Autor: Piotr Bejrowski
Tagi: Recenzje, Historia polityczna, Książki, Historia współczesna, Bliski Wschód i Afryka Północna
Opublikowany: 2020-03-02 09:00
Licencja: wolna licencja

Marek M. Dziekan, Krzysztof Zdulski, Radosław Bania – „Arabska wiosna i świat arabski u progu XXI wieku” – recenzja i ocena

25 lutego 2020 roku zmarł Husni Mubarak, były prezydent Egiptu, obalony przez uliczne protesty. Dlaczego Arabska Wiosna nie przyczyniła się do demokratyzacji i stabilizacji regionu?

Marek M. Dziekan, Krzysztof Zdulski, Radosław Bania – „Arabska wiosna i świat arabski u progu XXI wieku” – recenzja i ocena

Marek M. Dziekan, Krzysztof Zdulski, Radosław Bania
„Arabska wiosna i świat arabski u progu XXI wieku”
Ocena: 8
44,40 zł
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego
Rok wydania: 2020
Liczba stron: 296
ISBN: 978-83-8088-783-1

To właśnie w tym wydarzeniu [amerykański atak na Irak – 20 marca 2003 roku] dostrzega on początki kształtowania się idei, które doprowadziły do powstania tzw. Państwa Islamskiego. Z kolei w wielu innych źródłach moment ten uważany jest za katalizator procesów, które doprowadziły do rewolt roku 2011.

Recenzowana książka w sposób syntetyczny podsumowuje wydarzenia, które miały miejsce na Bliskim Wschodzie w pierwszych miesiącach 2011 roku. Pierwsza była Tunezja, gdzie presja społeczeństwa doprowadziła do wyjazdu z kraju prezydenta Ibn Alego. Kolejnym państwem był rządzony blisko trzy dekady przez Mubaraka Egipt. Protestowano również na ulicach Bahrajnu, Maroka, Algierii i Jordanii. Najkrwawszy przebieg miały, zakończone wieloletnimi wojnami domowymi, wystąpienia w Libii, Syrii i Jemenie. W jaki sposób protesty wpłynęły na arabski świat?

Profesor Marek M. Dziekan, chyba najwybitniejszy polski arabista i islamista, podkreślił we wstępie, że początek XXI wieku na Bliskim Wschodzie powinniśmy datować od rozpoczętej w marcu 2003 roku amerykańskiej interwencji w Iraku i obalenia reżimu Saddama Husajna. To właśnie te wypadki, a nie wcześniejszy o dwa lata atak na World Trade Center i jego konsekwencje, przyczyniły się do zmian w regionie, których punktem kulminacyjnym były zapoczątkowane w 2011 roku konflikty wewnętrzne. Ich następstwem był natomiast kryzys imigracyjny oraz wzrost zagrożenia terrorystycznego w Europie.

Jeden z najciekawszych fragmentów pracy dotyczy polityki Stanów Zjednoczonych wobec wydarzeń rozpoczętych w Tunezji. Od lat 80. ubiegłego wieku podstawą amerykańskiego zaangażowania jest tzw. doktryna Cartera, według której każda próba przejęcia kontroli nad regionem przez siłę zewnętrzną będzie traktowana jako atak na interesy USA i taki atak zostanie odparty wszystkimi niezbędnymi środkami. Kolejni prezydenci zasiadający w Białym Domu skupiali się zatem na tworzeniu systemu sojuszy, pomocy wojskowej dla zaprzyjaźnionych państw, militarnej obecności w Zatoce Perskiej oraz zabezpieczeniu dostępu do ropy naftowej i gazu ziemnego. Mimo że tekst Arabskiej Wiosny… jest naukowy i wielokrotnie brakuje w nim wyraźnej oceny podejmowanych przez władze w Waszyngtonie działań, między wierszami Czytelnik bez trudu może odnaleźć krytykę administracji Baracka Obamy. Chodzi m.in. o liczne momenty zawahania, brak spójnych działań dla regionu, konsekwencje obalenia Muammara al-Kaddafiego oraz zbyt ostrożną politykę wobec Syrii i tzw. Państwa Islamskiego.

Akademicki głos porządkujący wiedzę na temat przyczyn, przebiegu, postawy najważniejszych aktorów stosunków międzynarodowych, konsekwencji oraz kontekstu społeczno-kulturowego Arabskiej Wiosny jest niewątpliwe ważny i potrzebny. Lekturę z pewnością ułatwią kolorowe mapy i ilustracje, a także zestawienie najważniejszych dat i wydarzeń na zakończenie każdego z podrozdziałów. Z drugiej strony, praca przygotowana przez badaczy związanych z Uniwersytetem Łódzkim może stanowić sprawnie napisane wprowadzenie do podjętej problematyki. Studenci i wykładowcy zapewne będą wykorzystywać tę pracę jako podręcznik akademicki.

Osobą kwestią jest pytanie, czy z perspektywy naukowej możliwe jest wytłumaczenie Czytelnikowi w odpowiedni sposób złożoności Bliskiego Wschodu. Wydaje się, że korespondenci przebywający przez dłuższy czas w pogrążonych w konflikcie krajach – tacy jak Alfred de Montesquiou i Squad Mekhennet – często są bardziej wiarygodni i atrakcyjni dla odbiorców tekstu. Dlatego też – chcąc lepiej poznać i zrozumieć nieprzewidywalność świata arabskiego – tuż po lekturze Arabskiej wiosny przygotowanej staraniem Wydawnictwa Uniwersytetu Łódzkiego, warto również poszerzyć swoją wiedzę w oparciu o inne prace omawiające sytuację na Bliskim Wschodzie. Zachęcam do lektury!

Zainteresowała Cię nasza recenzja? Zamów książkę Marka M. Dziekana, Krzysztofa Zdulskiego i Radosława Bani „Arabska wiosna i świat arabski u progu XXI wieku” bezpośrednio pod tym linkiem, dzięki czemu w największym stopniu wesprzesz działalność wydawcy lub w wybranych księgarniach internetowych:

Śledź nas!
Komentarze

O autorze
Piotr Bejrowski
Absolwent historii i politologii na Uniwersytecie Gdańskim. Sportowiec-amator, podróżnik. Autor tekstów popularnonaukowych. Redaktor e-booków wydawanych przez Histmag.org.

Wszystkie teksty autora

Pierwszy polski portal historyczny
ISSN: 1896-8651
Wydawca portalu
Michał Świgoń PROMOHISTORIA
ul. Koźmiana 2/89
01-606 Warszawa
telefon: 692 929 681
m.swigon@histmag.org
NIP 626-281-54-56
Numer konta: PL 33 1140 2004 0000 3802 7410 0716
Patronaty
Jak uzyskać patronat
Kontakt z redakcją
Magdalena Mikrut-Majeranek
redaktor naczelna
redakcja@histmag.org
telefon: 796 418 763
Reklamuj się u nas
Oferta reklamowa
Konkursy
Nasze konkursy