Opublikowano
2018-01-31 19:16
Licencja
Wolna licencja

Największe miasta Korony (1500-1790) [Mapy]

Chociaż nowożytna Polska kojarzy się głównie ze szlacheckimi dworami i folwarkami, znaleźć w niej można było również duże miasta – wielkie ośrodki handlowe, zamożne centra prywatnych włości czy ważne ośrodki przemysłowe. Które miasta Polski były największe w 1500, 1600 i 1790 roku?


Strony:
1 2 3

W latach 80. XVI wieku ludność Polski miała wynosić ok. 7,5 miliona, z których zdecydowana większość mieszkała na wsi lub w małych miasteczkach. Królestwo Polskie, a właściwie Korona, posiadała jednak również większe miasta – demografowie historyczni do kategorii tej zaliczają ośrodki, których wielkość szacuje się od 5 tysięcy mieszkańców wzwyż. Były one jednak wyjątkami – na przełomie XV i XVI wieku było ich osiem, natomiast około osiemdziesięciu kolejnych liczyło ok. 2-3 tysięcy mieszkańców. Historia tych największych miast może powiedzieć nam niemało o dziejach dawnej Polski.

Miasta Korona 1500 Ośrodki miejskie w Koronie ok. 1500 roku (aut. Marcin Sobiech / EXGEO Professional Map)

Zobacz mapę w większej rozdzielczości

U schyłku średniowiecza połowa dużych miast znajdowała się na terenach włączonych do Korony po pokoju toruńskim w 1466 roku. Najważniejszym z nich był oczywiście Gdańsk, liczący wówczas ok. 35 tysięcy mieszkańców i należący do Związku Hanzeatyckiego, podobnie jak trzy inne duże ośrodki: Toruń, Elbląg (po 10 tysięcy mieszkańców) oraz Braniewo (5 tysięcy mieszkańców). Swoją potęgę budowały one na handlu bałtyckim i wiślanym oraz dostępie do morza. Szczególnym przypadkiem było zwłaszcza Braniewo. To niewielkie obecnie miasteczko leżące tuż przy granicy z Obwodem Kaliningradzkim było pierwszą stolicą biskupstwa warmińskiego – państwa duchownego, podległego najpierw Krzyżakom, a później królom Polski. Braniewo/Braunsberg było jedynym warmińskim portem morskim, rozwijającym się dzięki żegludze na Zalewie Wiślanym.

Pozostałe cztery duże miasta Korony u schyłku XV wieku to nie tylko tradycyjne ośrodki średniowieczne, rozbudowane w czasach rozbicia dzielnicowego, takie jak Poznań czy Kraków (liczony z Kazimierzem i Kleparzem – we właściwym Krakowie mieszkało ok. 10 tysięcy mieszkańców. ). Były to też grody, które rozwinęły się dzięki bogatym kontaktom ze wschodem. Lublin był jednym z ulubionych miast Władysława Jagiełły, natomiast wielokulturowy Lwów stał się stolicą arcybiskupią. Oba miasta korzystały też na handlu łączącym Ruś z Europą.

Tekst ma więcej niż jedną stronę. Przejdź do pozostałych poniżej.

Kupuj świetne e-booki historyczne i wspieraj ulubiony portal!

Regularnie do sklepu Histmaga trafiają nowe, ciekawe e-booki. Dochód z ich sprzedaży wspiera działalność pierwszego polskiego portalu historycznego. Po to, by zawsze był ktoś, kto mówi, jak było!


Sprawdź dostępne tytuły pod adresem: https://histmag.org/sklep

Strony:
1 2 3
Napisz komentarz
Regulamin komentarzy

Uwaga, wyświetliliśmy tylko ostatnio opublikowane komentarze. Zobacz wszystkie komentarze!

Gość: zez |

To Prusy Królewskie, a w tym Gdańsk, Toruń i Elbląg należały do Korony? Dosyć ciekawa i karkołomna teza przecząca jakimkolwiek materiałom źródłowym. :D



Odpowiedz

Gość: strit |

@ Gość: zez
No tak bo w unii lubelskiej nie ma nic o likiwdacji elementów odrębności Prus Królewskich XD



Odpowiedz

@ Gość: zez

To piszesz pan, że Prusy Królewskie, w tym Gdańsk, Toruń i Elbląg, nigdy nie były do Korony inkorporowane? Może jeszcze XV w nie było? Wg jakiej to szkoły historycznej, pytam z ciekawości?



