz koptyjski, dostosowany do wymogów rolników. Kalendarz tunezyjski ma natomiast nazwy miesięcy zapożyczone z języka francuskiego. Obok kalendarza muzułmańskiego w świecie islamu używa się również kalendarza gregoriańskiego, a nazwy poszczególnych miesięcy zostały przejęte z angielskiego i dostosowane do fonologii arabskiej.

Tekst ma więcej niż jedną stronę. Przejdź do pozostałych poniżej.

Polecamy e-book Marcina Sałańskiego „Wyprawy krzyżowe. Zderzenie dwóch światów”:

Autor: Marcin Sałański
Tytuł: „Wyprawy krzyżowe. Zderzenie dwóch światów”

Wydawca: PROMOHISTORIA [Histmag.org]

ISBN: 978-83-934630-5-3

Stron: 76

Formaty: PDF, EPUB, MOBI (bez DRM i innych zabezpieczeń)

5,9 zł

(e-book)

Strony:
1 2
Napisz komentarz
Regulamin komentarzy
Nie ma jeszcze żadnych komentarzy
Michał Kozłowski

Historyk bez afiliacji, mediewista. Zajmuje się historią Bizancjum oraz historią historiografii. Publikował m.in. w „Kulturze Liberalnej”, „Mówią Wieki”, „Nowym Filomacie”, „Studiach z Dziejów Rosji i Europy Środkowej”, „Studiach i Materiałach Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej”. Ostatnio opracował przypisy i Bibliografię prac Ihora Ševčenki za lata 1938–2010 do książki Zakorzeniony kosmopolita. Ihor Szewczenko w rozmowie z Łukaszem Jasiną (Lublin: Instytut Europy Środkowo-Wchodniej 2010). Obecnie zajmuje się recepcją prac historyka Oskara Haleckiego.

Wolna licencja – ten materiał został opublikowany na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0 Polska.

Redakcja i autor zezwalają na jego dowolny przedruk i wykorzystanie (również w celach komercyjnych) pod następującymi warunkami: należy wyraźnie wskazać autora materiału oraz miejsce pierwotnej publikacji – Portal historyczny Histmag.org, a także nazwę licencji (CC BY-SA 3.0) wraz z odnośnikiem do jej postanowień. W przypadku przedruku w internecie konieczne jest także zamieszczenie dokładnego aktywnego odnośnika do materiału objętego licencją.

UWAGA: Jeśli w treści artykułu nie zaznaczono inaczej, licencja nie dotyczy ilustracji i filmów dołączonych do materiału – w kwestii ich wykorzystania prosimy stosować się do wskazówek w opisie pod nimi lub – w razie ich braku – o kontakt z redakcją: redakcja@histmag.org