Opublikowano
2019-11-15 10:00
Licencja
Wolna licencja

Katarzyna Kobylarczyk – „Strup. Hiszpania rozdrapuje rany” – recenzja i ocena

24 października 2019 roku, osiemdziesiąt lat po zakończeniu krwawej wojny domowej, ekshumowano ciało generała Francisco Franco. Jak dziś w Hiszpanii wygląda pamięć o jego dyktaturze?


Katarzyna Kobylarczyk – „Strup. Hiszpania rozdrapuje rany” – recenzja i ocena

Kobylarczyk Katarzyna - „Strup. Hiszpania rozdrapuje rany” - okładka Tytuł: „Strup. Hiszpania rozdrapuje rany”
Autor: Kobylarczyk Katarzyna
Wydawnictwo Czarne
Data premiery: 30 października 2019
Wymiary: 125 mm × 195 mm
Liczba stron: 280
ISBN: 978-83-8049-935-5
Cena: 39,90 zł
Kup ze zniżką!
Cena e-booka: 31,90


Ocena naszego recenzenta: 8,5/10
(jak oceniamy?)
Inne recenzje książek historycznych

W latach 2000-2019 w Hiszpanii otwarto ponad siedemset czterdzieści anonimowych mogił. Wydobyto z nich ponad dziewięć tysięcy ciał. Największa otwarta dotąd mogiła znajdowała się w Maladze, leżało w niej około dwóch tysięcy ośmiuset osób. Ile mogił zostało? Myślę, że pięćset, nie licząc zbiorowych kwater na cmentarzach – szacuje Francisco Etxeberria, lekarz sądowy, profesor kryminologii.

Hiszpańska wojna domowa w fotografii [Galeria]

Czytaj dalej...

Podczas wojny domowej (1936-1939), po stronie obrońców Republiki i nacjonalistów, zginęło łącznie około trzystu tysięcy żołnierzy oraz było co najmniej dwieście tysięcy ofiar politycznych represji. Ponoć jedynym państwem na świecie, gdzie w nieopisanych masowych grobach wciąż spoczywa więcej zwłok jest Kambodża. Przywódca „wojny wyzwoleńczej przeciw komunizmowi” zmarł w 1975 roku. Cztery dekady później zbrodnie jego reżimu wciąż nie zostały do końca rozliczone. Dlaczego demokratyczna Hiszpania tak późno zabrał się za „rozdrapywanie ran”?

Odpowiadając na to pytanie Katarzyna Kobylarczyk oddała głos zarówno rodzinom represjonowanych, jak i uznanym badaczom. Tekst skupia się na haniebnych czynach dyktatury, takich jak rozstrzeliwania bez wyroku sądowego, przymusowa praca więźniów przy budowie monumentalnej Doliny Poległych, czy też zgoda na deportację wrogów politycznych do niemieckich obozów podczas II wojny światowej. Ofiarom po stronie nacjonalistów autorka poświęciła jedynie kilkadziesiąt ostatnich stron. Czy zatem „Strup” przedstawia wyłącznie jedną stronę medalu i zbytnio gloryfikuje zwolenników Republiki?

Rozdrapywanie ran po wojnie domowej w Hiszpanii

Hiszpańska wojna domowa pozostawiła głębokie rany i wciąż wywołuje silne emocje. Do dzisiaj Hiszpanie są podzieleni w ocenie tamtych wydarzeń.



Czytaj dalej...

O żadnej idealizacji nie może być mowy, bowiem mamy do czynienia z wyważoną, przystępną i dobrze napisaną pracą. Współczesne hiszpańskie „rozdrapywanie ran” koncentruje się przede wszystkim na nierozliczonych zbrodniach reżimu i w sposób naturalny to właśnie o nich traktuje recenzowana pozycja. Jednocześnie iberyjski kraj nie zapomniał o kilkudziesięciu tysiącach osób zgładzonych przez komunistów i anarchistów (w tym setkach beatyfikowanych i kanonizowanych duchownych), jednakże podczas rządów nacjonalistów to właśnie „polegli za Boga i Hiszpanię” byli uprzywilejowani. Debata rozpoczęta przez potomków ofiar dyktatury generała Franco i zasiadających w parlamencie socjalistów doprowadziła w XXI wieku do ekshumacji tysięcy zwłok na terenie całego kraju i zmierza w kierunku przywrócenia właściwych proporcji upamiętnienia.

