Opublikowano
2014-09-15 09:20
Licencja
Wolna licencja

Konrad Adenauer – odnowiciel Niemiec

15 września 1949 roku Konrad Adenauer został kanclerzem Republiki Federalnej Niemiec. Doprowadził do cudu gospodarczego i integracji RFN z Zachodem. Czy Adenauer to odnowiciel Niemiec?


Strony:
1 2

Kanclerz Konrad Adenauer (fot. Katherine Young, źródło: Deutsches Bundesarchiv, B 145 Bild-F078072-0004, opublikowano na licencji Creative Commons Attribution ShareAlike 3.0 Germany) Po II wojnie światowej nie było jasne jaki los czeka naród niemiecki. Jeszcze w 1944 r. alianci na poważnie rozważali tzw. „Plan Morgentaua”, który miał polegać na faktycznym unicestwieniu niemieckiej państwowości. Wśród konsekwencji miało być rozbicie Niemiec na trzy części: południową, północną i międzynarodową, całkowita demilitaryzacja, stworzenie państwa rolniczo-pasterskiego i obsadzenie powstałych państw przez wojska alianckie. Ostatecznie jednak do tego nie doszło. Na skutek rozdźwięków w łonie zwycięskiej koalicji antyhitlerowskiej, w 1949 r. powstały dwa państwa niemieckie. 23 maja 1949 r. na terenie połączonych stref okupacyjnych francuskiej, amerykańskiej i angielskiej powstała Republika Federalna Niemiec (Bundesrepublik Deutschland), natomiast 7 października tego roku proklamowano powstanie Niemieckiej Republiki Demokratycznej (Deutsche Demokratische Republik) w sowieckiej strefie okupacyjnej.

W połowie sierpnia 1949 r. w RFN zorganizowano pierwsze po wojnie wybory parlamentarne. Ich zwycięzcą została chadecka partia CDU (Christlich Demokratische Union Deutschlands), której liderem był Konrad Adenauer (1876-1967). W latach 1917-1933 sprawował on urząd nadburmistrza Kolonii, a w czasach rządów nazistowskich kilkakrotnie był aresztowany. Jego życie było zagrożone, lecz pomimo to prowadził działalność prawniczą w ramach granic jakie dawało prawo III Rzeszy. Chociaż Adenauer nie związał się z żadną grupą otwarcie antynazistowską, swoją postawą oporu wobec nazistów zyskał sobie wielką sympatię i szacunek, nie tylko wśród Niemców. Po zakończeniu II wojny światowej Adenauer znalazł się na pierwszym miejscu na tzw. Białej Liście, na której umieszczono Niemców z którym zwycięscy alianci gotowi byliby współpracować.

Helmut Schmidt – kanclerz z Hamburga

Czytaj dalej...

15 września 1949 roku Konrad Adenauer objął funkcję kanclerza RFN, choć zbudowana przez niego koalicja miała jedynie minimalną przewagę nad socjaldemokratami z SPD (Sozialdemokratische Partei Deutschlands). Trudno było wówczas podejrzewać, że na stanowisku kanclerza federalnego Konrad Adenauer pozostanie aż do 16 października 1963.

Wspaniałe dokonania stały się udziałem Adenauera przede wszystkim na polu gospodarki. Niemiecki cud gospodarczy (Wirtschaftswunder) był możliwy dzięki działaniom prowadzonym sprawnie przez wieloletniego ministra finansów Ludwiga Erharda. Wśród podjętych przez niego działań było zlikwidowanie ogromnej inflacji, uwolnienie cen oraz uregulowanie prawa podatkowego. Bardzo poważną rolę w ekonomicznym sukcesie Niemiec Zachodnich odegrała pomoc międzynarodowa, przekazana nad Ren za sprawą tzw. Planu Marshalla oraz – co ciekawe – wojna koreańska. Wywołana przez nią sytuacja światowego niepokoju przyczyniła się do wzrostu popytu na produkty przemysłowe, które umożliwiły zachodnioniemieckiej gospodarce burzliwy rozwój. Ważne znaczenie miały również dynamiczne procesy integracyjne zachodzące w owym czasie w Europie Zachodniej. 18 kwietnia 1951 na mocy traktatu paryskiego powołano do życia Europejską Wspólnotę Węgla i Stali, w 1955 r. RFN weszło do NATO, a już 25 marca 1957 podpisane został traktaty rzymskie powołujące do życia Wspólnoty Europejskie. Dzięki temu, gdy Adenauer odchodził ze swojego stanowiska jesienią 1963 r. mógł mieć świadomość, że okazał się prawdziwym odnowicielem niemieckiej państwowości.

