Opublikowano
2009-06-24 16:00
Licencja
Wolna licencja

Konstytucja Pyłypa Orlyka odnaleziona w Moskwie

Jak we wtorek 23 czerwca 2009 roku podała „Lwiwska Hazeta”, w moskiewskim archiwum został odnaleziony egzemplarz Konstytucji Pyłypa Orlyka (1672 – 1742). Był on głównym pisarzem wojska zaporoskiego, przyjacielem i powiernikiem hetmana Iwana Mazepy. Po przegranej bitwie pod Połtawą 8 lipca 1709 roku, Kozacy popierający króla Szwecji Karola XII udali się na emigrację do Bender (obecnie Naddniestrze). Byli wśród nich między innymi Mazepa i Orlyk. Po śmierci Mazepy 2 października 1709 roku Pyłyp Orlyk (Filip Orlik) został wybrany hetmanem na uchodźstwie. W 1711 roku sporządził „Konstytucję Benderską” uznawaną przez część historyków za pierwszą konstytucję Ukrainy. Nigdy nie weszła ona w życie.


Sam fakt odkrycia dokumentu jest wielce ciekawy, bowiem Konstytucja została napisana w języku staroukraińskim. Naukowcy ukraińscy oceniając znalezisko podkreślają jego wagę dla badań lingwistycznych: język, w którym spisano Konstytucję podobny jest do tego, jakiego używano na Ukrainie w XVIII w.

Dotychczas przyjmowano, że jedyną jest łacińska wersja tejże Konstytucji, znajdująca się obecnie w Archiwum Narodowym w Szwecji.

Napisz komentarz
Regulamin komentarzy

Gość: AJA |

godne uwagi także http://histans.com/JournALL/green/green_2011_14/3.pdf oraz http://kozakbiblio.web-box.ru/zvichave-pravo/zvichave-pravo/kononenko-vasil-petrovich/pacta-et-constitutiones-mzh-tradicjnim/ \"Hetmana Filipa Orlika plan sojuszu polsko-kozackiego z 1720 roku\" / Wstęp i oprac. H. Głębocki, tłum. P. Zaremba // Arcana: Kultura-Historia-Polityka. – nr.26/2. – 1999. – S. 52−60.



Odpowiedz

Gość: AJA |

A może \"Fyłyp\"? (Philippos po gr. miłośnik koni). Napisał ową konstytucję w dwu językach, łaciny nauczył się w Wilnie (w kolegium jezuickim?). Oczywiście trudno by była to najstarsza w Europie konstytucja, Artykuły Henrykowskie z 1573r. są wcześniejsze (Paweł Jasienica uważał je za \'równoważnik konstytucji\'). A Unia Hadziacka przez Rzeczypospolitą Obojga Narodów zawarta z Kozakami w 1658r. gwarantowała im samorząd (w tym hetmana którego król mianować miał spośród kandytatów przez Wojsko Zaporoskie wybranych) i miejsca w Senacie Rzeczypospolitej. W każdym razie mieliśmy wspólnych wrogów i lepiej było dla Kozaków być z Rzeczypospolitą niż z Moskwą. W 1709 car Piotr \'Wielki\' zdobywszy Sicz Zaporoską wyrżnął Kozaków...



Odpowiedz

Gość |

Uprzejmie proszę o kontakt. Jestem autorem polskiego i ukraińskiego wydania tej konstytucji w 2003 i 2005 r. Łączę pozdrowienia. dr nauk prawnych WSPiA w Przemyślu.



Odpowiedz

Gość |

Obie formy są właściwe. Pyłyp Orlyk jest przeniesieniem z ukraińskiego. Filip Orlik jest spolszczeniem. H. Głębocki stosuje Orlika, ale ktoś inny może już Orlyka przy czym można zaznaczyć że chodzi o tę sama osobę.



Odpowiedz

Mam pytanie czysto językowe jako laik w tym temacie... Jaka forma jest właściwie prawidłowa - Pyłyp Orlyk, jak powyżej, czy powszechnie przyjęta w polskiej nauce: Filip Orlik (stosuje ja choćby H. Głębocki)? Czy to kwestia nieodpowiadającego realiom historycznym spolszczenia?



Odpowiedz
Dariusz Wierzchoś

Doktor nauk humanistycznych, absolwent Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie (Zakład Historii Krajów Europy Środkowo-Wschodniej) oraz Europejskiego Kolegium Polskich i Ukraińskich Uniwersytetów. Specjalista w zakresie historii najnowszej Ukrainy i Rosji. Autor książki „Generał Piotr Wrangel - Działalność polityczna i wojskowa w latach rewolucji i wojny domowej w Rosji”. oraz rozdziału „Krym. Od Scytów do Rosjan” w książce „Źródła Nienawiści: Konflikty etniczne w krajach postkomunistycznych” pod redakcją Kamila Janickiego.

Wolna licencja – ten materiał został opublikowany na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0 Polska.

Redakcja i autor zezwalają na jego dowolny przedruk i wykorzystanie (również w celach komercyjnych) pod następującymi warunkami: należy wyraźnie wskazać autora materiału oraz miejsce pierwotnej publikacji – Portal historyczny Histmag.org, a także nazwę licencji (CC BY-SA 3.0) wraz z odnośnikiem do jej postanowień. W przypadku przedruku w internecie konieczne jest także zamieszczenie dokładnego aktywnego odnośnika do materiału objętego licencją.

UWAGA: Jeśli w treści artykułu nie zaznaczono inaczej, licencja nie dotyczy ilustracji i filmów dołączonych do materiału – w kwestii ich wykorzystania prosimy stosować się do wskazówek w opisie pod nimi lub – w razie ich braku – o kontakt z redakcją: redakcja@histmag.org