Od dyktatury do demokracji – transformacja ustrojowa Hiszpanii po śmierci Franco

Czytaj dalej...

Kobylarczyk nie opisała wszystkich aspektów wojny. Czytelnik nie znajdzie w reportażu informacji na temat przyczyn, przebiegu i konsekwencji starcia, ani też natury rządów frankistowskich. Książka jest jednak przemyślana i układa się w spójną całość. Zaczyna się jak w filmie Hitchcocka, od stu milionów kości należących do ofiar po obu stronach konfliktu, które powinny zostać pogrzebane po 1939 roku.

Reportażystka starannie wybrała – przyglądając się ekshumacjom, rozmawiając z potomkami ofiar, lekarzami i badaczami – materiał składający się na wydaną przez Wydawnictwo Czarne publikację. Epilog został „dopisany” już po oddaniu „Strupa” do druku. Zwłoki Caudillo wydobyto z grobowca i złożono obok żony w skromnej krypcie w El Pardo.

Almudena Grandes – „Pacjenci doktora Garcii” – recenzja i ocena

Czytaj dalej...

Czytelnik, mimo że może pogubić się w natłoku hiszpańskich imion i nazwisk, po lekturze będzie dużo lepiej rozumiał specyfikę hiszpańskiej „wojny o pamięć”, a także sam będzie mógł odpowiedzieć sobie na postawione przez autorkę i jej bohaterów pytania: Czy Hiszpanie zapomnieli już o podziałach, które doprowadziły do krwawego konfliktu? Co należy zrobić ze szczątkami osób, które pochowane zostały w anonimowych mogiłach? Czy kontynuować ekshumacje? Co państwo hiszpańskie powinno zrobić z Doliną Poległych, która została zbudowana pod dyktando Franco jako „pomnik pojednania”?

Zainteresowała Cię nasza recenzja? Zamów książkę Katarzyny Kobylarczyk „Strup. Hiszpania rozdrapuje rany”!


Napisz komentarz
Regulamin komentarzy

Jeśli kogoś interesują przyczyny wybuchu wojny domowej w Hiszpanii, powinien koniecznie przeczytać: Stanley George Payne "Pierwsza hiszpańska demokracja. II Republika Hiszpańska 1931-1936", Paweł Skibiński "Między ołtarzem a tronem. Państwo i Kościół w Hiszpanii w latach 1931-1936", Pio Moa "Mity wojny domowej. Hiszpania 1936-1939".



Odpowiedz
Piotr Bejrowski

Absolwent historii i politologii na Uniwersytecie Gdańskim. Sportowiec-amator, podróżnik. Autor tekstów popularnonaukowych. Redaktor e-booków wydawanych przez Histmag.org.

Wolna licencja – ten materiał został opublikowany na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0 Polska.

Redakcja i autor zezwalają na jego dowolny przedruk i wykorzystanie (również w celach komercyjnych) pod następującymi warunkami: należy wyraźnie wskazać autora materiału oraz miejsce pierwotnej publikacji – Portal historyczny Histmag.org, a także nazwę licencji (CC BY-SA 3.0) wraz z odnośnikiem do jej postanowień. W przypadku przedruku w internecie konieczne jest także zamieszczenie dokładnego aktywnego odnośnika do materiału objętego licencją.

UWAGA: Jeśli w treści artykułu nie zaznaczono inaczej, licencja nie dotyczy ilustracji i filmów dołączonych do materiału – w kwestii ich wykorzystania prosimy stosować się do wskazówek w opisie pod nimi lub – w razie ich braku – o kontakt z redakcją: redakcja@histmag.org