Odpowiedz

Gość: strit |

@ przeciez to Ty napisales ze Prusy Krolewskie nie nalezaly do Korony



Odpowiedz

Na mapy nanieśliśmy ostatnie poprawki - bardzo dziękujemy za wszystkie uwagi!



Odpowiedz

Gość: Daniel M. |

Mapa z ok. 1790 razi napisami "Austrowęgry". Pierwszy raz widzę taki zapis i wątpię by był poprawny. Zwykło się pisać Austro-Węgry. Poza tym Austro-Węgry powstały dopiero w 1867 roku.



Odpowiedz

Gość: mateo |

Na ostatniej mapie w artykule jest błąd. Dubno nie leży na Polesiu a na południowym Wołyniu, ok. 50 km. na pn-wsch od Brodów



Odpowiedz

Gość: Kitner |

Stwierdzenie: " ...Kraków (liczony z Kazimierzem i Kleparzem - we właściwym Krakowie..." jest chyba trochę mało precyzyjne. Kazimierz i Kleparz w tamtym czasie, to niezależne, cieszące się własną administracją, prawem, przywilejami etc. miasta. Spotyka się określenie "pentapolis" dla tej - niech będzie- aglomeracji, ale zbieranie wszystkich "osiedli" do jednego wora chyba nie jest właściwe. Miasta leżały w sąsiedztwie, ale zaliczać do Krakowa Kazimierz i Kleparz, to tak jakby liczyć ludność Korony dodając do niej mieszkańców Śląska, Prus Książęcych i... Mołdawii. :) (noł ofens)



Odpowiedz

@ Gość: Kitner Wiele miast/zespołow miejskich było jeszcze niedawno agregatem odrębnych municypiów (w epoce i Gdańsk, i Warszawa). Kopenhaga nie istnieje do dzisiaj.



Odpowiedz
Tomasz Leszkowicz

Redaktor działu naukowego, członek redakcji merytorycznej portalu od października 2006 roku, redaktor naczelny Histmag.org od grudnia 2014 roku do lipca 2017 roku. Doktorant w Instytucie Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk. Absolwent Instytutu Historycznego i Instytutu Dziennikarstwa Uniwersytetu Warszawskiego. Były członek Zarządu Studenckiego Koła Naukowego Historyków UW. Specjalizuje się w historii dwudziestego wieku (ze szczególnym uwzględnieniem PRL), interesuje się także społeczno-polityczną historią wojska. Z uwagą śledzi zagadnienia związane z pamięcią i tzw. polityką historyczną (dawniej i dziś). Publikował m.in. w „Mówią Wieki”, „Uważam Rze Historia”, „Pamięci.pl”, „Polityce” oraz „Dziejach Najnowszych”. Oprócz historii pasjonuje go rock i poezja śpiewana, jest miłośnikiem kabaretów, książek Ryszarda Kapuścińskiego i Hansa Helmuta Kirsta oraz gier z serii Europa Universalis.

Wolna licencja – ten materiał został opublikowany na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0 Polska.

Redakcja i autor zezwalają na jego dowolny przedruk i wykorzystanie (również w celach komercyjnych) pod następującymi warunkami: należy wyraźnie wskazać autora materiału oraz miejsce pierwotnej publikacji – Portal historyczny Histmag.org, a także nazwę licencji (CC BY-SA 3.0) wraz z odnośnikiem do jej postanowień. W przypadku przedruku w internecie konieczne jest także zamieszczenie dokładnego aktywnego odnośnika do materiału objętego licencją.

UWAGA: Jeśli w treści artykułu nie zaznaczono inaczej, licencja nie dotyczy ilustracji i filmów dołączonych do materiału – w kwestii ich wykorzystania prosimy stosować się do wskazówek w opisie pod nimi lub – w razie ich braku – o kontakt z redakcją: redakcja@histmag.org