Konrad Adenauer i Ludwig Erhard (Bundesarchiv B 145 Bild-F004214-0033; CC-BY-SA-3.0-de)

Dlaczego więc Adanauer pozostaje postacią niejednoznaczną dla Polaków? Przede wszystkim z uwagi na dwie sprawy: denazyfikację i problem granicy polsko-niemieckiej. Denazyfikacja – proces polegający na usunięciu z życia publicznego RFN osób zaangażowanych w służbę III Rzeszy był jedną z podstaw polityki aliantów wobec pokonanych Niemiec. Była to tzw. „polityka czterech D”, oprócz denazyfikacji kierująca się zasadami demokratyzacji, dekartelizacji i demilitaryzacji (jakże iluzorycznej - wszak RFN w 1955 wstąpiło do NATO). Jednak już w kwietniu 1951 r. w związku z rzekomymi „brakami kadrowymi” na podstawie artykułu 131 konstytucji RFN (Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland) niemiecki Bundestag zdecydował o dopuszczeniu znacznie szerszego grona osób dawniej aktywnych w reżimie III Rzeszy do służby urzędniczej w Republice Federalnej Niemiec. Nie możecie wylewać brudnej wody, skoro jeszcze nie macie świeżej - mówił wówczas Adenauer. Z punktu widzenia pragmatycznego była to uzasadniona decyzja. Z punktu widzenia moralnego trudno ją jednak pochwalać. W ten sposób w gronie urzędników RFN znalazł się np. Klaus Barbie, niesławnej pamięci gestapowiec zwany „katem Lyonu”.

Tekst ma więcej niż jedną stronę. Przejdź do pozostałych poniżej.

Lubisz czytać artykuły w naszym portalu? Wesprzyj nas finansowo i pomóż rozwinąć nasz serwis!

Strony:
1 2
Napisz komentarz
Regulamin komentarzy

Naturalnie Panie Krzysztofie, dziękuję za uwagę.



Odpowiedz

Gość: Krzysztof Fudalej |

"Wywołana przez nią sytuacja światowego niepokoju przyczyniła się do wzrostu podaży na produkty przemysłowe, " - raczej wzrostu POPYTU



Odpowiedz
Michał Przeperski

Pasjonat historii i słowa pisanego. Absolwent historii w Instytucie Historycznym UW oraz prawa na Wydziale Prawa i Administracji UW; doktorant Instytutu Historii PAN i pracownik Instytutu Pamięci Narodowej. Od stycznia 2012 r. do czerwca 2014 r. redaktor naczelny portalu „Histmag.org”. Publikował m.in. w „Polityce”, „Znaku”, „Frondzie LUX”, „44 / Czterdzieści i Cztery. Magazynie Apokaliptycznym” i „Nowych Książkach”. Przygotowuje rozprawę doktorską o działalności politycznej Mieczysława F. Rakowskiego. Autor książki „Nieznośny ciężar braterstwa. Konflikty polsko-czeskie w XX wieku” (2016).

Wolna licencja – ten materiał został opublikowany na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0 Polska.

Redakcja i autor zezwalają na jego dowolny przedruk i wykorzystanie (również w celach komercyjnych) pod następującymi warunkami: należy wyraźnie wskazać autora materiału oraz miejsce pierwotnej publikacji – Portal historyczny Histmag.org, a także nazwę licencji (CC BY-SA 3.0) wraz z odnośnikiem do jej postanowień. W przypadku przedruku w internecie konieczne jest także zamieszczenie dokładnego aktywnego odnośnika do materiału objętego licencją.

UWAGA: Jeśli w treści artykułu nie zaznaczono inaczej, licencja nie dotyczy ilustracji i filmów dołączonych do materiału – w kwestii ich wykorzystania prosimy stosować się do wskazówek w opisie pod nimi lub – w razie ich braku – o kontakt z redakcją: redakcja@histmag.org