Kiedy Rzeczpospolita była największa? [MAPA]
Kliknij tu, żeby zobaczyć mapę w większej rozdzielczości!
Mapa dostępna jest również w wersji kolekcjonerskiej w różnych rozmiarach na papierze i płótnie!
Największy zasięg terytorialny Polski przypada na pierwszą połowę XVII wieku. Rzeczpospolita Obojga Narodów po zawarciu rozejmu w Dywilinie rozszerzyła swoje terytorium do wielkości około miliona kilometrów kwadratowych! Porozumienie kończyło wojnę polsko-rosyjską z lat 1609-1618. Na jego podstawie w skład ziem Rzeczypospolitej Obojga Narodów weszły Czernihowszczyzna, Siewierszczyzna oraz Smoleńszczyzna.
Podział terytoriów Rzeczypospolitej Obojga Narodów wyglądał następująco: Korona - 54%; Litwa - 35%; Inflanty - 6%; lenno pruskie i ziemia lęborsko-bytowska - 3%; lenno kurlandzkie - 2%.
W tym czasie królem Polski pozostawał Zygmunt III Waza. Za jego panowania do Rzeczypospolitej, oprócz wymienionych wyżej ziem, włączono jeszcze Inflanty. Choć terenów tych w dłuższej perspektywie nie udało się utrzymać, to terytorium Rzeczypospolitej wciąż należało do największych w Europie (od 990 tysięcy do ponad miliona kilometrów kwadratowych), ustępując jedynie Wielkiemu Księstwu Moskiewskiemu oraz europejskiej części Imperium Osmańskiego. Tym samym Rzeczpospolita umocniła pozycję jednego z najważniejszych państw w Europie, lecz nie była w stanie kontynuować ekspansji na wschodzie, ani ostatecznie pokonać Moskwy.
Oprócz dwóch wymienionych krajów Rzeczpospolita graniczyła wówczas także z I Rzeszą i Szwecją. Ponadto do Polski przylegały Prusy Książęce jako jej lenno. Swoimi granicami obejmowała ona obszar między Morzem Bałtyckim a prawymi brzegami Morza Czarnego i Morza Azowskiego.
Do największych miast ówczesnej Polski należy zaliczyć Gdańsk (53 tys. mieszkańców), Kraków (35 tys.), Lwów (20 tys.), Poznań (20 tys.), Toruń (17,5 tys.), Elbląg (15 tys.) i Warszawa (12 tys.), dokąd w 1596 roku król Zygmunt III Waza przeniósł rezydencję królewską i ważniejsze urzędy. W tym miejscu warto zwrócić uwagę na dysproporcje w zakresie powierzchni poszczególnych województw. Największe było województwo kijowskie, które liczyło 217 tys. kilometrów kwadratowych. Było ponad dwukrotnie większe od województwa smoleńskiego (75 900) i niemal czterokrotnie większe od trzeciego największego województwa – mińskiego (54 500). Na drugim biegunie znajdowały się: starostwo spiskie (750) i księstwo siewierskie (650).
Tereny, które wchodziły w skład Rzeczpospolitej Obojga Narodów należą obecnie, oprócz Polski, do Białorusi, Litwy, Łotwy, Mołdawii, Ukrainy, Słowacji i Rosji. Jak widać, terytorium było ogromne.
Dla porównania, obecna powierzchnia Polski to niecałe 314 tysięcy kilometrów kwadratowych i nawet jeśli dodamy do niej współczesny obszar Litwy, to łącznie będzie to około 387 tysięcy kilometrów kwadratowych. To oznacza, że Rzeczpospolita Obojga Narodów w swoim szczytowym okresie była około 2,5 razy większa od dwóch tych państw. Gdyby zaś porównać największą powierzchnię Rzeczpospolitej do obszaru współczesnych państw, to zajmowałaby ona miejsce w pierwszej trzydziestce (wyprzedzając m.in. Turcję, Nigerię, Pakistan czy Chile). Byłaby większa niż Francja kontynentalna i Niemcy razem wzięte.
Nigdy w swojej historii Rzeczpospolita nie była już państwem o tak dużym obszarze. W XVIII wieku najpierw utraciła część ziem, a w 1772 roku za sprawą Rosji, Prus i Austrii doszło do I rozbioru Polski, która wkrótce została całkiem wymazana z mapy Europy. Odrodzenie przyszło dopiero po 123 latach. Powierzchnia II Rzeczpospolitej liczyła niespełna 390 tysięcy kilometrów kwadratowych.
